Vera është periudhë e kënaqësis së plotë jashtë dhe në natyrë. Por përveç rekomandimeve dhe rreziqeve lidhur me ndikimet negative dhe mbrojtjen nga temperaturat shumë të larta dhe rrezet UV, këtu e kemi edhe një lloj tjetër të rrezikut në formë të pickimeve dhe kafshimeve nga format e ndryshme të insekteve të fshehur te pemët në rrethinë, sipërfaqet me gjelbërim dhe lule...

 
Fatmirësisht, një numër i madh i insekteve nga nënqielli ynë nuk bëjnë pjesë në kategorinë e rrezikshme për jetë, por shpesh pickimet ose kafshimet e tyre mund të jenë të pa këndshme dhe mund të shkaktojnë edhe dëmtime të vogla shëndetsore.Më shpesh gjithçka mbaron me kruarje, ëntje, skuqe, por varësisht edhe nga shkalla e ndjeshmërisë ndonjëherë edhe kafshimi nga bleta mund të jetë vdekjeprurës.
Me qëllim që të evitojmë shqetësimet e padëshiruara dhe prishjen e qetësis personale disa masa mbrojtëse dhe gjithësesi edhe disa këshilla mund të jenë shumë të dobishme për vetëndihmë dhe lehtësim të simptomeve nëse ndodh kafshimi.
 

Kafshimi nga bletët, grenzatdhearëzat e mëdha
Shumë shpesh në periudhën e verës jemi synim i kafshimit nga grenza, bletët ose nga arëza e madhe. Kafshimi mund të jetë shqetësues madje edhe i rrezikshëm për jetë. 
 
Kompresë e ftohtë pas kafshimit
Kafshimi nga bleta,grenza osearëza e madheshkakton ëntje e cila zgjerohet rreth vendit të kafshimit dhe fillon të mizëron. Me qëllim që të pengohet përhapja e ëntjes, që sa është e mundur më shpejtë të vendoset kompresë e ftohtë ose një pjesë akulli. Me ftohje reduktohet sasia e ëntjes por e njejta kontribon te reduktimi i dhimbjes dhe kruarjes.
 

Largoni thimthin
Kafshimetnga grenzaose bleta si duket janë të ngjajshme, por sërish ai i bletës është më i rëndë sepse është alergjen më i fortë. Pickimet e tyre dallohen edhe për shkak se bleta lëshon më shumë helm dhe e lëthimthinnë vendin e kafshimit.Prandaj është shumë e rëndësishme që thimthimenjëherë të largohet nga vendi i kafshimit me ndihmën e thonjëve nëse është e munudur.Pastaj të bëjmë kujdes që të mos e shtypim qesja e cila do të shkaktoj derdhje të helmit të mbetur.
Thimthi i arëzës së madheështë më e gjatë dhe më e trashë. Shpesh besohet se arëza e madheështë më i rrezikshëm nga insektet e mbetura. Kafshimi i tij është më me dhimbje por vetëm për shkak të madhësisë dhe trashësisë së thimthit të tij që natyrisht shkakton dhimbje më të madhe. Helmi i tij përmban substanca të cilat shkaktojnë ndjenjë më të madhe të djegies por esencialisht helmi i tij është më pak toksik se ai i grenzes.
 
Shoku anafilaktik
Pickimet nga grenza, bleta dhe arëza e madhemund të kenë edhe përfundim dramatik.Paraqitja eventuale e shokut anafilaktik mund të jetë edhe vdekjeprurëse. Për shkak të kësaj, pas pickimit duhet të përcillet gjendja dhe të regohet në kohë nëse paraqitet ndonjë reaksion i pa dëshiruar. Te disa persona pas pickimit të parë mund të paraqitet reaksion alergjik, i cili në rast të kafshimit vijues mund të shkaktoj reaksion të madh në formë të shokut anafilaktiknë të cilin nëse nuk ka intervenim mjeksor mund të ketë pasoja serioze. 
Që kafshimi ka shkaktuar alergjik mund të dyshojmë nëse paraqiten dhimbje të mëdha dhe ëntje, frymëmarrje të rënduar dhe frymë të shkurtër. Shoku anafilaktik plotësohet me ndryshimin e lëkurës, skuqe, dhe kruarje. Përveç kësaj simptoma të shpeshta janë edhe ëntjet e mukozës, kruarja rreth syve, hundës dhe gojës, madje edhe ëntjet e gjuhës dhe gojës.Te rastet më të rënda shkaktojnë edhe obstrukcione të rrugëve të sipërme të frymëmarrjes. Personat me simptoma të shokut anafilaktik duhet urgjentisht të dërgohen në institutin më të afërt shëndetësor. Nëse ju ose ndonjë anëtar i afër i familjes suaj keni tendencë të vërtetuar ndaj paraqitjes së reaksionin anafilaktik gjatë kafshimit nga grenza, bleta ose arëza e madhe, është e nevojshme ta mbani këtë në mendje dhe të merrni masa plotësuese mbrojtëse madje edhe mbatjen e një seti për vetëndihmë nëse jeni largë nga mjedisi urban.
 
 

Kafshimi nga mushkonja
Një shqetësim i madh gjatë periudhës së verës, sidomos pranë sipërfaqeve me ujë janë mushkonjat. Fatmirësisht nuk kemi raste të bartjes së smundjeve të rrezikshme siç janë malaria, virusi denga ose edhet e verdha që shkaktohen nga kafshimi i mushkonjave.Ajo që neve na shkakton kokëdhimbje janë kafshimet që shkaktojnë reagime alergjike si skuqe, ëntje dhe shumë kruarje. Më me rëndësi është pas kafshimit në vendin e pickimit mos të kruhet kurse kruarja të neutralizohet. Për këtë mund të ndihmojnë soda bikarbon, uthulla e mollës dhe limoni. E rëndësishme gjatë shfrytëzmit të këtyre preparateve është të përdorim kompresë të lagur në vendin e kafshimit pa fërkimtë lëkurës. Ajo që ndihmon reduktimin e kruarjes mund të jetë edhe përdorimi i brozilokut. Një gjeth të brozilokut fërkojeni ose vendoseni në vendin e kafshimit. Gjethi aromatik i brozilokut përmban kamfor dhe timol–komponente të cilat nuk e reduktojnë kruarjen.
 
 
Rriqëra
Edhe një furacakpickues të cilin duhet ta kuptojmë shumë seriozisht. Përveç reaksionit alergjik dhe shqetësimit lokal në vendin e kafshimit, rriqëra mund të jetë edhe bartës i sëmundjeve serioze. Ajo që është me rëndësi gjatë kafshimit nga rriqëra është që të njejtën ta largojmë nga trupi aq shpejtë sa është e mundur. 
Rriqëra nuk mund të qëndroj në lëkurë më shumë se 24 orë!
 
 

Nxjerrja e rriqërës:me pincë kapet pjesa e sipërme, aq sa është e mundur afër lëkurës, dhe ngadal tërhiqet pa rrotullime në të majtë ose në të djathëPastaj vendi i kafshimit nuk duhet të lyhet me asgjë.
Rriqërën mund ta largoni edhe vetë vetëm me kusht nëse jeni plotësisht i sigurtë dhe i shkathtë për këtë veprim. Nxjerra jo profesionale e rrit rrezikun nga komplikimet e mëtjeshme dhe pothuaj gjithmonë është e pa suksesshme, sepse turini i rriqërës mbetet në lëkurë.  Prandaj nëse nuk jeni të sigurtë drejtohuni në institucionin më të afërt shëndetsor dhe aq shpejt sa është e mundur, gjegjësisht mos lejoni që rriqëra të rri në lëkurë më gjatë se 24 orë.
 
