Dimëri paraqet periudhën karakteristike për paraqitjen e shpeshtë të ftohjeve dhe gripit, kollitjes, bronkitit dhe sëmunjdeve tjera respiratore. Kushtet e ndryshme të vështira, siç janë moti i ftohtë, ditët e shkurtëra të dimërit, ajëri i ndotur, mungesa e dritës së diellit, na bëjnë që më pak të kalojmë kohë jashtë, të jemi më pak aktive fizikisht, të jemi me më pak energji, melankolik dhe shumë më të prirur ndaj sëmunjdeve virale dhe bakteriale për shkak të imunitetit të dobët. Organizmi ynë patjetër të pajtohet me këto kushte, andaj zgjedhja e ushqimit të duhur dhe të shëndetshëm është shumë e rëndësishme.

Të ushqyerit e shëndetshëm ofron prevenim të shkëlqyer gjatë periudhës së dimërit. Gjithsesi, të ushqyerit e shëndetshëm nuk mund të ketë ndikim “brenda natës” ose kur shenjat e para të dobësimit të imunitetit tashmë janë paraqitur. Vetë të ushqyerit i balancuar, i rregullt dhe i shëndetshëm për një periudhë më të gjatë kohore mund ta përmirëson sistemin imunitar të organizmit.Ashtu si tashmë dihet, sistemi i shëndoshë imunitar është një nga parakushtet kryesore për shëndet të mirë. Prandaj, të ushqyerit i rregullt dhe i shëndetshëm i plotësuar me aktivitete fizik dhe gjumë të rregullt janë parakushte kryesore për sistem të fuqishëm imunitar i cili në stinën e dimërit mund të na mbroj nga infeksionet bakteriale dhe virale, gjegjësisht e minimizon kohëzgjatjen e tyre nëse paraqiten.

Cili ushqim duhet të konsumohet në periudhën e dimërit?

Dimëri është periudhë e vitit kur duhet t’i kushtojmë vëmendje më të madhe të ushqyerit, me qëllim që ta ruajmë shëndetin. Të ushqyerit në periudhën e dimërit patjetër të bëhet i balancuar dhe të mendohet me kujdes. Fatkeqsisht, oferta e reduktuar të pemëve dhe perimeve të ndryshme të freskëta në periudhën e dimërit, temperaturat e ulët dhe gostitë gjatë festave mund seriozisht ta dëmtojnë barazpeshën (balancin) në organizëm dhe më tej ta dobësojnë sistemin tonë imunitar. Për shkak të gjithë kësaj, të ushqyerit në periudhën e dimërit më shumë se kurrë duhet të jetë i balancuar dhe i shëndetshëm. 
Është me rëndësi të përmendim se kjo periudhë, përveç kalorive plotësuese, organizmit tonë i nevojiten edhe vitamina plotësuese, mikro dhe makro elemente, proteina, karbohidrate të përbëra, acide të vajrave esenciale. 
Te të ushqyerit e balancuar në periudhën e dimërit rekomandohet që të përfaqësohen artikujt e pasura me vitamina C, D, A, vitamina B kompleks, mineralet zinku dhe seleni, konsumi i mjaftueshëm i ujit, si dhe ushqim i pasur me kultura probiotike (bakterie të dobishme). Kjo nënkupton tryzë të pasur me pemë dhe perime të freskëta, drithra integral, bishtaja, fruta bërthamor, vezë, peshk, mish pa yndyrë, artikuj të fermentuara qumështore (kefir, kos, jogurt) dhe perime të fermentuar(lakëra kokë, turshi).

Ushqimi i pasur me vitamin C

 
Ekzistojnë shumë studime të cilat e konfirmojnë rëndësinë dhe rolin e vitaminës C në përforcimin e imunitetit dhe fuqinë e tij të madhe antioksiduese. Ky ndikim, para se gjithash, i detyrohet ndikimit sinergjik me pothuaj tërë vitaminet dhe mineralet në organizëm. Për shkak të përmbajtjes së lartë të vitaminës C dhe të bioflavonoideve, gjatë perudhës së dimërit me rëndësi të veçantë është konsumi i pemëve citruse(limoni, portokalli, mandarina, citroni),si dhe kivi, ananasi dhe molla. Nga perimet e freskëta që gjenden në periudhën e dimërit dhe të pasura me këtë vitamin rekomandohet konsumi i lakrës(lakra kokë), brokolit dhe pjesës më e madhe e perimeve me gjethe të gjelbërta(lakra jeshile, spinaqi, lakra gjeth...) E fundit, por jo më pak e rëndësishme, por e kundërta, do ta përmendja kaçen dhe çajin nga ky produkt, si burim shumë i begatë me vitamin C në këtë nënqiell. 
 
Ushqimi i pasur me vitamin D


Vitamina D ndikon dukshëm në prevenimin dhe mjekimin e shumë sëmundjeve. Shumë studime shkencore kanë treguar se ky vitamin dyfish e redukton rrezikun nga kanceri në zorrën e trashë, gjoks dhe vezorë.E lehtëson depresionin, e përforcon imunitetin dhe prevenon ftohjen dhe gripin. Organizmi jonë mund ta sintetizoj vetë, për çka ka nevojë për dritë të diellit, e cila, fatkeqsisht, mungon në periudhën e dimërit.Te produktet ushqimore më i shprehur është te peshqit detar (salmoni, tuna), veza(e verdha), mëlçia e viçit,qumështi, këpurdha.
Dielli është burimi më i mirë natyror i vitaminës D dhe për shkak të ekspozimit të pamjaftueshëm gjatë periudhës së dimërit, rekomandohet që të konsumohet ushqim i pasur me vitamin D ose ai të sigurohet me konsum plotësues, gjegjësisht suplamentar.
 
Ushqimi i pasur me vitamin A

Vitamina A, gjegjësisht beta-karoteni si provitamin i tij, paraqet antioksidans të shkëlqyer i cili e rrit rezistencën ndaj infeksioneve virale dhe bakteriale, që është me rëndësi të madhe në periudhën e dimërit.Artikuj që e përmbajnë këtë vitamin janë: kungulli, karrota, patatja e ëmbël, portokalli, spinaqi, brokoli.
 
Ushqimi i pasur me vitamina të grupit B

Vitaminet e grupit B pozitivisht ndikojnë te metabolizmi,e mirëmbajnë vitalitetin e organizmit, e përforcojnë imunitetin, pozitivisht ndikojnë kundër stresit dhe depresionit. Te produktet ushqimore më të shprehura janë te drithërat integrale, bishtajat, frutat bërthamor(sidomos te gështenja), bananja, spinaqi, lakra jeshile.
 
Ushqimi i pasur me zink
Zinku paraqet mineralin i cili kujdeset për ruatjen dhe përforcimin e sistemit imunitar.Përveç që hyjnë në shumë reaksione enzimatike në organizëm, ai dukshëm e redukton edhe kohëzgjatjen e ftohjes dhe i shkatëron viruset, prandaj është shumë e rëndësishme të konsumojmë ushqim të pasur me zink në periudhën e dimërit. Artikujt e pasur me zink janë mishi, frutat e derit, vezët, farat e kungullit, susami, hudhëra.
 
Shtojcat në ushqim
Gjatë dimërit është shumë vështirë të planifikohet të ushqyerit i balancuar dhe i shëndetshëm i cili organizmit do t’ia ofroj tërë materiet ushqyese. Andaj, shpeshherë kohën e fundit rekomandohen shtojcat në ushqim. Rekomandimet më shpesh janë për marrjen plotësuese të vitaminës D, vitaminës C, zinkut, probiotikëve, vajit të peshkut, etj.
 
