Растот и развојот се едни од најважните обележја кај децата од нивното раѓање. Растот не е само едноставен квантитативен процес на зголемување на димензиите на телото, туку е еден сложен процес кој ги опфаќа и квалитативните промени на структурата , функцијата и реактивноста на поедини ткива и органи, како и психичките промени на детето при неговото прилагодување на околината.

 

Нормални димензии и карактеристики кај новороденче

 

Терминското новороденче, во најголем број од случаите, е со телесна тежина од 2,3 до 4,1 кг, должина од 46 см до 54 см и со обем на глава од 33 см до 64 см. 

Во текот на првите денови од животот, новороденчето губи до 10% од својата тежина, за по 15 дена да ја постигне својата родилна тежина и почнува да добива 500 до 700 г до крајот на првиот месец.

По раѓањето, новороденото бебе може да ја врти својата глава, може да го фокусира погледот најчесто на лицето на својата мајка, реагира на силни звуци, јака светлина и има силни рефлексни движења (примитивни рефлекси).

 

Во доенечкиот период, просечното зголемување на телесната тежина во првите три месеци од животот е 20 до 30 г дневно, во второто тримесечје 15 до 20 г дневно, со што некаде на 6 месеци бебето ја дуплира својата почетна телесна тежина, а на една година нормално е за трипати потешко.

Должината и обемот на главата се, исто така, важни показатели за правилниот раст и развој на доенчето. Така, до крајот на првата година, доенчето добива 25 см на својата должина, а обемот на главата расте по 2 см во првите три месеци, а на крајот на првата година до 12 см.

 

Ние, педијатрите, располагаме со т.н. графикони на раст преку кој со секое внесување на мерките се следи напредувањето на доенчето споредено со нормалните – референтни мерки за дадената возраст и пол. На овој начин, се следат евентуалните отстапвања и се бараат причините за заостанувањето во растот или други отстапувања.
 



Останати фактори и показатели за нормален раст и развој

 

Покрај физичките, постојат и други фактори кои укажуваат на напредувањето на бебето. Тоа се крупни и фини моторички вештини, како и социјална адаптација. Така, веќе со наполнети месец и половина, бебето се насмевнува на познат лик и глас, на 3 месеци ја држи главата, ги става рацете во уста, а на 4 месеци се обидува да држи предмети и играчки. Веќе на 6 месеци се одбива од подлогата, префрла играчки од едната во друга рака и гуга. На 7 месеци се превртува на стомак и почнува да седи, на 8 месеци почнува да разбира некои наредби, а со наполнети 9 месеци може стабилно да седи, има фина моторика на палецот и показалецот и кажува најмалку еден збор со значење. На едногодишна возраст, веќе може да стои и да оди со придржување, да изговара најмалку 3 збора со значење и може самостојно да врти страници од книги и сликовници.
 

Првата година – важна за цел живот!

 

Првата година од животот на бебето е од извонредно значење кога е во прашање неговиот правилен раст и развој. Детето расте со изразено брзо темпо, па неопходно е родителите внимателно да го следат физичкиот и психичкиот развој на своето дете. Во настојување да ја запознае својата околина, бебето собира искуства и информации, па почнува да ги создава првите навики од животот, да се чувствува гладно, да сака да си игра, знае кога му е потребна нега и заштита од родителите, а со самото тоа влијае на сопствениот телесен и ментален развој понатаму во животот. 


 
 

 
 
 
 
 
 
 

Поаѓањето на училиште е еден од најзначајните настани во животот на детето. Тоа е период во кој детето полека влегува во светот на обврските и во светот на возрасните. Да го подготвите детето на овој чекор, значи да го оспособите тоа поефикасно да ги извршува задачите поставени пред него од училиштето и од семејството. Ова е процес кој е подеднакво важен, како за децата, така и за родителите. 

 

Позитивен став

Многу е важно на детето да му се презентира и да му се развива позитивен став и позитивни емоции кон институцијата училиште. Емоционалната подготовка е од големо значење во насока на развивање на љубов кон училиштето и отстранување на сите потенцијални стравови и дилеми.

Сосема погрешно е училиштето да се презентира како установа во која детето ќе се доведе во ред. Ова е многу честа грешка која се практикува од самите родители. Затоа, разговорите за важноста и за убавите работи кои ги очекуваат вашите дечиња во училиште, за прошетките во училишниот двор и за читањето приказни за училишни настани, може да помогнат во добрата подготовка и во развивањето на позитивен став. 

 

Децата кои бргу се адаптираат и се успешни на училиште, генерално, потекнуваат од семејства  кои дале неизмерна поддршка и кои имаат позитивен пристап кон училиштето и кон учењето.