Zakonisht rreth vendit të kafshimit paraqitet ëntje dhe skuqje, por kjo nuk duht t’ju shqetësojë sepse është pasojë e irritimit të lëkurës por nuk është ndonjë infekim.Edhepse rrallëherë rekomandohet vëmendje më e madhe dhe përcjellje e reaksioneve eventuale plotësuese disa ditë me radhë. Në rast se paraqiten dhimbje në nyje, muskuj,ndezje e lëkurës, kokëdhimbje, pështjelle dhe vjellje, vizita në mjekë është e domosdoshme. 
 
Pa parfum dhe me veshje të përshtatshme
Prevenimi është gjithmonë bar më i mirë. Në rastin e mbrojtjes nga kafshimi i insekteve kjo nuk don të thotë se nuk duhet të lëvizim në vendet kritike ose të shkojmë të fortifikuar me veshje mbrojtëse. Rekomandohet që të mbajmë roba të lehta por me mëngë dhe këmbë të gjata dhe me rëndësi është që të mos hyni në territorin e insekteve ( foletë e grenzave, bletëve, etj.)
 
Ndoshta tingëllon çuditshëm por aromat e parfumëve dhe ngjyrat dhe motivet e fuqishme dhe të ndritshme i tërhqin  grenzatdhe bletët. I tërheqin edhe mbeturinat dhe ushqimi i ëmbël, prandaj është mirë t’i pastroni siç duhet dhe largë nga vendi ku jetoni. 
Për mbrotjte nga mushkonjat poashtu është edhe shmangia e kënetave dhe moçalevepor mirë është që t’ju kushtojmë kujdes edhe enëve me ujë të mbetur, shisheve dhe vazave që mund të bëhen vende ideale për shumimin e mushkojave. Përdorimi i rapilentëve sidomos ata me bazë natyrore poashtu janë me prevenim të mirë.

Thëngjilli aktiv që njihet edhe si thëngjill mjeksor(carbo medicinalis) është i zi, pa aromë dhe shije dhe fitohet në mënyrë të veçantë me djegien e përbërësve natyror në temepratura të larta në prani të gazit. Paraqet komponentën shumë të dobishme me prejardhje natyrore, me histori të gjatë dhe të shumëllojshme të barnave dhe me zbatime praktike.

 

Çka është thëngjilli aktiv mjeksor dhe si ndikon ai?

Egjiptasit e vjetër qysh para 3750 vieteve para Krishtit, rastësisht e kishin zbuluar se pengon helmimin.Ata e kanë përdorur si njëlloj konzervansi, kurse Hiokrati e ka përdorur për qëllime mjeksore në Greqinë e vjetër.
Roli primar i thëngjillit mjeksor është absorbimi i toksineve. Karakterizohet me shumë pore në sipërfaqen etij, të cilat faktikisht ndihmojnë “kapjen” e toksinave dhe pengimin e absorbimit dhe përhapjes së tyre në organizëm. Thëngjilli mjeksor nuk i thith ose tret këto toksine të kapura, por në një farë mënyre“i ngjet” për sipërfaqen e tij dhe bashkë me të, i largon nga organizmi.
 

Thëngjilli mjeksor absorbon pothuaj gjithçka nga lukthi dhe zorrëtPa ndonjë selektim, lidh një numër të madh të helmeve, mikroorganizmave dhe barnave. Në të njejtën kohë nuk resorbohet dhe nuk metabolizohet dhe tajohet nga organizmi bashkë me substancat që i ka lidhur për strukturat e tij.


 
 
Përdorimi
Përveç që është i sigurtë dhe efikas gjatë helmimit, detoksifikimit dhe pastrimit të organizmit, thëngjilli aktiv ka një varg të efekteve tjera të dobishme siç janë largimi i aromave të këqija dhe dezinfektimi. 
Thëngjilli mjeksor aktiv shpesh përdoret në këto raste:
 
Thëngjilli aktive për stomakun dhe diaren
Mund të përdoret si zgjidhje numër një në gjendje të diares. Ndihmon në atë mënyrë ku lidh toksinet e pranishme, viruset dhe bakteriet, e pengon përhapjen e tyre dhe ndihmonë në eliminimin e tyre më të shpejtë. Gjatë gjendjes së diares rekomandohet që të mos përdoret më shumë se 4 ditë kurse për detoksikim mund të pëdoret edhe deri në 7 ditë. Nëse përdoret në periudha të shkurtëra kohore është plotësisht i sigurtë, prandaj rekomandohet edhe për përdorim te fëmijët.
 
Kundër gazrave dhe fryrjes
Një nga përdorimet e thëngjillit aktiv për stomakun i cili shpeshshpërfilletështë shmangia gazrave të pa këndshëm dhe fryrjes. Ndikon në mënyrë të tillë ku i lidh nënproduktet e ushqimit që krijojnë gazra dhe shqetësime. 

 

Helmimi me ushqim dhe barna

Me dobi të madhe dhe shumë ndihmuese është përdorimi i thëngjillit mjeksor në raste akute të helmimit me barna, helme ose ushqim (analgjetik, antidepresant, hipnotikë,nikotin...). Në këto raste nëse është e mundur nevojitet që thëngjilli të konsumohet 30 minta nga prani e barit/helmit.

 

Detoksifikimi i organizmit

 

Faktorët nga mjedisi jetësor, kimikalet e ndryshme dhe pesticidet të cilët konsumohen me ushqim dhe ujë janë ngarkesë për organizmin tonë. Kjo edhe më shumë ndihmonë paraqitjen e reaksioneve alergjike, stresin oksidativ dhe keqfunksionimin e sistemit imunitar.Thëngjilli aktiv mund të ndihmoj shumë avancimin e shëndetit të traktit digjestiv me largimin e toksineve nga sistemi por me këtë e ndihmon edhe shëndetin e përgjithshëm fizike dhe mental.
 

Zbardhja e dhëmbëve

Thëngjilli aktiv për zbardhjen e dhëmbëve pozitivisht ndikon në shëndetin oral dhe ndryshimin e barazpeshës së pH në gojë, gjë që e pengon krijimin e karijesit, erën e keqe, dhe sëmundjen e qiellzës.
Zbardhja e dhëmbëve me thëngjill aktiv është e mundur për shkak të aftësisë së tij që të abzorbojpllakatdhe grimcat mikroskopike që formojnë njolla te dhëmbët. Zbardhja e dhëmbëve me thëngjill aktiv është mënyrë plotësisht natyrore për buzëqeshjen e bardhë.
Gjithçka që duhet është të përzijeni thëngjillin e përzijer aktiv në pluhur me pastë për dhëmbët dhe me të t’i pastroni dhëmbët duke ju kushtuar më shumë vëmendje vendeve që kanë më shumë njolla. Pastroni gojën mirë. 
Me rëndësi: nëse keni ura ose kurora porcelani thëngjilli aktiv mund t’i njëllos ata.Nëse dhëmbët ju janë bërë të ndjeshëm, mos përdorni thëngjill aktiv për zbardhjen e tyre.
 
E ul kolesterolin

Shumë studime tregojnë se thëngjilli aktiv e ul kolesterolin e ulët dhe e rrit nivelin e kolesterolit të mirë njëlloj mirë si edhe barnat. 

 

Shëron helmimin me alkool dhe e pengon dhembjen e kokës nga pirja

Edhepse thëngjilli aktiv nuk e thith alkoolin, ai ndihmon në largimin e shpejtë të toksineve tjera që kontribojnë në helmim dhe prandaj është i mirë kundër kokëdhimbjes pas konsumit të alkoolit.. 