Organizmat gjenetikisht të modifikuar(OGJM) janë realitet i kohës dhe shoqëris sonë. Prania dhe përdorimi i OGJM, dhe i ushqimi gjenetikisht të modifikuar, po bëhen pjesë e jetës sonë. Pikërisht për këtë janë të shpeshta polemikat për arsyetimin, gjegjësisht për rreziqet dhe pasojat nga përdorimi i tyre.
 
Çka janë organizmat gjnetikisht të modifikuar?
Organizmat gjenetikisht të modifikuar mund të definohen si organizma në të cilët materiali gjenetik (ADN-ja) ndryshohet në mënyrë artificiale. Teknologjia me të cilën kjo arrihet, shpesh emrohet si, “bioteknologjia moderne“. 
Organizmat gjenetikisht të modifikuar(OGJM)janë produkte të inxhinjerisë gjenetike, dhe te këto produkte, me qëllim që të arrihet cilësi më e mirë dhe qëndrueshmëri më e madhe, ndryshohet struktura gjentike, pavarsisht a bëhet fjalë për bimë ose kafshë. Në të kaluarën, ky proces te bimët bëhej në mënyrë selektive. Qëllimi i këtyre metodave ishte të verifikohet se cili lloj i ndonjë sorte të bimëve drithrore, perimeve ose pemëve, më mirë mbijeton në kushte të caktuara klimaterike, sa është rezistente ndaj dëmtuesve endemik dhe sa është redimenti. Një selektim i tillë është bërë edhe te kafshët, dhe me kryqëzimin e racave është arritur optimumi i kërkuar i prodhimit.Me zhvillimin e bioteknologjisë moderne, shkohet një hap më tej, ku rezulton me dhënien e OGJM. Me OGJM, për të cilën zhvillohet një debat i ashpër, kuptohet një mënyrë specifike e modifikimit të gjeneve, modifikime të cilat në mënyrë natyrore asnjëherë nuk do të ndodhnin. Mund të fitohen me inxhinjeri gjenetike,gjegjësisht në laboratore. Me këtë inxhinjeri, OGJM në ADN-nën e tyre përmbajnë një gjen plotësisht të huaj, të inkuadruar në mënyrë laboratorike me teknika të reja të avancuara. Burimi i këtyre gjeneve gjendet në botën bimore, në botën e mikroorganizmave, te insektet, kafshët, duke përfshirë edhe llojet më të sofistikuara.Mjaftë tmerruese, apo?
Njohja e teknologjisë për modifikime gjenetike është shumë e rëndësishme edhe për shkenctarët edhe për prodhuesit, konsumatorët dhe banorët të cilët tashmë dukshëm hasen me prodhime ku si pjesë përbërëse kanë edhe organizma gjenetikisht të modifikuar.
 
Përdorimi i OGJM– po ose jo?
Zbatimi i kësaj teknologjie është relativisht e re dhe nuk ka kaluar shumë kohë që të mund të shihen pasojat eventuale dëmtuese nga përdorimi i organizmave gjenetikisht të modifikuar.Pikërisht për këtë arsye, krahas përparësive të cilat bioteknologjia bashkëkohore i ofron, parashtrohen edhe disa pyetje për përdorimin dhe konsumimin, para së gjithash të ushqimit gjenetikisht të modifikuar.

 
 
Edhepse shkenca akoma nuk ka dëshmuar asgjë konkrete, për shumicën e njerëzve vetë fraza ushqim gjenetikisht i modifikuar mbjell frikë.
 
Përse “jo?
 
Dilema më e madhe është pyetje se sa është i sigurt ushqimi gjenetikisht i modifikuar dhe sa i madh është rreziku nga paraqitja e reaksioneve alegjike dhe toksike me konsumin e tij.
Pastaj, vijon pyetja për mbrojtjen e kafshëve dhe biodiversitetit për shkak të mundësisë për ndikim negativ mbi ekosistemin dhe humbjen e një pjese të llojloshmërisë gjenetike.Gjithsesi, dëmtimi i karakteristikave natyrore të organizmave, me instalimin e gjeneve nga një organizëm tjetër (taksonomikisht).Më shpesh parashrohet pyetja në raport me alergjitë. Shumë njerëz janë alergjik ndaj pemëve dhe perimeve të ndryshme, frutave bërthamor (kikirika, arra, bajame, etj.)Problemi që paraqitet me inkuadrimin e mundshëm të gjeneve nga këto bimë në tjerat, me çka do të ishin krijuar alregji tjera të mundshme për të cilët konsumatorët nuk do të ishin të vetëdijshëm.Zgjidhja për këto problem është etiketimi i qartë i produkteve gjenetikisht të modifikuara dhe rritja e vetëdisimit të publikut. 
 

Përse “ po?
Paraqitja e organizmave gjenetikisht të modifikuar, para se gjithash, do të duhet ta zgjidh problemin me urinë në botë. Idea për përdorimin e ushqimit gjenetikisht të modifikuar buroi nga parashikimet se popullata botërore do të dyfishohet 50 vitete e ardhëshme, gjë që nënkupton se kjo popullatë do të duhet të ushqehet. Me OGJM fitohen organizma më rezistues, me tolerancë më të mirë ndaj sëmundjeve, dëmtuesve, ergjrit madje edhe pa përdorim të herbiciteve dhe pesticideve, kurse nga ana tjetër, rritet edhe biomasa, dmth., redimenti.Por,pyetjet të cilat po parashtrohen për shkak të krijimit të OGJM, nuk janë edhe të parëndësishme. Me përgjigjen nuk duhet të përshpejtohet, sepse akoma nuk kanë dëshmi relevante lidhur me sigurinë e shëndetit te konsumatorët e këtyre produkteve.

Cilat janë kulturat e shpeshta gjenetikisht të modifikuara në botë?

Momentalisht njihen 16 kultura gjenetikisht të modifikuara: misëri, soja, pambuku, rrepka vajlëshuese, domatja e kuqe, patatja, panxhari i sheqerit, orizi, gruri, kungulli, duhani, çikorja, liri, pjepëri, papaja dhe karafili. Pjesa më e madhe e këtyre kulturave në botë, pothuaj60 %, ka të bëj me misërin, sojën dhe rrepën vajlëshuese. Prodhuesit më të mëdhjej të OGJM janë SHBA-ja, Argjentina, Brazili, Kina dhe India.

Është e logjikshme që çdo individ dëshiron të di se çka konsumon dhe çfarë pasoja shëndetsosre mund të ketë ai ushqim që e konsumon– jo vetëm për tëpor edhe për fëmijët e tyre dhe gjeneratat vijuese.

Andaj është e kuptueshme që pyetja nëse duhet të lejohet plotësisht, pjesërisht ose të kufizohet kultivimi dhe shitja e OGJM, gjithmonë shkakton debate emotive, të cilat, fatkeqsisht, rrallë herë mbështeten mbi fakte të besueshme shkencore, por shpeshherë mbi të dhënat lobiste dhe senzacionale. 
Në qarqet shkencore shumë vështirë arrihet deri te e vërteta, madje edhe më vështirë deri te konsensusi. Rreziqet shëndetsore për shkak të konsumit të ushqimit gjenetikisht të modifikuar ende janë në fushën e kundërthënieve shkencore. Dëshmi përfundimtare nuk ka, kurse mendimet e studijuesve janë të ndryshme.
Vetëm të gjithë pajtohen se konsumatorët duhet të kenë mundësi të zgjedhin mes ushqimit konvencional dhe atij me gjene të modifikuara dhe të informohen qartë se cilët produkte në përbërjet e tyre përmbajnë OGJM.


Si të njihni nëse ndonjë ushqim është gjenetikisht i modifikuar?