 

 

Исто така, учењето на децата на правилен однос кон работата и обврските ќе придонесе детето уште од мала возраст да стане свесно за значењето на работата, и правилно да разграничува за тоа што е игра, а што е обврска и работа. Затоа, доделувањето домашни обврски, односно работа која од детето се бара да ја заврши без помош и надзор, помага во самодисциплината, самостојноста и во планирањето на времето. Оваа активност за детето понекогаш ќе биде вистински предизвик и ќе бара поддршка и целосна посветеност од ваша страна. Но, вашиот интерес и вашата загриженост се вистинскиот пример од кој детето може да научи многу и да стекне навики кои му користат во иднина.

 

Образовна подготовка 

 

Токму ваквата подготовка се однесува на формирањето на работните навики за учење и стекнувањето одредени предзнаења. Сепак, не секогаш е најважно детето да знае да чита или да пишува пред да тргне на училиште. Ова се работи кои, секако, ќе ги научи во училиштето, бидејќи неретко се случува тие претходно да ги има усвоено и протолкувано на погрешен начин.

Посветете повеќе внимание на воочување на промените во природата и во околината. Наведете го детето самостојно да прави компарации, да се ориентира во просторот и времето и да поврзува одредени активности со временски периоди. Воведувањето на едноставната дневна рутина е од голема помош. Читајте им на вашите деца и кога се многу мали. Редовното читање ќе се трансформира во редовна навика за завршување на домашните задачи, кога децата ќе појдат на училиште.
 

Одредете место и време за учење и за домашна работа. Тоа не мора да биде нешто посебно, важно е да нема во тој простор електронски урди кои ќе го деконцентрираат. Секако, најважно е децата да ја добијат пораката дека домашната задача е приоритет. Инсистирајте домашната работа да биде уредна.

Децата треба да научат дека е важно да се претстават себеси и својата работа во најдобар ред, бидејќи тоа е показател за самопочитување и за почитување на другите. Навика која ќе им биде корисна, исто така, понатаму во иднина. 
Проверете ја домашната задача на своето дете, потврдете дали ги сфатило постапката и процесот. Учествувајте ако детето ви постави конкретно прашање и ако од вас побара дополнително објаснување.  Секако, не претерувајте со наметнување на строги критериуми и правила за учење. Секогаш нека има простор за игра и активности кои му се омилени. Спортувањето нека остане како приоритет кој ќе се вклопи во останатите обврски.


Социјална подготовка

 

Социјалната подготвеност на вашето дете се однесува на можноста на стекнување специфични облици на однесување потребни за воспоставување и одржување комуникација со останатите деца и со околината. Ова вклучува и комуникација и со непознати лица, но не со страв, туку со внимателност. Да креира нови другарства и пријателства, да научи да ги дели работите и да има чувство за одговорност кон другите. Социјалната зрелост подразбира и постоење на културни навики во говорот, однесувањето и почитувањето на другите.


 

Слушајте го вашето дете

 

Секако, слушајте го вашето дете и секогаш обезбедете доволно време за неговите прашања и барања. Колку тие да се повторувачки или можеби неважни, важноста дајте им ја вие. На овој начин, детето ќе се чувствува побезбедно и ќе може да смета на вашата помош.

Проблемите на кои може да наиде во текот на училишните денови, нека бидат заеднички. Мотивирајте го да разговара за нив и да ги споделува со вас. На овој начин, чувството на сигурност ќе биде само потврдено, а и вие ќе бидете сигурни дека сè е во ред. 

 

Доколку, пак, забележите дека вашето дете се однесува невообичаено, да е исплашено, повлечено или агресивно, обидете се да разговарате и да ја разберете причината за ваквото однесување. Во одредени ситуации, барањето на дополнителна стручна помош и совет може да биде од големо значење во процесот на подготовка и адаптација на детето на новите животни промени и обврски кои со себе полека, но сигурно ги носи светот на возрасните.

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Пубертет е период од животот кога децата доживуваат големи физички и емоционални промени, со што од деца полека преминуваат во возрасни личности. Растењето започнува во првата половина на пубертетот, и завршува кога завршува и пубертетот. Покрај физичкиот раст и физичките промени на телото, пубертетот претставува „бурна доба“ кога се во прашање емоционалните и психичките промени и доживувања кај адолесцентите.

 

Кога започнува пубертетот?
 

Сите деца на светот поминуваат низ пубертет. Кај девојчињата, пубертетот, вообичаено, се случува помеѓу 10. и 14. година, додека кај момчињата малку подоцна, помеѓу 12. и 16. година. Во текот на годините, годишната граница за влегување во пубертет постојано се намалува. Просечна возраст за појава на прв менструален циклус во 1900 год. била 15 години. До 1990-тите веќе се намалила на 12,5 години, и продолжува да се намалува под 10 години. Видот на исхрана, храната богата со пестициди и загаденоста на околината (воздух и почва) се главните причини за овој тренд. На годината на појава на првите знаци влијаат и генетските фактори и семејната историја за пубертетот на родителите. Постојат случаи на прерана или на задоцнета појава на пубертет. Доколку првите знаци се појават пред 6. година (девојчиња црна раса), или 7. година (девојчиња бела раса), или пред 9. година кај момчињата се смета за преран пубертет. Доколку првите знаци се појават по 13,5 години (девојчиња) и по 14. година (момчиња), се смета за одложен пубертет. За секое двоумење, најдобро е да се консултира прво лекар, пред да се носат какви било заклучоци.