 

Filtrimi i ujit

Thëngjilli aktiv është vërtetë kurth për papastërtitë e ujit, duke përfshirë tretësit, pesticidet, mbetjet industriale dhe kimikalet tjera. Kjo është arsyeja për përdorimin e tij masive në sistemin për filtrimin e ujit në tërë botën.

 

Cilës i kushtohet vëmendje

 
Duke patur parasyshë se thëngjilli është absorbues i fuqishëm, me rëndësi është që i njejti të mbahet larg substancave të cilat mund të lirojnë avull ose gazra në atmosferë.Nga e njejta arsye, kur përdoret në të njejtën kohë me barna tjerë, e redukton absorbimin e tyre nga trakti gastrointestinal, me çka dukshëm e redukton efikasitetin e tyre. Prandaj, intervali i përdorimit me preprate tjera duhet të jetë së paku 1,5 orë.
 
Përdorimi afatgjatë me doza më të mëdha mund ta dëmtoj absorbimin e materieve ushqyese nga trakti gastrointestinal si dhe mund të shkaktoj probleme me tretjen e ushqimit.

Vitamina D

Vitamina D ose kalciferoli bënë pjesë në grupin e vitaminave të tretshme në yndyrëra dhe një nga shkaktarët kryesor për zhvillimin dhe rritjen e drejtë të trupit tonë. Vitamina D sintetizohet në organizëm në prani të dritës së diellit dhe ka rëndësi të madhe për absorbimin e duhur të kalciumit dhe fosforit.
 

Ekzistojnë dy forma të vitaminit
- D2 ergokalciferol
- D3holakalciferol
 
Përse është i nevojshëm
Përveç rolit të rëndësishëm për rritjen dhe zhvillimin e duhur të eshtrave dhe dhëmbëve të shëndoshë, vitamina D përfshihet edhe në shumë funksione tjera qelizore dhe nervore në organizëm.Prevenon dëmtime metabolike, dhe është i rëndësishëm për mirëmbatjen e sistemit të shëndosh dhe të fortë imunitar. 
 
Përveç kësaj, Vitamini D ndihmon në prevenimin dhe shërimin e gjendjeve shëndetsore:
-  Prevenimin e osteoporozës
-  Osteomalacia
-  Rahitin
-  Sëmundjet e lëkurës( psoriaza, vitiligo )
-  Kancerin në gji dhe zorrë të trashë
-  Sklerozën multipleks
-  Alcihajmerin 
-  Shtypjen e lartë të gjakut
-  Reaksionet alergjike
-  Ftohjen
 
Burimi i VitaminësD
Burimi primar i vitaminës D është nga drita e diellit. Në periudhën e veror na duhen vetëm 10 minuta ekspozim në diell që të plotësohen nevojat ditore. Në periudhën e dimërit, periudha e ekspozimit është më e gjatë, pothuaj 2 orë. Rekomandohet që të ekspozohet fytyra, duart dhe shpina madje pa shfrytëzuar krem me faktor mbrojtës. 
 
Përveç kësaj ushqimi poashtu është burim i rëndësishëm i vitaminës D sidomos në periudhat e dimërit kur ekspozimi në diell është më i ulët.
Burimi më i mirë nëpërmjet ushqimit i vitaminës D janë:

  • Veza(pothua50IEnë një vezë me masë mesatare)
  • Gjalpë(56 IEnë 100g)
  • Qumështi(pothuaj100IE në një filxhan)
  • Haringa, salmon,sardine dhetrofta(200-500IEnë 100 g)
  • Vaj peshku(450IE) në një lugë
  • Shampinjone(20 IE në 100g.)
 
Sasirat e nevojshme ditore
Kur bëhet fjalë për konsumin e duhur ditor të vitaminës D rekomandimet dallohen varësisht nga mosha.Meqë është e nevojshme për rritjen dhe zhvillimin e duhur të fëmijëve rekomandimet janë 400IE(gjegjësisht10 µg, 1 µg=40 IE) te fëmijët deri në moshën 6 vjeçare, kurse 200 IE si dozë më e vogël e cila do të pengote deficitin. Nevojat sërish rriten në 400 IEte individët e rritur mes moshës 50 dhe70 vjeçare kurse te më të moshuarit nga mosha 70 dhe deri600IE në ditë.
Te gratë shtatzëna dhe ato me sisëdhënie konsumi i duhur arrin600IE
 
Pjesa më e madhe e ekspertëve mendojnë se konsumi ditor prej 25-50µgi vitaminës D, nga burimet të ndryshme(dielli, ushqimi, shtojcat e ushqimit) është ideal për mbrojtjen e shëndetit të mirë.
 
Mungesa e vitaminës D
Mungesa mund të paraqitet për shkak të ushqimit jo të duhur ose ekspozimit të pamjaftueshëm ndaj diellit. Kjo më shpesh shkakton paraqitjen e rahitit te fëmijët, osteomalcias (zbutja e eshtrave) dhe osteoporozës(reduktimi i dendësis së eshtrave) te të rriturit. 
Ekspozimi i mjaftueshëm në periudhën e verës si dhe konsumi i duhur me anë të ushqimit mjaftojnë që të pajiset organizmi me vitamin D.
Te veganët ose të gjithë ata që nuk konsumojnë produkte të mjaftueshme qumështore gjatë të ushqyerit mund të paraqitet mungesë e vitaminës D.
Te foshnjët nëse nuk konsumojnë vitamin D siç duhet me anë të qumështit ose me anë të dritës së diellit mund të paraqitet deficit.
Pacientët që marrin terapi për artritin, alergjitë, astmën, gjendjet autoimune, kolesterolin e tepërt dhe epilepsinë, kanë nevojë më të madhe për konsum të vitaminës D. Poashtu, pacientët që kanë përjetuar operime kirurgjike, lëndime më të mëdha trupore ose djegie, stres të rritur ose sëmundje kronike kanë nevojë për doza më të mëdha. 
 
Alkooli negativisht ndikon mbi absorbimin dhe rezervat e vitaminës D në organizëm. 
 
Kujdes
Ekpozimi i tepërt ndaj rrezeve të diellit nuk do të ndikoj pozitivisht në organizëm gjatë sintezës së vitaminës D.
Sasirat e rritura të këtij vitamini në organizëm do të shkaktojnë paraqitjen e shtypjes së lartë të gjakut, lodhje, kokëdhimbje, oreks të reduktuar, shijen e metalit në gojë, vjellje, dhimje në stomak, në muskuj dhe eshtra.
Kur konsumojmë sasira shumë të larta të vitaminës D paraqitet kruarja, dhimbje në veshkë, etje, urinim më i shpesht. 
Mbidozimi gjatë kohës së shtatzanisë mund të shkaktoj dëmtim të foshnjës. Parndaj është e nevojshme dozimi i kujdeshsëm me preprate të vitaminës D në organizmin tonë. Përdorimi i tyre gjithmonë duhet të bëhet në konsultim me mjekun ose farmacistin
 
Mungesa ose konsumi jo i duhur i vitaminës Dte fëmijët mund të shkaktoj rahitin, gjegjësisht dobësimin ose zbutjen e eshtrave
 
 
 
 
 

Vitamina C, i njohur edhe si acidi askorbik është një nga vitaminet më të çmuara dhe më shpesh të përdorura. Ndoshta asociacioni i parë me këtë vitamin është dikimi i tij i njohur gjatë ftohjes dhe gripit, por rëndësia dhe fushveprimi i tij janë shumë më të mëdha. Ndikimet e  tij janë të shumëfishtë dhe luan rol shumë të rëndësishëm në shumë procese dhe funksione të organizmit.