Gjithmonë kontrolloni deklaratën e prodhuesit. Artikujt të shënuar me100 %organike ose të bëra nga përbërës organik janë ato të cilët nuk përmbajnë OGJM. Poashtu, kërkoni shenjën që shkruan „Nuk përmban OGJM“ (GMO free).
Kushtoni kujdes pamjes dhe formës së produktit.

Ushqimi i modifukuar gjenetikisht më shpesh ka formë dhe madhësi uniforme (të njëtrajtshme),me ngjyra shkëlqyese të qarta dhe nuk kanë dëmtime të dukshme dhe pa shenja të prishjes
 
Shpesh ndjeheni të lodhur dhe të sfilitur? Ju mungon energjia dhe jeni të përgjumur? Ngritja e përnjëhershme ju shkakton marramendje? Ju errësohet shikimi dhe keni humbje të përkohëshme të vetëdijes, vështirë merrni frymë dhe lëvizni me vështirësi?Nëse e tërë këto ndodhin, atëherë probabiliteti është shumë i lartë që të keni shtypje të ulët të gjakut, sidomos gjendje e cila në aspektin mjeksor quhet si hipotension. 

Cilët janë vlerat e shtypjes së ulët të gjakut?
 
Për shtypjen e ulët të gjakut bëhet fjalë atëherë kur vlerat e shtypjes sistolike janë më pak se 105 mmHg për meshkuj dhe 100 mmHg për femra,kurse të shtypjes diastope 70 mmHg për meshkuj dhe65 mmHg për femra.
Shtypja sistolike është rezultat i shtypjes kur zemra pompon gjak nëpër arterie deri në pjesën e mbetur të trupit, dhe ky është numri i parë gjatë matjes së shtypjes së gjakut. Numri tjetër është shtypja diastolike e cila ka të bëj me vlerëne shtypjes nga arteriet kur zemra është në pushim, mes çdo trokitje.
 
Vlerat e shtypjes së gjakut dallohen te çdo individ, varësisht nga aktivitetet, shprehitë jetësore dhe gjendjet shëndetsore. Shtypja ndryshon për shkak të më shumë arsyeve dhe ka nevojë të matet në situata të ndryshme.
 
Vështirësitë të cilat shkaktohen nga shtypja e ulët e gjakut më shpesh paraqiten te gratë se sa te meshkujt, kurse intenzitetin i tyre e marrin në pranverë.
 
Mirëmbatja e shtypjes së gjakut është shumë me rëndësi. Shtypja patjetër të jetë mjaftë e lartë, gjegjësisht normale, që të mund çdo ind dhe qelizë në trup të ushqehet me materiet e nevojshme ushqyese dhe me oksigjen. Simptomet e shtypjes së ulët të gjakut më shpesh paraqiten për shkak të hyrjessë gjakut,andaj si zgjidhje e parë është të përmirësohet qarkullimi i gjakut madje më shpesh në mënyrë natyrore.
 
Arsyet më të shpeshta për shtypjen e ulët të gjakut :
·               Humbja e papritur dhe e shpejtë e peshës trupore
·               Dëmtimi i sistemit endokrin
·               Dehidratimi
·               Humbja e gjakut gjatë lëndimeve ose gjatë kohës së ciklit menstrual
·               Infeksionet
·               Vështirësitë me zemrën(punë e ngadalsuar e zemrës(bradikardia), punë e shpejtuar e zemrës(takikardia), dobësim i zemrës...)
·               Shtatzania
·               Reagimi alergjik
·               Përdorimi i disa barnave
·               Qëndrimi i gjatë shtrirë dhe pushim i gjatë (sëmundje tëvështira kronike).
 
Shtypja e ulët e gjakut ndoshta nuk është potencialisht e rrezikshme si shtypja e lartë, por, sërish, ajo konsiderohet si gjendje që duhet të ndiqet dhe të kontrollohet.
 
Shtypja e ulët e gjakut për një kohë të gjatë rrallëherë është indikator i dëmtimeve serioze shëndetsore, sepse trupi shumë shpejtë përshtatet me të dhe shpesh nuk ka simptome.Problem kryesor bëhet gjatë uljeve të shpejta të shtypjes kur truri dhe organet tjera të trupit mbeten pa materiet e nevojshme dhe nuk kanë kohë të përshtaten (riaftësohen) me gjendjen momentale. 

Cilat janë simptomet e shtypjes së ulët të gjakut?

Shtypja e ulët e gjakut më shpesh përcillet me paraqitjen e marramendjes,humbjen e vetëdijes, shpërqendrimin, sfilitjen, dobësimi e përgjithshëm, etj.Individët që kanë shtypje të ulët të gjakut, në mëngjes ndjehen të përgjumur, andaj kanë nevojë për stimulanse plotësuese për zgjim.
 
Rekomandimet për rritjen e shtypjes së gjakut:
 
Nëse nuk ka ndonjë arsye të qartë dhe serioze për trajtim mjeksor, atëherë zakonisht mjafton të ndërmerren disa masa higjienike dhe diatale:
·               Konsumoni mjaftë lëngje. Konsumi i mjaftueshëm i lëngjeve, sidomos verës dhe në situata të cilat shkaktojnë dehidratim plotësuese.
·               Konsumoni më shumë kripë në ushqime(ushqime më të njelmëta).
·               Konsumi i më shumë porcioneve të vogla brenda ditës. Në atë mënyrë, trupi do të përshtatet që kohë pas kohe të ushqehet.Ushqimi duhet të jetë i pasur me proteina dhe karbohidrate.
·               Konsumi i produkteve të cilat mund ta rrisin shtypjen e gjakut; ruzmarin dhe trumzë, bajame, kurkuma, mjaltë, xhenxhefil, hithër, fasule, sojë, avokado, banane, fara luledielli...
·               Konsumoni pije me kofein, por mos e teproni.Nëse pini kafe ose pije tjera me kofein për t’ua rritur shtypjen e gjakut, kurse këtë e bëni çdo ditë, madje me doza të larta, atëherë vetëm e keqësoni situatën. Doza e kohë pas kohëshme dhe mesatare e kofeinës me të vërtetë do t’ju ndihmoj me shtypjen e ulët të gjakut, kurse dozimi i tepërt e bën të kundërtën– e ul shtypjen.
·               Rekomandohet edhe një gotë verë të zezë pas hajes kryesore
·               Konsumi më i shpeshtë i supës dhe pijeve izotonike të pasura me elektrolite
·               Shmangni dushet e gjata me ujë të vakët
·               Rregullisht ushtroni, shëtisni në ajër të pastër dhe bëni not
·               Mbani këmbët të kryqëzuara kur qëndroni ulur. Është dëshmuar se ulja me këmbë të kryqëzuara e rrit shtypjen e gjakut.Për njerëzit me shtypje të lartë të gjakut kjo mund të jetë problematike.

 
Nuk rekomandohet:
 
·               Konsumi i sasisë së madhe të hudhrës
·               Periudhat të gjata të urisë gjatë ditës
·               Anashkalimi i kafjallit 
·               Ulja ose qëndrimi në këmbë gjatë kohë
·               Ngritja e përnjëhershme
·               Ngritja e objekteve të rënda
·               Përdorimi i ujit shumë të nxehtë në dush.
 

A është shtypja e ulët e gjakut e rrezikshme?

Nëse shtypja e ulët e gjakut nuk shkakton simptome negative, atëherë mos u brengosni. Për personat që kanë shtypje të ulët të gjakut mendohet se jetojnë më gjatë dhe kanë rrezik më të ulët nga infarkti, sëmundja e veshkëve dhe zemrës.
 