 

Првите промени
 

Пубертетот е фаза од биолошкиот развој во која децата стануваат сексуално зрели суштества подготвени за размножување.  Кај момчињата, првите промени што ги предизвикуваат хормоните се во тестисите – евидентно е нивното зголемување и создавање на тестостерон и сперма. Кај девојчињата, првите промени се насочени кон зголемување на градите. Потоа, се појавуваат првите влакна под пазувите, и на и околу гениталиите. Последната физичка промена кај момчињата се влакната на лицето, т.е. брада и мустаќи. За време на тие 2-3 години, додека трае фазата пубертет, се вели дека телото расте нагло или одеднаш. Некои деца се случува да пораснат и по 10 см годишно. Меѓутоа, телото не се менува одеднаш цело, туку дел по дел. Како резултат на создавањето на тестостеронот, кај момчињата се случуваат неколку промени во обликот на телото. Рамениците стануваат пошироки, телото повеќе мускулесто, гениталиите се зголемуваат, накратко и градите се зголемуваат, но најчесто и се повлекуваат назад на крајот на пубертетот. Момчињата стануваат мажи и кога гласот ќе им мутира и ќе им стане подлабок. 

 

Телото на девојчињата се пополнува и се заоблува. Колковите се шират, градите растат, за почеток со мал оток под брадавиците, и нерамномерно, едната града побрзо од другата, но на крај најчесто се изедначуваат. Најчесто, по 2 години откако ќе почнат да растат градите кај девојчињата, се случува уште една значајна промена – првиот менструален циклус. Циклусот вообичаено трае од 2 до 7 дена и може да биде проследен со болки со помал или со поголем интензитет. За полесно надминување на првиот циклус, од голема важност се соодветните подготовки и разговори со родителите (најчесто со мајката).

 

Не сите промени се пријатни

 

Најголемиот дел од децата поминуваат низ уште една промена – појава на акни. Кај некои, кожата сама се чисти за неколку месеци, а кај некои акните се проблем кој трае со години. Најчесто, доволно е лицето да се мие 2 пати дневно со млака вода и благ сапун или тоник, но, доколку е потребно, може да се консултира козметичар или кожен лекар. Во никој случај не е препорачливо децата сами да ги третираат и да користат препарати на своја рака.

Уште една не многу пријатна промена е новиот мирис на телото, конкретно под пазувите. Под  дејство на хормоните, започнуваат со работа жлездите во кожата, вклучувајќи ги потните жлезди во пазувите. Кога потта и бактериите на површината на кожата ќе се измешаат, се создава непријатен мирис. За да се намали појавата на телесниот мирис, најдобро е децата да се тушираат секој ден, и задолжително веднаш по спортска активност, со користење на благи и природни средства за хигиена.  

Сите промени во текот на пубертетот се нормални, иако се повеќе или помалку непријатни. Кај девојчињата, дополнително може да се појави бел вагинален исцедок, а кај момчињата се појавуваат ерекции. Во почетокот, ерекциите се појавуваат многу често, дури и без причина. Но, како изминуваат годините на пубертетот, така и честите ерекции се намалуваат. 

 

Луди години
 

Физичките промени можеби полесно се поднесуваат. Но, емоционалните се оние поради кои овој период го викаат „луди години“. Тинејџерите се збунети, чувствителни, лесно се вознемируваат, темпераментни се, реагираат бурно и  различно од претходно, што е збунувачки за околината и особено за родителите. Многу е важно во овие години родителите да се присутни што е можно повеќе во животот на своите деца, и покрај сите одбивања, што најверојатно ќе ги добијат, бидејќи фазата е таа, родителите не се повеќе ни авторитет, ни доволно забавни за друштво. Меѓутоа, со интензивна комуникација и некогаш и со стручна помош, доколку е неопходно, треба да им се објасни на децата за процесот во кој минуваат и за важноста од нивната адаптација кон новонастанатите промени. 

 

Кон крајот на пубертетот, се интензивираат и сексуалните чувства и потреби. Децата имаат многу неодговорени прашања, измешани чувства, и затоа е важно да зборуваат за тоа со родителите или со друг возрасен со кој се чувствуваат доволно слободни да разговараат на оваа тема. Важно е да ги добијат вистинските одговори. 

 

Меѓутоа, не се сите емоции лоши. Ова е време кога тинејџерите осознаваат за своите интереси и цели, и учат како да комуницираат со средината на зрел начин.