 

Vitamina C zbërthehet në ujë dhe është antioksidanti më i madh në këtë kategori të vitaminave. Vitamina C është vitamini i parë i cili është prodhuar në formë sintetike, kurse për së pari është iziluar në vitin 1928 . Organizmi nuk mund të prodhon vitamin C, prandaj është shumë me rëndësi konsumi i tij i përditshëm me anë të ushqimit. 

 

Përfitimet nga vitamina C

Vitamina C ndihmon në përmirësimin dhe rigjenereimin e indit, të mbrohet organizmi nga sëmundjet e zemrës, ndihmon absorbimin e hekurit, pengon paraqitjen skorbutit, i redukton kolesteronin e përgjithshsëm dhe trigliceritet. Hulumtimet tregojnë se vitamina C, si antioksidans shumë i rëndësishëm, mund të ndihmon në mbrojtjen nga llojet e ndryshme të kancerit dhe në luftën kundër radikaleve të lira. Vitamina C e përforcon sistemin imunitar, dhe me këtë na bën më rezistues në luftën kundër viruseve dhe ftohjes.

Funksionet më të rëndësishme të vitaminës C:

  • e përforcon sistemin imunitar
  • e ruan shëndetin e zemrës dhe enëve të gjakut
  • ndoihmon nëshërimin e plagëve
  • e pastron organizmin
  • e mirëmban shëndetin e eshtrave dhe dhëmbëve
  • e redukton stresin
  • ndihmon në luftën kundë infeksioneve
  • e ndihmon resorbimin e hekurit
  • është i mirë për sytë dhe të pamurit
  • e rregullon pinën e hormoneve

 

Burimet e vitaminës C
Shumë lloje të perimeve dhe pemëve, janë të pasur me vitaminën C. Vitamina C mund të gjendet në formë natyrore dhe te shumë bimë. Si burime më të rëndësishme të vitsminës C janë:

 

 

Kaçja 426 mg

Majdanozi 130 mg

Kivi 90 mg

Brokoli 90 mg

Luleshtrydhja 60 mg

Portokalli 50 mg

limoni 40 mg

Pjepëri 40 mg

Grejpfruti 30 mg

Mjedhra 30 mg

Mandarina 30 mg

Spinaqi 30 mg

Mango 20 mg

Patatet 20 mg

Domatet 10 mg

Boronica 10 mg

Ananasi 10 mg
 

vlerat janë për koncentrimet e përafërta dhe të shprehura në miligram të vitaminës C në 100 gram prodhim

 

Mënyra e përgatitjes së ushqimit ose mënyra e ruatjes për një periudhë më të gjatë mund ta ul sasinë e vitaminë C. Vitamina C nuk qëndron shumë as në temepraturë të lartë dhe as në temperaturë të ulët. Produktet e perimeve të gatuar 10-20 minuta humbin gjysmën e vitaminës C të cilin e përmbajnë. Gatimi në avull mund ta redukton humbjen e vitaminës C në ushqim. Ekspozimi ndaj dritës mund ta redukton përmbatjen e vitaminës C, prandaj kur beni lëngje gjithmonë zgjedhni ablalazh të kartonit, jo shishe plastike ose të qelqit. 

 

Sa vitamin C më duhet?

Nevojat ditore për viamin C janë të ndryshme, varësisht nga mosha dhe gjendjet e ndryshme dhe stilet e ndryshme dhe shprehitë. Pra, kështu:

  • burrat– 90 mg në ditë
  • gratë – 75 mg në ditë
  • gratë shtatzëna– 85 mg në ditë 
  • gratë që japin gji– 120 mg në ditë
  • duhan pirësit mund të kenë dobi nga dozat më të larta– 250 mg vitamin V çdo ditë
  • foshnjët me gji 0-6 muaj – 40 mg në ditë
  • foshnjët me gji 7-12 muaj – 50 mg në ditë
  • për adoleshent dhe fëmijë : 
  • fëmij të vegjël1-3 vjeçar – 15 mg në ditë
  • fëmijë 4-8 vjeçar – 25 mg në ditë
  • fëmijë 9-13 vjeçar – 45 mg në ditë
  • adoleshent meshkuj 14-18 vjeçar– 75 mg në ditë
  •  adoleshente 14-18 vjeçare – 65 mg në ditë

 

Vitamina C nuk qëndron në trupin tonë, kështu që çdo ditë duhet të jetë i pranishëm në ushqimin tuaj.

 

Kur janë të nevojshme sasira më të mëdha të vitaminës C:

Nëse jeni duhan pirës. Është dëshmuar se çdo cigare e pirë humb 10-30 mg të vitaminës C.

Nëse konsumoni rregullisht alkool. Konsumimi i shpesht na shpien te humbja e vitaminës C, si dhe të shumë vitmaineve tjera.

Nëse jeni nën shqetësimin emocionale.

Gjatë sportit aktitv. Nëse merreni me bodibilding, fitnes, boks, atletikë të lehtë ku jepni shumë mund, trupia juaj kanë nevojë për sasira plotësuese të vitaminës C.

Nëse ushqeheni me ushqim shumë të pjekur ose shumë të zijer.

Vitamina C humb nga vlera e tij kur ekspozohte ndaj temepraturës së lartë.

Gjatë statzanisë. Gjahtë shtatzanisë, nevojitet të konsumohen më shumë vitamina, se sa në periudhat tjera të jetës së gruas, Vitamina C nuk është përjashtim.

 

Simptomet të cilat paraqiten gjatë mungesës së vitaminës C

Simptomet e mungesës përfshijnë lodhjen, imunitetin e dobët dhe prirje ndaj ftohjes dhe viruseve, gjakosja e qeillzës, dhimbja e këmbëve dhe nyjeve, dobsia muskulore, paraqitja e njollave në lëkurë, anemia.

Mungesa e vazhdueshme mund të shkakton skorbutin – sëmundje e rrallë, por mundësisht e rrezikshme.


Shumë vitamin C

Kur konsumohet në oganizmin me ushqime ose shtesa me doza të rekomanduara, vitamina C zakonisht konsiderohet si e sigurtë. Ndikimet e padëshiruara rrallëherë paraqiten, por nëse paraqiten, përfshijnë diarenë, neveria, ngërçet abdominale, ëntjen dhe stimtomet tjera gastrointestinale. 

 

Për shmicën e personave të shëndoshë, nevojiten pothuaj 200-250 mg vitamin C në ditë, kurse secila tepricë humbje me anë të urinës. Gjatë kohës së sëmundjes, shërimi nga plaga ose kushte të stresi të lartë oksidativ (përfshirë edhe duhanpirjen), kemi nevojë për më shumë sasira. Dozat e tepërt të vitaminës C (më shumë se 2 000 mg/ditë) mund të kontribojnë për formimin e gurëve në veshkë, si dhe të shkaktojnë diaretë rëndë, neveri dhe gastritis.

 

Vitaminat B

Familje e përbërë nga tetë vitamine të zbërthyeshme në ujë me rol shumë të rëndësihëm biologjik në roganizmin tonë. Edhepse më shpesh njihen si grup vitaminesh dhe shpesh bashkëpunojnë, secili anëtarë i familjes realizon funksione të veçanta dhe të rëndësishme. Vitaminat e grupit B organizëmi nuk është në gjendje t’i prodhoj, andaj është e domosdoshme që çdo ditë t’i konsumojmë me anë të ushqimit. 