Atletët, njerëzit që shpesh ushtrojnë, që e ruajnë peshën ideale të trupit, si dhe jo duhanpirësit, kanë shtypje të ulët të gjakut. Shtypja e ulët e gjakut rekomandohet deri sa nuk është aq e ulët sa që të shkaktoj simptome dhe dëmtime të organeve në trup.

 
Për dallim nga shtypja e lartë e gjakut, e cila ka të bëj me shumë probleme të mundshme shëndetsore, shtypja e ulët e gjakut shepsh konsiderohet si marker për shëndet të mirë. Një individ duhet të jetë i vetëdijshëm edhe për shenjat edhe për simptonet e shtypjes së ulët të gjakut dhe të bisedoj me mjekun nëse shtypja e ulët e gjakut fillon të paraqes probleme. Mënyra më e mirë për të mirëmbajtur shëndetin tuaj të përgjithshëm dhe ta balanconi shtypjen e gjakut është të konsumoni ushqim të shëndetshëm, rregullisht të ushtroni, të evitoni duhanpirjen dhe të mos konsumoni alkool.
 
Dr.Aleksandër Mitov është magjistër në shëndetin publik dhe ndikimi i mjedisit jetësor mbi shëndetin. Më shumë se kompetent për t’ju përgjigjur disa pyetjeve dhe dilemave. 
 
Farmacisti juaj: „Mjekojmë arsye, jo pasojaështë motoja juajA ku mundësi që shkurtimisht lexuesve tanë t’ju sqarojmë esencën e kësaj motoje?
 
Dr.Aleksandër Mitov: Vendimtare në mjekësi është që të mjekohet edhe burimi i problemit. Vetëm atëherë kemi rezultate më të mira. Nga këtu, e tërë terapin e përgjithshme mjekësore mund ta ndajmë në dy pjesë: kauzale ose ajo që ndikon në shkaktarët, dhe simptoimatike ose ajo që ndikon vetëm te pasojat e sëmundjes, por jo edhe te shkaktarët e saj.
 
Një shembull i thjeshtë: kur keni infeksion bakteriale, ju mund të merrni antibiotik që direkt të luftoni kundër bakterieve që konsiderohen si shkaktar, ose të merrni terapi për uljen e tempertaurës së rritur, e cila është pasojë e pranisë së bakterieve. Por, më mirë është t’i shkatëroni bakteriet.
 
Nëse e përkthejmë këtë shembull te gjendjet tjera, për shemull te shtypja e lartë e gjakut ose kolesteroli. Ju mund të merrni një terapi që ta reduktoni edhe shtypjen edhe kolesterolin, por nëse dëshironi të ndikoni në mënyrë kauzale, patjetër t’i largoni shkaktarët që na shpien te rritja e shtypje dhe e kolesterolit.Kurse me këtë edhe stilin jo të shëndoshë të jetesës.

“Merr hapa dhe ha çka të duash“ është recetë për shkatrimin e shëndetit i cili siç duket tashmë ka nis të shkatërohet. Ajo është njësoj sikur në banjë të keni vërshime, tërë çezmat lëshohen me fuqi në maksimum, ujë vjen nga të gjithë anët, kurse ju përpiqni që me xhoger ta shterni ujin. A nuk është gjë më e mençur t’i mbyllni çezmat, pastaj ta shterrim ujin?
 
Andaj në mjekësinë bashkëkohore krijohet një disiplinë e re– mjekësia e stilit jetësor. Sipas rekomandimeve bashkëkohore për shërim të shumë sëmudjeve kronike, pikërisht ndryshimet në stilin jetësor janë linja e parë e terapisë. Kur them linja e parë, e kam fjaln- t’i shëroj shkaktarët, jo pasojat.

 

Farmacisti juajPothuaj nuk ka kontekst në të cilin nuk përmendet të ushqyerit i shëndetshëm, gjgjësisht ushqimi i shëndetshëm dhe i balancuarÇka nënkuptohet saktësisht me këtë?A ekziston një dallim i qartë mesushqimit “të shëndetshëm“ dhe “ jo të shëndetshëm“ dhe në përgjithsi terminologjia a është e përshtatshme?
 
Dr.Aleksandër Mitov: Fatkeqsisht, termet ushqimi i shëndetshëm dhe produkte të shëndetshme përdoren aq shumë dhe aq me të pa drejtë, sa që do të thoja madje se edhe keqpërdoren.Prandaj në përgjithsi humb besimi ndaj gjithçkaje që deklarohet si e shëndetshme, sepse kam parë shumë shembuj të kundërt. Por, kjo nuk don të thotë se nuk ekziston me të vërtetë zgjedhje e duhur e produkteve dhe se në atë mënyrë mund të mbrohet shëndeti.
 
Unë më shumë do të flisja për produkte konkrete kur flasim për dallimin mes i shëndetrshëm dhe jo i shënetshëm. Për shembull, nuk ka produkte të konzervuara të cilat në çafarëdo konteksi do të mund të quheshin të shëndetshme. Nuk ka pije të gazuar që mund të quhet pije e shëndetshme. Nuk ka margarinë të fortë që mund të quhet e shëndetshme. Por, me rëndësi është pikëpamja e përgjithshme e mënyrës së jetesës dhe të të ushqyerit. Kuptohet se askush nuk do të helmohet nëse rrallëherë konsumon ndonjë nga produktet e lartëpërmendura, por edhe më me rëndësi është të punojmë me vetveten dhe  ta çrrënjosim nevojën për konsum të të produkteve të cilat nuk na e garantojnë shëndetin.
 
Farmacisti juaj:Sa i kushtojnë vëmendje qytetarët tanë mënyrës së të ushqyeritA jemi “komb i shëndoshë“?
 
Dr.Aleksandër Mitov: Fatkeqësisht, nuk jemi, nuk jemi komb i shëndoshë. Këtë e vërtetoj bazuar mbi raportet e Institutit për Shëndet Publik. Një familje mesatare sipas Entit për statistikë më shumë të holla shpenzon për cigare dhe alkool se sa për pemë dhe perime. Parqet janë pothuaj të zbrazura, numri është shumë i ulët i njerëzve që ecin, edhe pse është pa pagesë.Ndonjëherë mendohet se nuk është shtrenjtë të blihen cigare. Ka edhe shumë shembuj tjerë të këtillë. 
 
Nuk synoj të kritikoj askën me këtë, por dua të tërheq vëmendjen te nevoja e madhe për edukim mjeksor të banorëve. Te ne, sipas bindjes sime të thellë, duhet të ketë fushata të vazhdueshme nga Instituti për shëndet publik.
 
Shumë jetëra mund të shpëtojnë.Më pak e rëndësishme, por mund edhe shumë shpezime shëndetsore të reduktohen në mënyrë drastike nëse ka prevenim të mirë. Rruga deri në kombin e shëndoshë është e gjatë, por patjetër t’i përshpejtojmë hapat në atë drejtim.
 
Farmacisti juaj:E shënojmë muajin e diabetitFatkeqsisht, të dhënat statistike tregojnë rritje të trendeve, sidomos te popullata fëmijrore.Cilat janë rekomandimet tua? A mund dhe sa mund që ushqimi të jetë bar për këtë gjendje?
 
Dr.Aleksandër Mitov: Dijabeti kërkon disiplinë.Gjendja e pacientit në mënyrë drastike mund të përmirësohet nëse i kushtojnë kujdes të ushqyerit dhe nëse rregullisht janë aktiv fizikisht. Vetëm marrja e insulinës ose metforminit nuk bën as gjysmë e asaj që pacienti duhet ta bëj.Gjegjësisht, kjo është vetëm një nga katër disiplinat. Pacienti me diabet duhet të ketë disiplinë, aktivitet fizik, terapia dhe testimi i rregullt. Madje edhe atëherë mund të themi se në mënyrë të drejtë kujdeset për vetvete, me tërë ato 4 disiplina.
 