 

Пубертетот не започнува кај сите деца од класот или кај другарчињата од едно друштво истовремено. Кај некои порано, кај некои подоцна, но, на крајот, сите стигнуваат на истата цел. 
 

  

 

 

 
 
 
 
 

Комуникација со децата и одговарање на нивните прашања на теми како сексуалност, секс, запознавање со телото и врските со другите луѓе, придонесува  кон нивното сексуално осознавање, образование и секако правилен развој на нивата сексуалност.
 

Никогаш не е прерано да се започне со овие разговори, затоа што децата од најмала возраст треба да знаат дека запознавањето на сопственото тело и сексуалноста се нормален дел од животот. И колку подобра основа поставите, толку полесни ќе ви бидат вам како родител сите подоцнежни и посериозни разговори на овие теми.

 

Отворени за сите прашања
 

Најважната работа што треба детето да ја научи е дека вам може да ви се обрати за било каква информација, без да почувствува срам или страв затоа што темата е малку скокотлива. Важно е да бидете подготвени да одговорите на нивните прашања, па дури и “не знам” е подобро од одбегнување на темата. И сигурно нема да биде само еден разговор, во кој сте успеале или можеби не, да дадете правилни одговори. Како детето расте и се развива, така ќе се развиваат и вашите разговори за сексуалноста.

Важно е да запамтите дека секусалноста не е поврзана само со секс. Сексуалноста е поврзана со чувствата на детето за сопственото тело што се менува постојано, за тоа како детето ги разбира и изразува чувствата на интимност, приврзаност и љубов за и кон другите, врз основа на што развива и одржува нормални односи со луѓето.

 

Кога да се започне?

Зависно од возраста на детето, еве неколку совети за што, кога и како да разговарате за да бидете што повеќе разбрани.
 

0-2 години
 

Заборавете на бебешкиот говор. Со употреба на вистинските зборови од најмала возраст во секојдневните ситуации (на пр. за време на капење или при облекување) постепено запознавајте го детето со сите делови на телото, вклучително и гениталиите.

 

2-3 години
 

После 2-рата година поголемиот број деца стануваат љубопитни за своето тело и за телото на другите деца. Забележуваат дека телата на момчињата и девојчињата се разликуваат, и почнуваат со прашањата Зошто? и Што е тоа?. Можеби ќе ви биде полесно доколку се послужите со книга со слики преку кои ќе им ги покажете разликите во телото, како се викаат различните делови и која им е основната функција.

 

4-5 години
 

На оваа возраст почнуваат со прашањата за бебињата. Ако детето праша од каде дојдов јас? Можете да прашате какво е твоето мислење за ова? За да разберете што всушност сака да праша и колку разбира. Секогаш е добро да давате што поедноставни одговори со вистинските зборови.

 

6-8 години

Откако одговоривте од каде доаѓаат бебињата, следното можеби најчесто прашање на оваа возраст е како бебињата се најдоа таму? Колку и да ви звучи чудно или претерано, најдобро е ако им ја кажете вистината веднаш. Секој ваш одговор што нема да биде директен и едноставен, само ќе ја влоши ситуацијата, ќе ги остави збунети со повеќе прашања што чекаат на ред. 

 

Воведување во пубертет
 

Пожелно е, без да ги чекате првите прашања од детето, да го запознаете со следниот период на промени – пубертетот. Детето треба спремно да ги дочека промените: како првиот менструален циклус, појавата на срамните влакна, зголемување на градите, продлабочување на гласот итн. И да му се објасни дека порано или подоцна сите деца поминуваат низ овие промени, и дека ако е меѓу првите во неговото одделение, не треба да се срами, но да биде спремно да ги дочека закачките од другарите.

 

Децата денес се постојано изложени на влијание од медиумите, и позитивно и негативно. Не сите пораки за сексот се негативни. Родителите наместо само да го забранат или ограничат пристапот до овие пораки, треба да ги искористат како можност и да ги запознаат децата со вистинските, семејните вредности на врските и обврските што ги носи со себе самата сексуалност.

 

Што е нормално, а што не?
 

Деца од една до три години – нормално сексуално однесување

Можеби ќе биде малку збунувачки кога ќе го видите за прв пат, но следново е сепак нормално за оваа возраст:

  • - да ги допира или трие гениталиите
  • - да ги покажува гениталиите на некој друг
  • - да ги гледа или допира гениталиите на другарчињата за време на игра, заедничко капење или во тоалет
  • - да ги кажува на глас и повторува имињата на гениталиите
  • - обожава да биде голо
  • - покажува интерес за делови од телото и како функционираат.

Особено е важно како ќе реагирате првиот пат кога ќе го видите своето дете како се допира или трие. На смирен начин треба да му објасните што прави, каде и кога тоа може да го прави. Дека одредени делови од телото како гениталиите се приватни делови и не треба да ги покажува било каде. Не можете и не треба да го одвикнувате од допирањето или триењето на гениталиите, но треба да му објасните дека доколку тоа го прави често, на крај може да заврши со болка и црвенило.