B1-Tijamin
Tijamini merr pjesë në procesin e krijimit të energjisë në organizëm, dhe luan rol të madh në funksionin e sistemit nervor. Tijamini gjendet në një spektër të gjërë të ushqimit. 
Burimet më të mira për këtë vitamin janë:
Thjerrzat, drithrat ,mishi i kuq, tharmi, arrat, farat e lulediellit, bizelja, qumështi, lulelakra, spinaqi dhe bishtajat.
Në mungesë të këtij vitamini paraqiten sëmundja beri-beri, por paraqiten edhe simptomet e dobësisë, çrregullimit neurologjik, ngërçet e muskulit, mungesa e oreksit, etj.





B2-Riboflavini
Shumë i rëndësishëm për shikim të mirë, për krijimin e rruzave të kuqe të gjakut, për mbrojtjen e sistemit të fuqishëm imunitar dhe funksionin normal të sistemit nervor. 
Burimet më të mira për këto vitamine janë:
drithrat, qumështi, vezët, tharmi i birrës, salmon, mishi i lops, spinaqi dhe brokoli.
Nëse trupit i mungon vitaminia B2, shpesh në cepet e gojës mund të vërehen plasaritje në formë të plagëve. Poashtu, të mundshme janë edhe reaksionet alergjike dhe ndezjet e lëkurës.





B3-Niacini
E përmirëson qarkullimin e gjakut dhe e redukton nivelin e kolesterolit të keq. Poashtu,, ndihmon edhe në mirëmbajen e lëkurës së shëndoshë, të sistemin nervor dhe digjestiv.
 
Burimet më të mira për këtë vitamin janë:
mishi i lopës, shpendët dhe peshku, buka nga kokërrat e plotë të grurit, kikirikat dhe thjerrzat, kërpudhat.
 
Gjatë mungesës së vitaminës B3 (nijacini) simptomet janë dobësia muskulore, lodhja, humbja e oreksit, probleme digjestive dhe ndezja e lëkurës. Mungesa kronike mund të shkakton sëmundjen pelagra.

B5-Acidi pantotenik
Është i rëndësishëm për mirëmbatjen e lëkurës së shondoshë, ndikon mbi punën e sistemit nervor dhe ndihmon gjatë gjendjeve në stres. 
Burimet më të mira për këtë vitamin janë:
mishi (mëlçia e zezë, veshkët), e verdha e vezës, kokërrat e plota të misrit, avokadot, arrat, kikirikat, thjerrzat, soja, orizi i kaftë, brokoli dhe qumështi.
Mungesa e këtij vitamini mund të shkakton simptomet si vjellja, nervoza, dhimbjen abdominale, ngërçet muskulore, infeksionin e organeve të sipërme respiratore, etj.






B6-Piridoksini
Vitamini B6 përfshihet në më shumë se qindra reaksione qelizore nëpër trup. Është i domosdoshëm për funksionin normal të sistemin nervor dhe atij imunologjik, si dhe për formimin e qelizave të kuqe të gjakut. 
Burimet më të mira për këtë vitamin janë:
mishi, shpendët,vezët, bananja,peshku, drithrat, arrat dhe spinaqi i zijer.
 
Mungesa e vitaminës B6 mund të shkakton: dobësimin e gjakut, ndezje të lëkurës dhe të gjuhës, ngërçe në këmbë, acarueshmëri dhe insomani.


B7-Biotini
Është i domosdoshëm për mirëmbatjen e flokëve, lëkurës dhe thonjëve. Biotini e mirëmba metabolizmin e karbohidrateve, proteinave dhe yndyrërave në trup. Ndihmon për normalizimin e sheqerit te diabetikët. 
Burimet më të muira për këtë vitamin janë:
tharmi për birra, mëlçia e zezë, e verdha e vezë, kërpdhat, kikirkat,karrotat.
 
Mungesa e vitaminit B7 mund të shkakton probleme me lëkurën, plasjen e thonjëve dhe humbjen e flokëve.
 
 
B9-Acidi folik
Acidi folik më shpesh njihet me riolin e tij në shëndetin dhe zhvillimin e fetusit, sepse luan një rol kyç për zhvillimin e sistemit nervor te foshnjët. Ky proces i rëndësishëm paraqitet në javët e para të shtatzanisë, kështu që doza e duhur e acidi folik është shumë e rëndësishme për tërë gratë shtatzëna. Ndihmon gjatë stresit dhe rraskapitjes. Merr pjesë në krijimin e ADN-ës dhe rruzave të kuqe të gjakut. 
Burimet më të mira për këtë vitamin janë:
Buka dhe drithrat, perimet me gjethe të gjelbërta të errëta, siç janë shpargu dhe spinaqi, tharmi për birra, mëlçia e zezë, lëngu i portokallit, panxhari dhe avokado.
Mungesa e vitaminës B9 (acidi folik) paraqitet te gratë shtatzëna dhe te alkoolikët. Mungesa e madhe e acidit folik në organizëm mund të na shpien te anemia megaloblastike.
 
 
B12-Kobalamini
Vitamina B12 luan rol të rëndësishëm në prodhimin e energjisë qelizore. Merr pjesë në sintezën e ADN-ës, qelizave të kuqe të gjakut dhe funksionin normal të sistemit nervor. E rrit oreksin dhe ndihmon në prevenimin e anemisë.

Burimet më të mira për këtë vitamin janë:
mishi i pulës, mishi i lopës, peshku, qumështi, pdodhimet qumështore, frutat e detit dhe vezët.
Mungesa e këtij vitamini mund të shkakton: lodhje, fece jo të rregullta dhe kapsllëk, depresion, ankcioszitet, dobësim fizik, anemi, astmën dhe harrueshmëri, etj.
 
Secili nga vitaminat e grupit B luan një rol të veçantë në orgaizëm. Ata në organizëm ndikojnë bashkarisht, si kompleks, dhe shumë prej tyre paraqiten në të njejtin ushqim. 
 
Konsumi i dozave më të mëdha të vitaminës B ndihmon edhe për shërimin e formave më të lehta të depresionit, anksiozitetit, acarueshmërisë dhe kujtesës. Dozat më të mëdha të vitaminave të rekomanduara përdoren për mjekimin e suksesshëm të skizofrenisë dhe çrregullimeve tjera psiqike. 
 
 

VITAMINA A

Jo rastësisht është emruar si Viatmin A. Ky është vitamini i parë i shpikur dhe ka me dinjitet vendin e parë të alfabetit. I krijuar në 1913, dhe bën pjesë në grupin e vitamineve që zbërthehen në ynryrëra. Ky vitamin është një nga antikoaksidanset më aktive dhe ka shumë rëndësi për shumë procese biokimike në organizëm.


Dy lloje të vitaminës A
Tipi i parë i Vitaminës A gjendet në mish, kafshl, peshk dhe produkte qumështore. Lloji i dytë është provitamina A dhe mund të gjendet në perime, pemë dhe produkte tjera bimore. Lloji më i shpesht i provitaminës A në ushqim është beta-karotini.

Sa vitamin A i duhet organizmit?