Te paradiabeti,ose në fazat e hershme të diabetit, ndryshimet në ushqim dhe aktiviteti fizik mund të bëjnë “mrekulli“. Më saktësisht,te pacientët mund të vij deri në përmirësimin e jashtëzakonshëm të gjendjes dhe të pushojnë me marrjen e terapisë. A është ky pohim i tepërt ose jo, secili pacient mund ta provon dhe ta sheh se si do të jetë efekti i ndryshimeve të tepërt në stilin jetësor te ai.
 
 
Farmacisti juaj:Cilat janë rekomandimet tuaja të përgjithshme lidhur me mënyrën e të ushqyerit në muajt e dimërit që vijojnë
 
Dr.Aleksandër Mitov: T’i shfrytëzoni të gjithë begatitë e vjeshtës. Nuk duhet të jemi shumë të mençur, por duhet të shkojmë në treg dhe të shohim se çka na ka ofruar natyra në këtë periudhë. Begati me pemë dhe perime. Sidomos do t’i veçoja kungullin dhe lakrën. Sa më shumë konsumoni ushqime bimore - aq më i mirë është shëndeti ynë. Gjithsesi, edhe aktivitet fizik çdo ditë.
 
Antioksidans i fuqishëm nga grupi i vitaminave që treten në yndyrëra. Njihet edhe si “Vitamina e rinisë ose vitamina e bukuris. Është i pranishëm në lloje të ndryshme të ushqimit, vajra dhe yndyrëra. Prania e tij e mbron organizmin nga paraqitja e sëmunjdeve serioze të zemërës dhe ka ndikim të madh mbi procesin e plakes dhe mirëmban vitalitetin e lëkurës së trupit.”
 
Vitamina e fertilitetit
Vitamina E ka ndikim pozitiv mbi tërë organizmin dhe luan një rol të rëndësishëm për funksionin e duhur të gjëndrave me tajim të brendshëm, sidomos për funksionin e gjëndrave gjinore. Vitamina E kontribon në formimin e qelizave reproduktuese dhe e përmirëson fertilitetin te të dy gjinitë. 
 
Antioksidans i fuqishëm
Vitamini E është antioksidans më i rëndësishëm që zbërthehet ose tretet në yndyrëra. Ai i mbron strkturat e membranave qelizore nga ndikimi i radikaleve të lira, lufton kundër proceseve ndezëse dhe në këtë mënyrë natyrisht e ngadalson plakjen e qelizave. Duke ju faleminderuar efektit të tyre antioksdues dhe neutralizimit të radikaleve të lira, vitamina E ndihmon pengimin e oksidimit të kolesterolit dhe kohë pas kohe i mbron edhe enët e gjakut nga dëmtimi. 


Bekim për lëkurën
Vitamina E luan një rol shumë të rëndësishëm për mirëmbatjen e shëndetit të lëkurës. E redukton inflamacionin e trupit dhe lëkurës dhe ndihmon në mirëmbajtjen e shëndetit të lëkurës. Poashtu, vitamina E është i rëndësishëm për mbrojtjen nga dielli, shërimin më të shpejtë të plagëve, reduktimin e akneve dhe puçrave, dhe bashkë me vitaminën C mund të përmirësojnë edhe simptomet e egzemës.Për shkak të këtyre përbërësve, ai është përbërës kryesor në shumë produkte kosmetike për kujdes dhe kundër plakjes së lëkurës. 
 
 Për shikim të mirë
Vitamini E me antioksidansa tjerë si beta karoteni, votamini C, seleni dhe zinku tregojnë efekt të jashtëzakonshëm në drejtim të mbrojtjes së funksionit të syve dhe prevenimin e paraqitjes së degjenerimit makular dhe kataraktës.
 
Për qëndrueshmëri fizike të fuqisë muskulore
Vitamina E ndikon dukshëm edhe te përmirësimi i qëndrueshmërisë fizike me përmirëismin e qarkullimit të gjakut dhe energjisë. Dukshëm ndikon dhe në reduktimin e nivelit të stresit soksidues të indit muskulor pas aktivitetit fizik.
 
Konsumi i rregullt dhe i përshtatshëm i vitaminës E me anë të ushqimit të llojllojshëm dhe të balancuar mund të prevenoj dhe të ndihmoj përmirësimin e gjendjeve si:

-  aknet 
-  ateroskleroza
-  astma
-  diabeti
-  epilepsia
-  steriliteti
-  menopauza
-  migrena
-  osteoartriti
-  katarakta
-  pika në tru
 
 Burimi i vitaminës E 
Vitamina E është e përhapur në natyrë sidomos në botën bimore. Më së shumti gjendet në yndyrërat bimore, frutat me bërthamë si bajamet, lajthitë, arrat, perimet me gjethe të gjelbërta si spinaqi, drithërat, farat e lulediellit dhe kungulli, patatja e ëmbël dhe avokado. Në mish gjendet vetëm në sasira të parëndësishme. Embrionet e drithërave, vajrat bimore dhe farat yndyrëlëshuese janë burime më të pasura. Ushqimi i pasur me vitamin E më së miri konsumohet i freskët. Me gatim humbet 50-90% e vitaminës. Ushqimi i pasur me këtë vitamin duhet të ruhet e mbyllur për shkak të ndjeshmërisë ndaj oksigjenit dhe mundësisë për oksidim.
 
Konsideorhet se depoja e këtij vitamini gjendet në indin yndyror. Koncentrime të larta gjenden në mëlçinë e zezë, zemër, muskul, testise, mitër, gjëndrat mbiveshkore dhe hipofizë. Lirohet ngadal dhe për efekt plotësisht terapeutik nevojite dy deri tre muaj. Kafshët dhe njeriu nuk janë në gjendje ta sintetizojnë këtë vitamin.
 
Dozat e rekomanduara ditore të vitaminës E
Adoleshentët dhe të rriturit – 15 mg 
Fëmijët dhe adoleshentët më të ri 6-11 mg në ditë
Nënat me gjidhënie deri në 19 mg 
 
Mungesa e vitaminës E:
Edhepse rrallëherë për shkak të mungesës së vitaminës E mund të parqiten simptomet vijuese:
dobësia e muskujve, probleme me të pamurit, lëvizja jo stabile, anemia, probleme me tretjen e ushqimit.
 
 

ANKSIOZITETI

Në rrethanat e jetës me tempo të shpejtë, ndryshimet e shpejta teknologjike, shqetësimi për çështje ekopnomike si dhe krizat globale sociale shoqërore detyrojnë paraqitjen e gjendjes së anksiozitetit vazhdimisht e më shpesh Të dhënat e këtilla janë edhe më shqetësuese sepse personat anksioz nuk e konsiderojnë mjaftë seriozisht gjendjen e tyre për të kërkuar ndihmë prfoesionale. 
 
Çka në fakt paraqet anksioziteti
Anksioziteti është ndjenjë e shqetësimit të përgjithshëm, frikë e paqartë pa ndonjë arsye të qartë të jashtëme, tension psikomotorik dhe bregosje. Anksioziteti manifestohet me anë të shumë simptomeve fizike dhe psiqike të cilat përjetohen si të pakëndshme, por shpesh paraqiten edhe në kombinim me sëmundje tjera, sidomos me depreisonin. Specifike për anksiozitetin është se më shpesh motivohet dhe nuk ka të bëj me ndonjë objekt, ndodhi ose person konkret. 