 

Деца на предучилишна возраст – нормално сексуално однесување
 

- допирањето може да премине во мастурбирање, иако за детето постои само чувството на задоволство поради кое го прави истото, без да знае што тоа значи

- се држи за рака со другарчињата, споделува по некој бакнеж

- игра „Покажи ми го твоето и јас ќе ти го покажам моето“ со што ги споредува гениталиите со другарчињата

- игра мајка и татко, или доктори и сестри

Сето ова го прави затоа што се чувствува добро, затоа што репродуцира тоа што слуша и гледа, и така ја запознава средината, а со тоа ги тестира и границите на своите родители и околината.

И повторно, вашата реакција треба да биде смирена со многу разбирање и објаснување, и одвлекување на вниманието на детето со друга игра.

 

Деца на училишна возраст – нормално сексуално однесување 


 

Допирањето и мастурбирањето останува, но се појавува срам кај детето (особено ако го фатат на дело), се повлекува повеќе во својата соба, не сака никој да го види голо, а споредбата со другарчињата се сведува на големина или облик на органите, не само на присуство. Некои родители се среќни со ваквото однесување на детето, но некои не се, иако сето ова во умерена количина е нормална појава и не треба да се негира.

 

Мајчиното млеко претставува најздрава, природна и незаменлива храна за Вашето новороденче. Идеалниот сооднос на основните хранливи материи и присуството на бројните антиинфективни фактори го прават мајчиното млеко уникатна и незаменлива храна, максимално приспособена на физиолошките и нутритивните потреби на новороденчето и доенчето. Тоа е прилагодено на потребите на бебето, бактериолошки исправно и  стерилно.

 

Кога започнува доењето
 

Првото доење, доколку здравствената состојба на мајката дозволува, треба да биде во првите триесет минути по породувањето. Практично доењето со мајчино млеко започнува половина час или не подолго од 6 часа после рагањето и бебето почнува да се храни со т.н. прво млеко или колострум -  жолтеникава течност богата со хранливи и заштитни елементи. Колострумот е полн со антитела кои го штитат бебето од микроорганизми и го смалуваат ризикот  од алергии подоцна во живитот. Од вториот до шестиот ден на лактацијата бебето се храни со т.н преодно млеко, а од 7 ден до три недели од лактацијата се формира веке т.н. зрело млеко кое понатаму ги задоволува сите потреби  на Вашето бебе.

 

Уникатно по својот состав

Мајчиното  млеко содржи белковини од сурутка и казеин, јаглени хидрати во облик на лактоза, масти вклучувајки ги и полинезаситените масни киселини со долги ланци (многу важни  за развојот  на мозокот на Вашето  бебе), витамини и  минерали. 

Мајчиното  млеко ги  задоволува потребите  на Вашето  бебе да  може  да  расте и нормално да се развива, помага во развојот на имунолошкиот систем на бебето и го штити од болести. Така бебињата хранети со  мајчино млеко помал е ризикот од 
инфекции на дигестивниот тракт, воспаленија на ушите, инфекции на долниот респираторен тракт, астма, атописки дерматитис, дијабетес, а овие децата имаат и подобар когнитивен развој. Составот на  мајчиното млеко се менува и во тек  на секој подој, на почеток млекото е богато со вода, речиси прозирно, а потоа станува погусто и покалорично заради што особено е важно Васето бебе при секој подој да ја испразни  дојката до крај.

 

Економски еколошки и општествени предности
 

Освен што е најдобра храна мајчиното млеко е синоним за инсттинкт, запознавање, препознавање, блискост, сигурност, љубов, заштита, безгришност, задоволство. На крај мајчиното млеко е совршено и достапно веднаш по  раѓањето, секогаш е свежо, има идеална температура, совршено заштитено и секако беплатно. Како најекономична, евтина храна, доењето е корисно и за семејството. Допонителните ефекти на развој на поздрава популација води кон намалени трошоци за здравствена заштита, од што корист има и пошироката општествена заедница. 

 
 
 
 
 
 

Инфантилни колики или грчеви кај новороденчињата, наречени уште како трименонски колики, се дефинираат како напади на силен плач и немир придружен со силно црвенило или со перорално бледило на лицето, и со карактеристични движења на ноџињата кон  стомакот (грчење). 

 

Кога се појавуваат?

Коликите најчесто се појавуваат пред втората недела од животот, а  престануваат или нивниот интензитет се намалува со полни 3 месеци. Во првите 3-4 месеци од  животот на бебето, коликите (грчевите) се најчеста појава. Се појавуваат кај 20-40% од бебињата и тоа подеднакво често кај доените и кај бебињата на адаптирано млеко. Тие се случуваат наеднаш од „чиста мира“ и траат и по  неколку часа. Проследени се со неутешно плачење на бебето, вознемиреност, нарушување  на  сонот и на хранењето, а нарушено е и расположението на целото  семејство. Најчесто се појавуваат попладне и навечер и тоа со поголем  интензитет, а може да се појавуваат и преку цел ден и во текот на ноќта. 