Sasia e vitaminës A e cila i nevojitet organizmit kryesisht varet nga mosha dhe statusi reptodiktiv. Dozat e rekomanduara të vitaminës A për njerëzit me moshë 14 vjeçare dhe më të vjetër lëvizin nga 700 deri 900 mikrogram në ditë. Dozat më të mëdha rekomandohen te gratë që i ushqejnë foshnjët e tyre me gji, kurse verat më të ulëta rekomandohen te foshnjët të ushqehen me sisë dhe fëmijët më të ri se 14 vjeçar.
Vitet meshkujfemrashtatzënaMe sisë-dhënie
0–6 muaj400 mcg 400 mcg   
7–12 muaj500 mcg 500 mcg  
1–3 vjeçar300 mcg  300 mcg   
4–8 vjeçar400 mcg 400 mcg   
9–13 vjeçar600 mcg 600 mcg   
14–18 vjeçar900 mcg 700 mcg 750 mcg1200 mcg
19–50 vjeçar900 mcg 700 mcg 770 mcg1300 mcg
51+ vjeçar900 mcg 700 mcg   

1 mcg = 3.33 IE


Burimi i Vitaminës A
Vitamina A natyrisht gjendet në produkte ushqimore mes tjerash edhe si burime të begatshme janë:
  • Mëlçia e zezë e lopës dhe llojet tjera të mishit.
  • Peshk sidomos salmoni dhe tuna
  • Perimet e gjelbërta dhe perimet tjera të kaltërta, të portokallta dhe të verdha,si karrota, brokoli, dhe kungujt;
  • Pemët, duke përfshirë edhe дињата, kajsiat dhe mango.
  • Produktet e qumështit;
  • Patate
  • Vezët

Dobitë shëndetsore
Vitamina A është shumë e rëndësishme për shikim të mirë. Duke ju falimenderuar asaj, mund të shohim kur është errët.
Pa vitaminë A të mjaftueshme, organizmi është më i prirur për infeksione. Ky vitamin na mbronë nga bakteriet, parazitet dhe infeksionet virusale.
Vitamina A është shumë me rëndësi para përhapjes së fruthit te fëmijët. Kur është i pranishëm në sasira të mjaftueshme, fëmijët më lehtë i kalojnë simptomet e fruthit.
Ky vitamin është një nga antioksidanset më aktive. Kontribon për mirëmbatjen e lëkurës dhe membranës mukoide. Ndihmon edhe në mbrojtjen e lëkurës nga rrezitja e rrezikshme e diellit. Është shumë me rëndësi për mjekimin e akneve dhe rudhave të vogla.
Është dëshmuar se Vitamina A ka edhe ndikim mbrojtës te disa lloje të kancerëve, ndihmon në reduktimin e nivelit të kolesterolit të keq dhe e redukton rrezuikun nga sëmundjet e zemrës.
Vitamimi A ka edhe shumë përdorime tjera shëndetsore, siç janë për shembull shërimi i infeksioneve urinare, shërimi i gjendjeve të lëkurës si egzema, psoriaza, plagët, djegiet nga dielli dhe shumë sëmuindje tjera dhe gjendje tjera shëndetsore.
 

Mungesa e Vitaminës A

Për fat të mirë, me anë të ushqimit marrim edhe vitamin A të mjaftueshme. Por, rësish edhepse raritet, mund të paraqitet edhe mungesë e këtij vitamini i cili më shpesh manifestoht si:
-  shikim i keq, i cili manifestohet me verbërim nate.
-  Zhvillim jo i mjatueshëm trupor te fëmijët.
-  Probleme me sistemin repdoruktiv te të rriturit.
-  Gingoiviti.
-  Lëkurë e thatë dhe infeksionet.
-  Nëse mungeaa është e madhe mund të shkakton edhe anemi.
-  Tendencë ose prirje ndaj infeksioneve virale
-  Rënia e flokëve
- Humbja e apetitit
- Probeleme me flokët

A mund Vitamini A të jetë i rrezikshëm?

Kur flasim për Vitaminën A me rëndësi është të theksojmë edhe mundësinë për stërdozim me të. Shpesh stërdozimi ose doza e tepërt me vitamin A fitohet me konsumin e tepërt të vitaminës A si shtojcë në ushqim.
Hipervitaminoza A mund të na shpien te problemi gjatë lindjes, anomalitë në mëlçinë e zezë ose probleme me sistemin nervor qendror. Për shkak të kësaj, gratë shtatzëna do të duhet të marrin vitamin A si shtojcë, vetëm nëse nuk rekomandohet nga mjeku.
Disa nga këto simptome që paraqiten gjatë hipervitaminozës me vitamin A janë: humbja e apetitit, irritimi, lodhja, thonjë të brishtë, kokëdhimbja, probleme me të pamurit, depresioni dhe anemia.
Konsumi i sasirave të mëdha të beta-karotinit ose formave tjera të provitaminës  A, mund ta ndryshojnë ngjyrën e lëkurës në të verdhë-portokallit. Por kjo gjendje nuk është e rrezikshme.
 
 

E konsumojmë çdo ditë dhe organizmit i duhet. Githsesi, nëse konsumohet me sasira të arsyshme dhe optimale.Nga ana tjetër, konsiderohet dhe si armik i shëndetit tuaj sepse rregulla për konsum të arsyeshëm dhe barazapeshë, shpesh është përjashtim kur bëhe fjalë për këtë kënaqësi të ëmbël.

Bëhet fjalë për sheqerin për të cilin vazhdimisht e më shumë hulumtime ose studime tregojnë dëmin që shkaktohet nga konsumi i pakontrolluar në të gjitha format. Nga këtu, ky produkt shumë shpesh e mban edhe epitetin vrasës i heshtur.

 
 
Çka është optimale?
Konsumi ditor i sheqerit nuk duhet të tejkalon 5 % të energjisë së përgjithshme ditore që fitojmë nga ushqimi. Për femrat, kjo don të thotë 25 g sheqer, kurse për meshkujt pothuaj 35 g.
 
Fatkeqisht, shprehitë ushqyese të një jeriu modern na shpien ka gjendje ku çdo ditë konsumohet 10 hetë më shumë sheqer se sa kemi nevojë.Kjo është mbingarkesë me të cilën organizmi vështirë se ballafaqohet.
 
Cilat janë dëmtimet?
Është dëshmuar se sasirat e mëdha ndikojnë negativisht mbi organizmin dhe funksionalitetin e tij.
Përdorimi i sasis së vogël të sheqerit nuk paraqet asnjë problem. Sasirat e mëdha ditore nga ky “helm” i ëmbël mund të jenë të dëmshëm për shëndetin, kurse mu për shkak sheqerit, në vit vdesin milion njerëz në tërë botën.
 
Sheqeri e ndryshon tërë metabolizmin. Është burim edhe i “kalorive pa dobishme“ (nuk përmban minerale dhe vitamine, por është i pasur me kalori), e nxit trashjen, shkakton karies dhe është një nga faktorët për paraqitjen e diabit të tipit 2.

Që situata është shumë serioze, flet edhe fakti që në nivelin botëror ka më shumë njerëz që janë me peshë të lartë trupore krahësuar me ata që janë më pak të ushqyer. Bëhet fjalë për epidemi të vërtetë për alarmimin e të cilit na paralajmëron organizata shëndetsore botërore.
 
Sheqeri mund të nxis zhvillimin e astmës, ndryshim në humnor, dhe ta përshpejtoj zhvillimin e sëmundjeve të zemrës dhe shtypjen e lartë të gjakut dhe ta reduktoj kapacitetin e përgjigjes ose reagimit imunitar. Përdorimi i vazhdueshëm i tepërt i sheqerit e tharton organizmin dhe jep ose krijon bazë për paraqite më të shpeshtë të infeksioneve të ndryshme.
Konsumi i sasirave të larta të gjakut , poashtu, jep mundësi për koncentrime të larta të niveleve të triglicerideve.
 