Nocioni anksiozitetshpesh ngatërrohet me nocionin frikë. Por, sërish bëhet fjalë për dy dukuri plotësisht të ndryshme dhe me rëndësi është të bëhet dallim mes tyre. Anksioziteti është përjetim i ndryshëm kualitative nga frika dhe paraqitet kur personi nuk mund të ballafsqohet me rrezikun. 

Te frika rreziku është racional, sepse objekti ose dukuria dukshëm perceptohen dhe mund të identifikohen, kurse te anksioziteti nuk ekziston objekti ose burimi i perceptuar me vetëdije që paraqet rrezik dhe i njejti mbështetet mbi pritshmërinë se do të ndodh diçka e keqe ose e rrezikshme.  Koncepti për mundësi të pakufizuara për sajimin e dukurive të mundshme paraqet një burim të pashtershëm për anksiozitetin.

Arsyet?

 

Arsyeja e përpiktë për anksiozitetin nuk dihet, por ekzistojnë shumë faktor të cilët mund ta nxisin anksiozitetin. Rëndësi luajnë faktorët gjenetik, proceset biokimik në tru dhe ndikimi i mjedisit. Traumat e ndryshme ose momentet shqetësuese gjatë jetës, vdekjae ndonjë të afërmi, divorci, ndërrimi i vendit të punës, ndërrimi i vendit të banimit- mund të shkaktojnë anksiozitet.

Simptomet e naksiozitetit

Manifestimi fizik i anksiozitetit më shpesh ndodh nëpërmjet: punës së përshpejtuar të zemrës; hipertensionit; frymëmarrjes së përshpejtuar ose e cekët; pështjelljes ose tharjes së gojës; skuqjes dhe djersitjes; dridhjes; dëmtimet gastrointestinale, tendosjes muskulore; humbjes së frymëmarrjes dhe ndjenjës së asfiksimit; vështirësitë me gëlltitjen („therra në fyt“), ndjenja e ligështisë, etj.
Shenjat psiqike për anksiozitetin janë: humbja e lehtë e durimit; vështirësi për gjumin; vështirësi me koncentrimin; pritja e vazhdueshme e ndodhive negative nga çdo situatë në jetë; obsesioni, nevoja për ikje, fshehje ose shmangie nga detyrat, etj.
 
Kur duhet t’i drejtoheni mjekut tuaj:
Jo gjithmonë dita e keqe ose periudha me shqetësim paraqet gjendje anksioze. Por nëse shumica e simptomeve të cektura paraqiten më shumë se gjashtë muaj, me siguri bëhet fjalë për dëmtim anksioz dhe ndihma dhe këshillat nga mjeku janë të rëndësishme për diagnostifikimin dhe parandalimin e problemit.
 

Trajtimi për anksiozitetin

Për të përmirësuar cilësinë e jetës së personit me anksiozitet, shumë është me rëndësi njohje e hershme e anksiozitetit dhe trajtimi i përshtatshëm profesional. Trajtimi profesional në fazat e hershme ndihmon që të pengohen disa pasoja më të rënda siç janë depresioni, keqpërdorimi i alkoolit, substancat psikotropike dhe të tjera.

Ekzistojnë shumë qasje psikoterapeutike si terapia Geshtalt, terapia kognitive-behaviorale, terapia familjare dhe të tjera të cilat mund të ndihmojnë që ta tejkaloni këtë gjendje anksioze. Sipas dëshirës, sipas vlerësimit të personit profesional, në trajtim mund të përfshihet edhe terapia medikamentoze, gjegjësisht përdorimi i anksiolitëve dhe antidepresivëve.
 
Vetëm-trajtim
Në disa raste, anksioziteti mund të shërohet në shtëpi pa mbikëqyrjen e mjekut. Por, kjo mund të kufizohet te periudhat më të shkurtëra të anksiozitetit dhe për arsye të qarta.
 
Ekzistojnë disa ushtrime dhe aktivitete të cilat rekomandohen:
 
Trajtimi i stresit:Të mësuarit si ta menaxhojmë stresin mund të ndihmoj që t’i kufizojmë sfiduesit e mundshëm. Kujdesuni për shtypjet dhe afatat kohore, krijoni listë të prioriteteve për t’i bërë detyrat më friksuese më të realizueshme. 
 
Teknikat e relaksimit:Aktivitete të theshta mund të përdoren që të liroheni nga shenjat mentale dhe fizike të anksiozitetit. Ata përfshijnë meditimin, ushtrimet për frymëmarrje të thellë, banjo të gjata, pushim në hapësirë të errët dhe joga.
 
Mënyrë e shëndosh e jetës:Mbatja e aktivitetit, të ushqyertit të duhur, dalja në natyrë, koha e kaluar me familjen dhe miqt, janë shumë të dobishme për reduktimin e anksiozitetit dhe për përmirësimin e gjendjes suaj të përgjithshme. Përdorimi i përbërësve natyror si: çaji prej kamomile, çaji i gjelbërt, sumbullare, livanda, valerian, balsam mund t’ju ndihmojnë shumë që t’i qetësoni mendimet tua. 
Sportimi dhe aktiviteti fizik poashtu mund ta përmirësojnë fotografinë që e keni për vetvete dhe t’i lironi komponentet kimike në tru që shkaktojnë ndjenja pozitive.

 
Mësohuni të ballafaqoheni
Ballafaqimi dhe kërkimi i arsyes së vërtetë ndoshta është çelësi për trajtimin e anksiozitetit. Asnjëherë mos u dorëzoni me shenjat e para të dobësimit. Gjeni arsyen! Gjeni se çka ka shkaktuar sulmet dhe mësoni se si t’i transferoni mendimet negative në gjëra pozitive.

 
 
 
 
 
 

Vera është jashtëzakonisht periudhë e simptomave të shpeshta të problemeve me stomakun, problemeve me tretjen e ushqimit, paraqitjen e feces të shpesht dhe të holluara dhe diarres.Jo rrallëherë kënaqësia me destinacionet e zgjedhura prishet pikërisht nga paraqitja e diarresë dhe problemeve me stomakun.

 

Çka është diarrea?

 

Diarrea, zakonisht, konsiderohet si gjendje e cila karakterizohet me jashtëqitjen të shpeshtë dhe me ndryshimin e strukturës dhe konsistencës së feces. Diarrea shkaktohet nga sekretimi i tepërt lëngut në zorrë, absorbimi i reduktuar i lëngun në zorrë ose kalimi i shpejtë i feces nëpër zorrë.

Në përgjithësi, gjatë diarresë, feces është më fluide, pavarsisht nëse frekuenca e lëvizjes në zorrën e trashë është e madhe ose jo, ajo mund të ndryshoj nga e butë deri në ujore (e hollë).

 

Parimisht, diarrea ndahet në dy lloje, akute dhe kronike.

  • Diarrea akute zgjat nga disa ditë deri në një javë.
  • Diarrea kronike mund të definohet në disa mënyra, por, zakonisht, zgjat më shumë se tre javë.

 

Me rëndësi është të bëjmë dallimin mes diarresë akute dhe kronike, sepse ata, zakonisht, kanë arsye të ndryshme, kërkojnë teste të ndryshme diagnostike dhe trajtim të ndryshëm.

Simptomet që përkojnë me diarrenë varen nga shkaku dhe lloji i diarresë.

 

Diarrea akute

 

 

Më shpesh, diarrea shkaktohet nga infeksionet e traktit gastrointestinal. Mikrobet që janë përgjegjëse për këto infeksione janë:

  • Bakteriet (salmonela, kampilobakteriet, esheria koli)
  • Viruset (citomegalovirusi, hepatiti viral, rotavirusi)
  • Parazitet si giardia lamblia dhe cryptosporidium mund të shkaktojnë diarre.