 

Дали се работи за болест? 

 

НЕ, грчевите не се болест туку нормална  појава. Тоа  е состојба во која децата се вознемирени и плачат, но воедно тоа се здрави деца и деца кои примаат храна и кои одлично  напредуваат.

 

Кои се причините?

 

Причините за појавата на грчеви на науката не и се целосно познати и точниот етиолошки  фактор не е определен. Постојат неколку теории за настанувањето на грчевите: 

  • бебето не поднесува млеко, 
     
  • гастро-интестиналниот тракт не е доволно развиен, па се појавуваат спазми, 
     
  • привремена хормонска нерамнотежа, 
     
  • бебињата цицаат многу бргу, што води до полнење на цревата со воздух, нивно растегање и надуеност, 
     
  • преголема чувствителност на нервниот систем на бебето во однос на надворешната средина и прием на многу стимулации истовремено. 

 

Моментално, како најрелевантни се сметаат теориите за незрелост на дигестивниот и  нервниот систем кај бебето, додека теоријата за влијанието на мајчината исхрана на  грчевите кај бебето е застарена. Ова значи дека мајката може да јаде разновидна храна без притоа таа да е фактор за појава на грчевите кај бебето. Значи, се работи за  нормална развојна појава која бебето ја чувствува како неудобност и грч. Се смета дека  не е болка, затоа што е докажано дека нивото на кортизол (хормон на стрес) кај бебињата кои имаат грчеви не е поголем од кортизонот кај оние кои немаат. 

 

Како треба да се третираат инфантилните колики (грчеви)? 

 

 

Лекување на грчевите со лекови не е потребно.

 

Она што може да се сугерира и да биде од помош е: 
 

  • информирање на родителите за тоа што се инфантилни колики,
     
  • мануелни масажи на стомачето на бебето, 
     
  • ставање на топла пелена и легнување на бебето на страна со свиткани нозе,
     
  • редовно подждригнување на бебето по секој оброк, 
     
  • ублажуање на инфантилните колики со давање пробиотици. Утврдено е дека бебињата кои имаат инфантилни колики имаат пониско ниво на пробиотиски бактерии во гастро-интестиналниот тракт, така што давањето пробиотици доведува до колонизација и до намалување на јачината или до губење на грчевите кај бебето. Притоа, треба да се знае дека пробиотикот нема несакани ефекти и се  дава онолку колку што е потребно, 
     
  • Давањето препарати кои содржат симетикон не даваат значајни резултати, и се применуваат онаму каде грчевите се последица од голтање воздух. 

 

Инфантилните грчеви се исто што и никнувањето заби, проодувањето, прозборувањето – односно само уште една фаза во созревањето на вашето дете.

 

Родителите се првиот и најважниот пример на децата за нивен правилен физички и психички развој. Стилот на воспитување што го применуваат родителите влијае врз сите аспекти на детскиот живот, од нивната телесна тежина, па до нивната самодоверба. Затоа е важно да го изберете вистинскиот начин на кој ќе обезбедите и ќе поддржите здрав раст и развој, што ќе биде основа за патот по кој ќе продолжат како возрасни личности и ќе бидат продуктивни членови во општеството. 

Психологијата денес идентификува 4 стилови на воспитување на децата. Секој има свои, посебни карактеристики и резултира со различни реакции и ефекти кај децата. Од друга страна, пак, секој однос родител-дете е различен, поради што и реално не е можно во секоја ситуација и кај секоја индивидуа да се применува само еден стил секогаш.
 

Авторитарен (диктаторски) стил на воспитување

Моќта е главната карактеристика за овој стил на вршење на улогата на родител. 
Авторитарните родители веруваат дека децата треба да ги почитуваат нивните правила без исклучок и без изговор. 
Овој вид родители се познати по изјавата „Ќе биде како што јас ќе кажам!“ бидејќи единствено што ги интересира е послушност кај децата, и во никој случај преговарање. Постојано бараат, но никогаш не даваат.
Не им дозволуваат на децата да се вклучат во решавање на проблемот или во надминување на пречките. Наместо тоа, поставуваат правила и ги наметнуваат последиците, без разлика на мислењето на детето. 
Употребуваат казни наместо дисциплина, што би значело дека наместо да ги научат децата како да носат правилни одлуки, сметаат дека децата треба да зажалат за своите грешки.
Децата на овие родители следат правила и понатаму во текот на животот како возрасни личности. Но, кај нив е зголемен ризикот за појава на проблеми со самодовербата, затоа што во детството нивното мислење никогаш не било важно и вреднувано. 
Овие деца може да станат агресивни или непријателски расположени кон средината. Најчесто се фокусираат на гневот што го чувствуваат кон своите родители, наместо на својата иднина и на тоа како да ги направат работите подобро. Многу често стануваат и одлични лажговци со цел да избегнат казни.
 