Karcinomi! Është dëshmuar se qelizat kancerogjene ushqehen dhe e “preferojnë sheqerin. Reduktimi i konsumit të sheqerit pozitivisht ndikon gjendjen shëndetsore te individët e diagnostifkuar me karcinom. Në këtë mënyrë,qelizat kancerogjene tajohen nga karburanti i nevojshëm, zgjatet jetëgjatësia i qelizave të shëndosha dhe, gjithsesi, përmirësohet kapaciteti imunologjik.
 
Atje ku më pak e prisni
 
Kontrllimi i sasis së sheqerit nuk është aspak punë e lehtë.Ekzistojnë produkte me sasira të mëdha të të ashtuquajturit sheqrëra të fshehtë që nuk ceken në vetë deklaratë. Për shkak të kësaj, gjithmonë keni parasyshë se produktet që i bleni mund të kenë edhe sasi plotësuese të sheqerit.
 
Përveç vetëm në formë të pastër, sheqerin e kemi pothuaj në çdo ushqim.Madje edhe ku më së paku e presim të jetë. Edhe ushqimi i deklaruar si ushqim i shëndosh mund të përmban koncentrime të larta shqerit të rafinuar. Bëni kujdes dhe gjithmonë kontrolloni deklaratën e produktit. Edhe produkti si kosi, pastat, supa, pijet alkoolike, madje edhe qulletpër fëmijë, mund të jenë të pasura me sheqer.
 
Pavarsisht a do të jetë në formë të pasër, i bardhë, kafe, ose në formë të kubeve, sheqeri, sërish, është sheqer.
 
Në qarkullim, mund të haset në forma të ndryshme ku më të shpeshta janë:
-  sheqeri i rafinuar– me formë kristalore dhe ngjyrë të bardhë.
-  sheqeri i kaftë– ngjyrë kafe sepse përmban sirup të karamelizuar. Nga sheqeri i bardhë dallohet me prani të parëndësishme të mineraleve dhe vitamineve. Sipas vlerës energjetike, nuk dallohet nga sheqeri i bardhë.
-  sheqeri në pluhur– sheqeri i imët i rafinuar.
-  sheqeri i përzier – kristale të sheqerit me madhësi të ndryshme dhe me ngjyrë të ndryshme.
 
 
 
Varësia nga sheqeri?
Sheqeri dhe produktet e ëmbla mund të krijojnë edhe varësi të ngjajshme me atë të aloolit dhe cigareve.
Ata që konsumojnë produkte me shumë sheqe gjithmonë ndjehen të uritur, madje edhe kur nuk janë të urritur. Pothuaj është njëlloj e vështirë të çliroheni nga nevoja për ëmbëlsi, ashtu si nevoja për cigare. Sheqeri ndikon oreksin duke krijuar ndjenjën e makutërisë për të vazhduar me ngrënien. Te parahaja sasiore ose voluminoze, me ushqimin do të pushoni kur stomaku është i plotë. Kur bëhet fjalë për sheqerin, njerëzit do të vazhdojnë të hanë deri sa të ndjejnë dhimbje në stomak ose të sëmuren.
 
Jo rrallëherë, gjendjet tona emocionale dhe ndryshmet e humorit i zgjidhim memarrjetë ndonjë ushqimi të ëmbël.
 
Për shkak të kësaj, në disa vende të zhvilluara zbatohen masa preventive për të kontorlluar konsumin e shqerit,  të produkteve të ëmbla dhe pijeve të gazuara. Kjo nënkupton edhe informimin për dëmin nga sheqeri, ndalesën e shitjes së pijeve të gazuara dhe ëmbëlsirave nëpër shkolla ose, zbatimin e tatimeve të veçanta për këto produkte.
 
Çka mund të bëjmë?
Reduktoni nivelin e sheqerit që e konsumoni, por këtë duhet ta bëni gradualisht. Kufizoni konsumin me atë që do ta kontrolloni sasinë e saj si dhe produktet. Sheqeri nuk fshihet vetëm në ëmbëlsira, por edhe në bukë, shprisha të ndryshme, keçat, senf dhe salce të ndryshme të lëngshme.
Asnjëherë mos tentoni që përnjëherë të pushoni me përdorimine tij. Filloni hap pas hapi, me reduktim të dozave. Në rast të ndërprerjes radikale, mund të ndjeheni keq, por edhe dëshira për ëmbëlsirë mund të jetë më e theksuar dhe do ta keni më të vështirë që ta shmangni sfidën.
Nëse dëshira për ëmbëlsirë është e madhe, tentoni që sheqeri dhe ëmbëlsirat t’i zëvendësoni me ëmbëlsues natyror, si mjaltë, ose dëshirën për ëmbëlsirë shuajeni me pemë, pemë të thata ose me alternativa tjera.
 
Mbani llogari për konsumin ditor të sheqerit

Sasirat që do t’i konsumoni në ditë me anë të ushqimit dhe pijeve, mund t’i llogarisni vetë.
Doza ditore e sheqerit që konsumoni në organizëm nuk duhet të tejkalon gjashtë lugë. Kjo don të thotë se çdo ditë mjafton të konsumojmë 25-30 g sheqer.
 
Këto këshilla kanë të bëjnë me sheqerin që gjendet në pemë dhe prime ose i cili normalisht gjendet në qumësht. Ka të bëj me sheqerin e rafinuar në formën e tij të pastër ose të fshehur në shumë produkte industriale.
 
 
Për ilustrim:

-  një lugë keçap mund të përmbaj 1 lugë sherqer(5 g)
-  gotë me lëng të gazuar përmban5, dhe më shumë lugë sheqer(25 g)
-  porcime fjolla tërshëreme qumësht deri në 3 lugë(15 g)
-  kafe(frape) deri 2 lugë(10 g)
-  jogurt pemësh deri 3 lugë(15 g)
-  pije energjetike deri 250 mlderi6 lugë (30 g)
-  hamburgeri deri3 lugë (15 g)


Për fat të keq, doza e përditshme e sheqerit më shpesh tejkalohet vetëm me kafjallin ose gjatë paraditës.


Për jetë të ëmbël, nuk keni nevojë për më shumë sheqer, por për shumë vendime të shëndosha.Me këto vendime filloni qysh sot
FORMAT FARMACEUTIKE TË BARNAVE DHE PËRDORIMI I TYRE I DUHUR

Preparatet dhe barnat mjeksore të cilët i përdorim në mënyrë preventive ose si terapi kur shërojmë ndonjë sëmundje, mund të gjenden në shumë forma. Nga forma e tyre do të varet edhe mënyra e zbatimit dhe përdorimit. Vetëm me përdorim të duhur arrihet efekt i mirë dhe tërë reaksionet e pa duhura të cilat mund të paraqiten mbeten në minimum. Pramdaj, është e nevojshme që të përhapen njohuritë për prëdorimin e duhur të barnave.
 
Barnat e përdorur në mënyrë të gabuar mund të jenë potencialisht të rrezikshme.
Prandja, gjithmonë është e rëndësishme që këshillat e dhëna nga mjeku ose farmacisit juaj të zbatohen.
 
Këshilla për përdorimin e duhur të barnave varësisht nga format dhe dukje.
 
Format e lëngshme të barnave
Te fëmijët dhe te disa kategori të të rriturëve, përdorimi më i thjeshtë i barnave është në formë të lëngshme. Këto janë preparate të cilat ndikojnë shpejtë, por në të njejtën kohë pas hapjes kanë afat më të shkurtë skadimi.
Dozimi mund të jetë në pika ose mililitra. Në paketimin e tyre origjinal gjithmonë mbajnë dozator (gotë, lugë, pikatore).
  
  • 1 lugë e madhe (supe) përmban 15 ml, një logë të vogël (çaji)15 ml
  • 1 ml tretës uji përmban 20 pika
  • gotë ujë nëkupton rreth 150 ml
  •  
Bari ASNJËHERË nuk pihet ose konsumohet nga shishja!
 