 

Përveç kësaj ekzistojnë edhe arsye tjera për paraqitjen e diarresë akute:

  • Mostoleranca ndaj ndonjë lloji të ushqimit
  • Helmimi nga ushqimi
  • Mostoleranca ndaj laktozës 
  • Ndonjë intervenim kirurgjik
  • Diarreja gjatë udhëtimit
  • Barnat – shumë barna si antibiotik, mund të shkaktojnë diarre. Antibiotikët i shktrojnë edhe bakterit e mira edhe të këqijat që mund të shkakoj barazpeshën natyrore të bakterieve në zorrën tonë. Barnat tjerë të cilat më shpesh mund të na shpien te paraqitja e diarresë janë antacidet dhe magnezi, diurtikët, barnat për reduktimin e kolesterolit në gjak, hemoterpeutët, hormonet tiroide, barnat antiinflamatorni jo steroide.
  • Alkooli
  • Stresi i përditshëm dhe nervoza

 

Arsyet më të shpeshta për diarrenë akute (pothuaj 90%) janë infeksione dhe parazite virale dhe bakteriale.

 

Simptomet e diarresë
Diarre mund të jetë e butë dhe shumë e rëndë.
Simptomet e buta janë ngërçet dhe fryrja, që shoqërohen me fecet shumë të butë ose fluide, disa boshadisje të zorrës gjatë ditës.
Simptomet më të vështira paraqesin pështjelljen dhe vjelljen që paraqiten përveç diarres, por vetë diarea shprehet e lëngshme dhe zgjat disa ditë
Te diarretë e rënda dhe të rrezikshme, përveç simptomeve tjera, paraqiten edhe ethet, rritja e temperaturës së trupit dhe në vetë fecet mund të gjendet edhe jargë, gjak dhe ushqime të papërpunuara.

 

 

Kur duhet t’i drejtoheni mjekut tuaj:

Edhepse zakonisht nuk është problem shumë serioz shëndetsor, diarrea mund të bëhet edhe e rrezikshme ose të sinjalizoj diçka më serioze. Ndihma mjekësore është e nevojshme nëse keni:

  • Shenja të dehidratimit
  • Diarrea më shumë se 2 ditë, nëse je i rritur
  • Për fëmijët, nëse zgjat më shumë se 24 orë
  • Dhimbje e madhe në bark ose në rektum (për të rriturit)
  • Ethe prej 380 ose më të larta
  • Feces që përmban gjak ose qelb
  • Feces që janë të zeza

 

A mund të prevenohet diarrea?

 

Disa gjëra bazë mund të jenë të dobishme në drejtim që të prevenohet paraqitja e diarresë. Kjo përfshinë kujdesin me konsumin e ushqimit (sidomos gjatë temperaturave të larta verore) dhe higjienën. Në atë drejtim, gjatë udhëtimit dhe vizitave në vendet tjera: 

  • Përdorni vetëm ujë në shishe për pije ose të pastruar
  • Nëse përdorni ujë nga çezma, zijeni atë
  • Sigurohuni se ushqimi i zijer që e hani është plotësisht e përgatitur dhe servohet e ngrohtë
  • Shmangni ushqimin me yndyrë, slacet (sidomos majonez), akulloret, etj.
  • Shmangni konsumin e pemëve dhe perimeve të paastruara

 

Ushqyrja gjatë diarresë:

Gjatë kohës së diarresë, shumë është me rëndësi të hani dhe pini. Dehidratimi nga diarrea mund të jetë madje edhe fatale. Prandaj, shumë është me rëndësi që të mbeteni të hidratuar dhe të pini dhe konsmoni ushqim që përmban lëngje, por në të njejtën kohë nuk do t’i rrit edhe simptomet e diarresë po e kundërta, do t’i reduktoj.

 

  • Cili ushqim dhe pije nuk rekomandohet për konsum gjatë kohës së diarresë? alkooli
  • qumështi
  • kafeja
  • pijet dhe pijet e gazuara
  • ushqimi i skuqur dhe i yndyrshëm
  • lakëra
  • brokoli
  • fasulja
  • bizelja
  • misëri
  • speci

disa produkte qumështore

Çka duhet të konsumohet kur keni diarre:

  • Gjatë periudhës së shërimit nga diarrea, thjeshtë duhet të konsumoni ushqim sa më të lehtë që mund të përpunohet, dhe i cili do të ndihmoj me absorbimin e pak ujit të feces: drithëra, si tërshëra, 
  • misër dhe qull prej orizi
  • banane
  • molla
  • bukë ose tost
  • patate e zijer
  • kreker pa erëza
  •         boronica

Ky ushqim mund të jetë shumë i dobishëm në ditën e parë të trajtimit të diarresë. Konsumi i porcioneve shumë të vogla gjatë ditë mund të ndihmojnë në ruatjen e funksioneve normale të sistemit digjestiv.

 

Probiotikët

Ushqimi i pasur me probiotik, si jogurti ose kefiri, mund të ndihmojnë në disa raste, probiotikët mund edhe më tej të irritojnë sistemin digjestiv. Probiotikës ndohmojnë tretjen me anë të përmirësimit të barazpeshës së bakterieve të mira dhe të këqija në zorrë. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vera është periudhë e kënaqësis së plotë jashtë dhe në natyrë. Por përveç rekomandimeve dhe rreziqeve lidhur me ndikimet negative dhe mbrojtjen nga temperaturat shumë të larta dhe rrezet UV, këtu e kemi edhe një lloj tjetër të rrezikut në formë të pickimeve dhe kafshimeve nga format e ndryshme të insekteve të fshehur te pemët në rrethinë, sipërfaqet me gjelbërim dhe lule...

 
Fatmirësisht, një numër i madh i insekteve nga nënqielli ynë nuk bëjnë pjesë në kategorinë e rrezikshme për jetë, por shpesh pickimet ose kafshimet e tyre mund të jenë të pa këndshme dhe mund të shkaktojnë edhe dëmtime të vogla shëndetsore.Më shpesh gjithçka mbaron me kruarje, ëntje, skuqe, por varësisht edhe nga shkalla e ndjeshmërisë ndonjëherë edhe kafshimi nga bleta mund të jetë vdekjeprurës.
Me qëllim që të evitojmë shqetësimet e padëshiruara dhe prishjen e qetësis personale disa masa mbrojtëse dhe gjithësesi edhe disa këshilla mund të jenë shumë të dobishme për vetëndihmë dhe lehtësim të simptomeve nëse ndodh kafshimi.
 

Kafshimi nga bletët, grenzatdhearëzat e mëdha
Shumë shpesh në periudhën e verës jemi synim i kafshimit nga grenza, bletët ose nga arëza e madhe. Kafshimi mund të jetë shqetësues madje edhe i rrezikshëm për jetë. 
 
Kompresë e ftohtë pas kafshimit
Kafshimi nga bleta,grenza osearëza e madheshkakton ëntje e cila zgjerohet rreth vendit të kafshimit dhe fillon të mizëron. Me qëllim që të pengohet përhapja e ëntjes, që sa është e mundur më shpejtë të vendoset kompresë e ftohtë ose një pjesë akulli. Me ftohje reduktohet sasia e ëntjes por e njejta kontribon te reduktimi i dhimbjes dhe kruarjes.
 