Авторитативен (демократски) стил на воспитување

-      Дали денот на вашите деца е испланиран однапред, со точно време на заспивање и со други домашни правила?
-      Дали следуваат казни доколку не се почитуваат правилата?
-      Дали децата разбираат што очекувате од нив?
-      Дали децата се чувствуваат слободни да разговараат со вас за сè, без страв од осуда, негативен коментар или казна?
-      Многу се трудите да создадете и да одржите позитивна врска со децата полна со љубов и со разбирање.
-      На децата им ги објаснувате причините што се во заднина на вашите правила.
-      Наметнувате правила и последици, но ги земате предвид чувствата и мислењата на децата.

Овој стил на воспитување ги признава и ги вреднува мислењата на децата, но истовремено им става до знаење на децата дека возрасните се главни во ситуацијата.
Авторитативните родители учат од секоја ситуација и работат на превенирање на проблеми во однесувањето уште пред да се случат. Употребуваат стратегија на позитивна дисциплина (како пофалба и награда) за да поттикнат добро однесување.
Овој вид родители имаат високи очекувања од своите деца, но и трпение, разбирање и поддршка за децата. 
Децата на авторитативните родители најчесто се среќни и успешни и, како возрасни личности, се одговорни, способни да носат добри одлуки и да проценат ризици, и слободни во изразувањето на сопствените чувства и ставови.
 
Попустлив стил на воспитување

-      Поставувате правила, но најчесто ни вие (родителите) не се придржувате кон нив, ниту ги поттикнувате децата да ги почитуваат.
-      Не наметнувате последици или казни често.
-      Сметате дека децата најдобро ќе научат доколку родителите влијаат што помалку врз нив.
 
Попустливите родители се умерени, благи во реакциите, најчесто се вклучуваат само кога се работи за некој сериозен проблем. Овие родители секогаш даваат, никогаш не бараат од децата и се трудат да избегнат соочување или судир со децата. Полни се со љубов и со грижа за децата, но тоа не е доволно, а во овој случај и помалку вредно од негативните ефекти што ги постигнуваат со избегнувањето на казните и со немањето правила во домот. 
За овие родители „децата ќе бидат деца“ и затоа секогаш простуваат, а кога ќе се одлучат за казна, најчесто и не се истрајни во нејзиното спроведување.
Овој стил на воспитување, родителите ги прави повеќе другари со децата отколку родители. Како и најдобриот другар, тука се за да ги ислушаат децата и нивните проблеми, но не и за да ги охрабрат и за да ги одвлечат од лошото однесување или од лошите избори што можат да ги направат.
Децата на овие родители најчесто не напредуваат академски, не признаваат авторитет и правила, поради што често имаат проблеми во однесувањето кон останатите. Многу често се тажни и речиси без самодоверба.
Здравите навики на кои треба родителите да ги научат децата се од психичка и физичка природа. Покрај проблемите во однесувањето, овие деца како возрасни личности страдаат и од преголема телесна тежина, затоа што многу често брзата храна им била храна од избор, а родителите не ги ограничиле ниту ги едуцирале за влијанието на тој вид храна врз здравјето.
 
Незаинтересиран стил на воспитување

 -       Не ги прашуваат децата за денот поминат во училиште или за домашните задачи.
 -       Најчесто не знаат каде им се децата и со кого се дружат.
 -       Не поминуваат многу време со децата.

 Незаинтересираните родители очекуваат децата сами да се воспитаат. Не им даваат насоки, не ги негуваат, ниту создаваат или развиваат некаков однос со децата. Ова е најлошиот стил на воспитување.
 Иако ваквиот однос кон децата не смее да биде оправдан со какви било изговори, сепак треба да се каже дека има најразлични ситуации кои доведуваат до незаинтересирани родители. Некогаш се здравствени причини, родители кај кои одеднаш се  појавила одредена ментална болест или станале зависници од дроги. Некогаш им недостасува знаење за детскиот развој, а некогаш се обземени со други проблеми како работа (пр. често патуваат), сметки или водење на домаќинството.
Децата на незаинтересираните родители секогаш имаат проблем со самодовербата, лоши ученици се, најчесто професионално не напредуваат и се мачат со егзистенцијата и, на крајот, најчесто страдаат од депресија.
 

 
Секојдневната практика покажува дека родителите не спаѓааат само во една категорија, туку во зависност од ситуацијата, на пример, еднаш се попустливи, друг пат се авторитативни. Многу често авторитарните родители одат од една во друга крајност, кога ќе претераат со казните, тогаш се премногу попустливи и дозволуваат сè, како надомест за преголемата строгост, што ги збунува децата уште повеќе.
 