 
Shurupiantibiotik, vitamoz, për reduktimin e dhimbjeve ose temperaturë së trupit. Dosa shurupe përmban sheqer në formulimin e saj, prnadaj duhet të kemi kujdes gjatë përdorimit të tij diabetikët.
Antibiotikët janë preparate jo stibabile në tretës ose slucion uji, prnadaj prodhohen në formë granulash të cilin farmacisti juaj do ta përgatis menjëherë para se të të jepet bari. Shumë është me rëndësi që bari i përgatitur në këtë mënyrë të përzihet mirë para përdorimit.
 
Pikat– mund të jetë solucion i mprehtë ujor ose suspenzion i cili duhet mirë të tundet para se të përdoret, por synojnë të përdoren për mjekim lokal të syrit, veshit, ose hundës.
 

  • Pikat për sy – para përdorimit, duart duhet të jetë të pastërta. Kokën e varni mbrapra. Me lëvizje të lehta e tërhiqni qepallën e poashtme të syrit dhe shikoni përpjetë. Shishen mepikatore e mbani në dorën tjetër dhe ngadal e afroni te syri. Vendosni pikat e udhëzuara. Mos e prekni syrin me pikatore. Nëse përdorni edhe pika edhe krem në sy, së pari vendosni pikat, pastaj pauzoni deri në 5 minuta dhe përdorni kremin.
 
  • Pika për vesh – para aplikimit duhet të ngrohet shishja me përllëmbën e dorës. Tundeni nëse është suspension (pezulli).Vendos kokën në pozitë të tillë ku veshi ku vendosni pika do të jetë përpjetë. Tërhiq nga pak veshin dhe shtoni pikat e udhëzuara. Kokën mbajeni 2-3 minuta në atë pozitë.
 
  • Pika për hundë – mënyra e duhur për të përdorur është kullimi1-2 pikave në çdo zgavër të hundës. Kokën e përkulni pak mbrapa. Zbatoni solucioni zakonisht kur keni hundë të zbrazët. Nëse ka nevojë për zbatim ose përdorim më afatgjat të pikëve në hundë, përfshini edhe solucionin fiziologjik ose soluconi kripor detar për njomjen e flegrës së hundës.
 
Ampulat dhe tretësirat ose solucioni i infuzionit– tretësiarat e mprehta të cilat shërbejnë për përdorimi ntervenos ose intramuskulor sidomos në kushte spitalore.
 
Preparatet e fuqishme mjeksore
  • Tabletat –gëlltiten të tërë, me një gotë ujë. Varësisht nga lloji i barit, përdoren para, gjatë dhe pas kohës së ushqimit.
  • Tabletat për përtypje – duhet të përtypen plotësisht, pastaj të konsmohen një gotë e plotë me ujë.
  • Lingvalete – këto janë tableta të vogla të cilat shkrihen nën gjuhë, që në atë mënyrë të arrihet efekt më i shpejtë dhe më i mirë.
  • Oriblete –ngadal shkrihen në gojë.
  • Drazhei –këto janë tableta të cilët janë mbështjellur me qëllim që të maskohet shija e hidhur e barit. Konsumohen menjëherë me një gotë të plotë të ujit.
  • Kapsula –gëlltiten me gotë ujë.
  •  Tableta fluskuese (eferveti) –treten në ujë dhe konsumohen.
 
Format farmaceutike për zbatim në zgavra trupore


  • Supozitorët– këto janë preparate gjysmë të forta. Zakonisht këto janë barna që ndikojnë lokalisht (psh. shërim të hemoroideve) por edhe për sëmundjet sistemike kur format tjera nuk janë të zbatueshme.
  • Kremi rektal– zbatohet ose përdoren me aplikator.
  • Vagitorët– përdoren te gratë, sidomos në mbrëmje në pozicionine shtrirë. Duart gjithmonë duhet të jenë të pastërta. E nxjerrni vaginaletën nga paketimi pastaj me gishtin e mesëm e shtyni sa më thellë në vaginë dhe qëndroni shtrirë së paku 30 min.
  • Kremi vaginal– zbatohet me aplikator.
 
Preparatet për përdorim dermal
Këto janë preparate që ndikojnë lokalisht, përdoren në lëkurë të pastër të thatë në shtresë të hollë.
Nëse forma që do të përdoret në lëkurë do të jetë krem, gjalp ose losion, do të varet nga natyra e barit dhe gjendje e lëkurës.
  • Gjalpishpesh përdoren te sëmundjet kronike të lëkurës.
  • Kremat –këto janë preparate që në përnbërjen e tyre përmbajnë ujë, më lehtë përdoren dhe më lehtë pastrohen nga lëkura.
  • Pastatmë vështirë përdoren në lëkurë, sepse kanë sasi të madhe të substancës pluhur dhe janë më të përshtatshëm për tharje të lëkurës.
 
Në lëkurë përdoren dhe preparare në formë të losionit, pezullive (supsensioneve), pudrave të lëngta, sprejet dhe pluhurat.
 
Supsensionet gjithmonë i përzieni mirë para përdorimit.
Spreji për lëkurë duhet të spërkas nga largësia 10-15 cm nga vendi i sëmurë.
 
Suvat transdermal
Suvat ngjiten në lëkurë të pastër dhe të thatë. Largohet folia mbrojtëse dhe ngjitet suva, mos e prek sipërfaqen ngjitëse. Shtypni dhe mbani ashtu 30 sekonda. Me suva mund lirshëm të laheni dhe të bëni dush. Suva mbetet nëlëkurë e ngjitur aq gjatë sa ja ka rekomanduar mjeku.
 
Këshilla për përdorimin e duhur të inhalatorit
Dosa lloje të inhalatorëve duhet të tunden para përdorimit. Largohet kapaku i pompës. Para se të zbatoni barin, thellë merrni frymë dhe shfryni. Majen e bombolës e fusni në gojë dhe e kapni me gojë (jo me gjuhë ose me dhëmbë). Shtypni mekanizmin i cili e liron barin dhe ngadal merrni frymë. Mbani frymën minimum 10 sekonda. Nëse ka nevojë për dy doza, arëherë sërish përsërisni procedurën pas 1 min.
  
Barnat magjistral
Këto preparate përgatiten në barnatore sipas reçetës së mjekut. Paketohet me ambalazh të duhur dhe me etiketë të duhur (sinjaturë) në ngjyrë të bardhë nëse është për zbatim peropral, dhe ngjyrë të kuqe nëse është për përdorim të jashtëm.
 
Barnat Galenik
Këto janë barna të prodhuar në laboratoret galenike në deri të vogla, sipas recepturë së provuar.
 
 
 
Për këshillë më të mira dhe për përdorim të duhur të barnave, duhet që të informoheni nga farmacistit juaj menjëherë kur ju jep barin. Në këtë mënyrë, do të jeni të sigurtë se përdorimi i barit që e zbatoni bëhet në mënyrë të duhur dhe me efekte më të mira.
 

rreth nesh

Shëndeti nuk është vetëm mungesë e sëmundjes, shëndeti është mirëqenie e plotë psiqike, fizike dhe emcionale. Misioni ynë do të jet i tillë. Me anë të këshillave të thjeshta dhe të shkurta dhe me përmbatje të cilat me shumë kujdes janë zgjedhur, ne ju ofrojmë të dhëna praktike të zbatueshme për përmirësimin e cilësisë së jetës në përgjithësi.

Ndiqni ne në Facebook

Newsletter

Shkruani e-mailin