Largoni thimthin
Kafshimetnga grenzaose bleta si duket janë të ngjajshme, por sërish ai i bletës është më i rëndë sepse është alergjen më i fortë. Pickimet e tyre dallohen edhe për shkak se bleta lëshon më shumë helm dhe e lëthimthinnë vendin e kafshimit.Prandaj është shumë e rëndësishme që thimthimenjëherë të largohet nga vendi i kafshimit me ndihmën e thonjëve nëse është e munudur.Pastaj të bëjmë kujdes që të mos e shtypim qesja e cila do të shkaktoj derdhje të helmit të mbetur.
Thimthi i arëzës së madheështë më e gjatë dhe më e trashë. Shpesh besohet se arëza e madheështë më i rrezikshëm nga insektet e mbetura. Kafshimi i tij është më me dhimbje por vetëm për shkak të madhësisë dhe trashësisë së thimthit të tij që natyrisht shkakton dhimbje më të madhe. Helmi i tij përmban substanca të cilat shkaktojnë ndjenjë më të madhe të djegies por esencialisht helmi i tij është më pak toksik se ai i grenzes.
 
Shoku anafilaktik
Pickimet nga grenza, bleta dhe arëza e madhemund të kenë edhe përfundim dramatik.Paraqitja eventuale e shokut anafilaktik mund të jetë edhe vdekjeprurëse. Për shkak të kësaj, pas pickimit duhet të përcillet gjendja dhe të regohet në kohë nëse paraqitet ndonjë reaksion i pa dëshiruar. Te disa persona pas pickimit të parë mund të paraqitet reaksion alergjik, i cili në rast të kafshimit vijues mund të shkaktoj reaksion të madh në formë të shokut anafilaktiknë të cilin nëse nuk ka intervenim mjeksor mund të ketë pasoja serioze. 
Që kafshimi ka shkaktuar alergjik mund të dyshojmë nëse paraqiten dhimbje të mëdha dhe ëntje, frymëmarrje të rënduar dhe frymë të shkurtër. Shoku anafilaktik plotësohet me ndryshimin e lëkurës, skuqe, dhe kruarje. Përveç kësaj simptoma të shpeshta janë edhe ëntjet e mukozës, kruarja rreth syve, hundës dhe gojës, madje edhe ëntjet e gjuhës dhe gojës.Te rastet më të rënda shkaktojnë edhe obstrukcione të rrugëve të sipërme të frymëmarrjes. Personat me simptoma të shokut anafilaktik duhet urgjentisht të dërgohen në institutin më të afërt shëndetësor. Nëse ju ose ndonjë anëtar i afër i familjes suaj keni tendencë të vërtetuar ndaj paraqitjes së reaksionin anafilaktik gjatë kafshimit nga grenza, bleta ose arëza e madhe, është e nevojshme ta mbani këtë në mendje dhe të merrni masa plotësuese mbrojtëse madje edhe mbatjen e një seti për vetëndihmë nëse jeni largë nga mjedisi urban.
 
 

Kafshimi nga mushkonja
Një shqetësim i madh gjatë periudhës së verës, sidomos pranë sipërfaqeve me ujë janë mushkonjat. Fatmirësisht nuk kemi raste të bartjes së smundjeve të rrezikshme siç janë malaria, virusi denga ose edhet e verdha që shkaktohen nga kafshimi i mushkonjave.Ajo që neve na shkakton kokëdhimbje janë kafshimet që shkaktojnë reagime alergjike si skuqe, ëntje dhe shumë kruarje. Më me rëndësi është pas kafshimit në vendin e pickimit mos të kruhet kurse kruarja të neutralizohet. Për këtë mund të ndihmojnë soda bikarbon, uthulla e mollës dhe limoni. E rëndësishme gjatë shfrytëzmit të këtyre preparateve është të përdorim kompresë të lagur në vendin e kafshimit pa fërkimtë lëkurës. Ajo që ndihmon reduktimin e kruarjes mund të jetë edhe përdorimi i brozilokut. Një gjeth të brozilokut fërkojeni ose vendoseni në vendin e kafshimit. Gjethi aromatik i brozilokut përmban kamfor dhe timol–komponente të cilat nuk e reduktojnë kruarjen.
 
 
Rriqëra
Edhe një furacakpickues të cilin duhet ta kuptojmë shumë seriozisht. Përveç reaksionit alergjik dhe shqetësimit lokal në vendin e kafshimit, rriqëra mund të jetë edhe bartës i sëmundjeve serioze. Ajo që është me rëndësi gjatë kafshimit nga rriqëra është që të njejtën ta largojmë nga trupi aq shpejtë sa është e mundur. 
Rriqëra nuk mund të qëndroj në lëkurë më shumë se 24 orë!
 
 

Nxjerrja e rriqërës:me pincë kapet pjesa e sipërme, aq sa është e mundur afër lëkurës, dhe ngadal tërhiqet pa rrotullime në të majtë ose në të djathëPastaj vendi i kafshimit nuk duhet të lyhet me asgjë.
Rriqërën mund ta largoni edhe vetë vetëm me kusht nëse jeni plotësisht i sigurtë dhe i shkathtë për këtë veprim. Nxjerra jo profesionale e rrit rrezikun nga komplikimet e mëtjeshme dhe pothuaj gjithmonë është e pa suksesshme, sepse turini i rriqërës mbetet në lëkurë.  Prandaj nëse nuk jeni të sigurtë drejtohuni në institucionin më të afërt shëndetsor dhe aq shpejt sa është e mundur, gjegjësisht mos lejoni që rriqëra të rri në lëkurë më gjatë se 24 orë.
 
Zakonisht rreth vendit të kafshimit paraqitet ëntje dhe skuqje, por kjo nuk duht t’ju shqetësojë sepse është pasojë e irritimit të lëkurës por nuk është ndonjë infekim.Edhepse rrallëherë rekomandohet vëmendje më e madhe dhe përcjellje e reaksioneve eventuale plotësuese disa ditë me radhë. Në rast se paraqiten dhimbje në nyje, muskuj,ndezje e lëkurës, kokëdhimbje, pështjelle dhe vjellje, vizita në mjekë është e domosdoshme. 
 
Pa parfum dhe me veshje të përshtatshme
Prevenimi është gjithmonë bar më i mirë. Në rastin e mbrojtjes nga kafshimi i insekteve kjo nuk don të thotë se nuk duhet të lëvizim në vendet kritike ose të shkojmë të fortifikuar me veshje mbrojtëse. Rekomandohet që të mbajmë roba të lehta por me mëngë dhe këmbë të gjata dhe me rëndësi është që të mos hyni në territorin e insekteve ( foletë e grenzave, bletëve, etj.)
 
Ndoshta tingëllon çuditshëm por aromat e parfumëve dhe ngjyrat dhe motivet e fuqishme dhe të ndritshme i tërhqin  grenzatdhe bletët. I tërheqin edhe mbeturinat dhe ushqimi i ëmbël, prandaj është mirë t’i pastroni siç duhet dhe largë nga vendi ku jetoni. 
Për mbrotjte nga mushkonjat poashtu është edhe shmangia e kënetave dhe moçalevepor mirë është që t’ju kushtojmë kujdes edhe enëve me ujë të mbetur, shisheve dhe vazave që mund të bëhen vende ideale për shumimin e mushkojave. Përdorimi i rapilentëve sidomos ata me bazë natyrore poashtu janë me prevenim të mirë.

rreth nesh

Shëndeti nuk është vetëm mungesë e sëmundjes, shëndeti është mirëqenie e plotë psiqike, fizike dhe emcionale. Misioni ynë do të jet i tillë. Me anë të këshillave të thjeshta dhe të shkurta dhe me përmbatje të cilat me shumë kujdes janë zgjedhur, ne ju ofrojmë të dhëna praktike të zbatueshme për përmirësimin e cilësisë së jetës në përgjithësi.

Ndiqni ne në Facebook

Newsletter

Shkruani e-mailin