 
Секој дом е универзитет, и секој родител е професор. – Махатма Ганди

Веднаш по раѓањето кожата на новороденчињата  е тенка, мека, кадифеста и розева. Во зависност од зрелоста на новороденото кожата е помалку или повеќе прекриена со беличест сирест намаз наречен верникс. Кај недоносените бебиња кожата е  многу тенка и  е прекриена со поголеми количини на верникс,  за разлика од   преносените коишто  немат верникс,  но затоа пак  имаат сува и  перутава кожа која се лупи на дланките и табаните. 

 

Најчести физиолошки промени на кожата кај новороденчињата можат да бидат:

 

1.Хематоми и петехии по кожата кои се јавуваат заради притисокот на родилните патишта врз новороденчето

 

2.Макуларен хемангион (проширени крвни садови) кој се наоѓа најчесто во окципиталниот предел на главата, на очните капаци, коренот на носот и спонтано се губи до крајот на првата година.

 

3. Милии-ситни бели точки на носот, брадата, образите кои спонтано поминуваат во тек на првиот месец.

 

4.Монголска пега или темносина пребоеност на кожата во пределот на тртната коска и се јавува кај потемно обоена популација.

 

5.Присуство на лануго влакненца (ситни, меки влакненца) најчесто по грбот и челото кои обично спонтано паѓаат кон крајот на првиот месец.

 

6.Физиолошко црвенило на кожата на новороденото кое се јавува како реакција на дразбите од надворешната средина. Оваа промена се губи за 12 до 24 часа по раѓањето.

 

ЗОШТО СЕ ЈАВУВААТ ПРОМЕНИ НА КОЖАТА

Заради големата површина и директниот контакт со надворешната средина, можноста за појава на разни патолошки промени на кожата е многу голема.

Кожата природно сама се брани од разни нечистотии преку процесите на регенерација.

На регенеративните супстанции кои се лачат од клетките на кожата за да можат да делуваат потребна им е водена средина , па кожата синтетизира гама-линолеинска киселина која не дозволува испарување на водата од површинските слоеви на кожата и спречува продор на разни нечистотии од надвор.

Меѓутоа одредени хемикалии кои се составен дел од средствата за капење или од загадениот воздух „ја разложуваат'' кожата, посебно кога не е доволно негувана или ако постои генетски ензимски дефицит во синтеза на кожната бариера. 

 


ПРАВИЛНАТА ХИГИЕНА НА ПРВО МЕСТО

 Здравата кожа треба секојдневно да се капe со топла вода и беби сапун или шампон. Потоа  се нанесува  заштитен бебешки крем на сите делови на телото изложени на дејство на урината и столицата како и сите набори на кожата подложни на оштетување (околу вратот, под пазувите). Останатите делови од кожата се мачкаат ако таа е подложна кон сушење од различни влијанија, а на нормалната кожа не и се потребни креми за нега.

 

 

Кај нагласено чувствителна кожа кај некои од новородените може да се користат емолиентни креми кои делуваат смирувачки и не ја оштетувваат природната бариера.

 

При појава на пеленски дерматитис- црвенило и иритирана кожа во пределот на пелените треба да се подобри локалната хигиена, почесто менување на пелените, миење со топла вода, по потреба да се аплицира цинк оксидна крема.

 

Кај себороичниот дерматитис кој се манифестира со жолти, дебели скрами на главата потребно е секојдневно миење на главата со шампон, испирање со топла вода и чешлање со густ чешел по потреба премачкување со бебешки масла.

 

Рана појава на црвенило и ситен осип со јадеж кој обично почнува на образите или вратот може да е знак за појава на атописки дерматитис,  за што е неопходна консултација и соодветен третман  пропишан од матичен педијатар.

 







 

БИДЕТЕ ВНИМЕТАЛИ    

  • Примената на влажни марамчиња  да се сведе на минимум, посебно оние кои содржат алкохол и парфеми.
  • Да се избегнуваат бебешки пудри за нега на кожата.
  • Да не се затоплува прекумерно новороденчето.
  • Да не се изложува на директни сончеви зраци.






 

 

Д.р Олгица Николовска

Спец. педијатар 

ПЗУ Поликлиника РЕС ХУМАНА Скопје

 

За Нас

Ваш Аптекар, наменето да ги задоволи вашите потреби за квалитетни информации во врска со употребата на лековите и другите средства кои ги земате во аптеките. Ние се грижиме за вашето здравје и ќе ви обезбедиме интересни содржини кои директно ќе влијаат врз вашиот приод кон лекувањето и начинот на живот воопшто.

Следете не на Facebook

Newsletter

Внесете ја вашата е-пошта и навремено дознајте за сите новости и информации поврзани со Ваш Аптекар.