Придобивките од сонцето за секој поединец се многу големи. Сончевата светлина овозможува правилен раст и развој на целиот организам, помага и го овозможува формирањето на витаминот Д и на коските. Има особено влијание врз развојот и функционирањето на централниот нервен систем, и дејствува позитивно на општото психофизичко и ментално здрацје.
Во исто време, штетните ефекти на сончевата светлина врз една личност се бројни, а некогаш можат да бидат и фатални. Како да ги користиме бенефитите на сонцето, а да не си наштетите себеси? Како да ја пронајдете вистинската мерка? Ова се дилеми и прашања кои го вознемируваат секој од нас, особено во летниот период.Со илјадници години, човекот, свесно и несвесно, развивал различни начини на прилагодување и одбрана од штетните ефекти на сончевото зрачење, за да го искористи само најдоброто, а притоа да се заштити од можни последици. 
 
Сонцето е пријател на здравјето, но, истовремено, прекумерното изложување на сончевите зраци покренува низ сериозни здравствени проблеми.
 
Алергии на сонце
Иако многу од нас се радуваат на летото и одењето на плажа, сè поголем е бројот на оние за кои летото станува вистинско мачење. Причина? Зачестените алергии на сонце. 
Може ли некој воопшто да биде алергичен на сонце? Секако, иако добро ни се познати алергиите на одреден вид храна или на некои лекови, сонцето на некој начин секогаш неправедно го оставаме настрана кога станува збор за алергиите. Иако не е познат точниот причинител за алергија на сонце, се верува дека  „виновник“ е генетската предиспозиција, односно се претпоставува дека тоа е одговор на сопствениот имунолошки систем. Сепак, постојат и  некои фактори на ризик, како што е користењето на некои лекови, а реакција може де предизвикаат и одредени хемикалии кои се наоѓаат во дезодорансите, парфемите, сапуните и шампоните. Она што загрижува е податокот дека алергиите на сонце се сè почеста појава, а бројот на лица алергични на сонце е во постојан пораст. 
 
Црвенило, чешање, осип, меурчиња или болни нодули на кожата – не само што се непријатни, туку и се болна појава што може да биде причина за сериозни здравствени проблеми. За неколку дена, дури и за неколку минути по првата изложеност на кожата на сонце, овие симптоми може да се појават, но алергијата може да се случи подоцна, поради што многумина не ја препознаваат.
 
Видови алергии на сонце

Постојат неколку видови алергии на сонце, се појавуваат со изложеност на првите сончеви зраци и сè повеќе луѓе се жалат на тој проблем.

1.   Полиморфна светлосна ерупција е најчест вид алергија на сонце. Се појавува неколку часа по изложеноста на сонце. Ја карактеризира: осип, чешање и црвенило на кожата, со појава на отоци, слично на убод од инсект. Најчесто доаѓа до промена на кожата на долниот дел од вратот, задната страна на рацете и нозете. Оваа алергија исчезнува по 2 до 3 дена, а честата изложеност на сонцето во текот на летото му помага на телото да се прилагоди, така што појавата на овој вид алергија е намалена во текот на една сезона.
 
2.   Фотоалергиска ерупција е исто така еден од видовите алергии на сонце. Настанува по контактот на сонцето со одредени хемикалии на кожата. Некои лекови, исто така може да предизвикаат симптоми на овој вид алергија... Се карактеризира со црвен осип кој чеша и со мали пликови кои се појавуваат ден или два по изложеноста на сонце.

3. Соларна уртикарија настанува неколку минути по изложеноста на сонце, а може    многу лесно погрешно да се дијагностицира и да се помеша со изгореници од сонце.

 Алергијата може да се појави по неколку минути до неколку дена од изложеноста на сонце.

Козметички препарати и лекови – причина за секундарна алергија на сонце

Некои медицински, козметички препарати и лекови може да бидат причина за алергија, па пред да го обвините сонцето, проверете го составот на лековите и козметиката што ја користите. Ако лековите содржат фототоксични супстанции, не заборавајте да го намалите изложувањето на УВ-зрачењето и да го зголемите факторот на заштита или да се обидете да ги замените со некој друг производ кој не е фоточувствителен.
Некои од почестите фотосензитивни лекови вклучуваат:
- лекови за третман на акни (особено ретиноиди)
- антихистаминици
- нестероидни антиинфламаторни лекови 
- некои антибиотици (како тетрациклин и флуорокинолон)
- лекови против габични инфекции
- орални антидијабетици
- диуретици
- средства за смирување (лекови против напнатост, нервоза и анксиозност)
- трициклични антидепресиви
 
Алергија на сонце кај децата

На топлите, сончеви денови, сите се радуваат, а најмногу децата. Може ли да уживаат во „игрите без граници“ на сонцето? Поради алергиите на сонце, важно е да се посвети посебно внимание на сончањето на децата. Дечињата се многу чувствителни и на изгореници од сонцето бидејќи имаат многу тенка, чувствителна кожа, многу повеќе подложна на штетните ефекти на УВ-зраците.Затоа, одењето на плажа се препорачува во периодот од 9 до 11 часот. Децата на плажа треба да бидат лесно облечени  и да останат во дебела сенка. Исто така, децата не треба да бидат изложени на сонце повеќе од 15 минути. Малите деца под 6 месеци воопшто не треба да бидат изложени на сонце. Преголемото изложување на сонце може да предизвика не само алергија туку и сериозни изгореници кај децата. Алергија на кожата кај децата може да биде предизвикана и од кремите со заштитен УВ-фактор. Затоа, внимателно со нивното користење.Кај децата најчесто се појавуваат  ситни мозолчиња кои се предизвикани од изложеноста на сонце, но исто така и од морската вода и  од прекумерното потење.

Заштитете се од сонцето на планина

Престојот на планина со деца бара уште поголема претпазливост, бидејќи со зголемување на висината, УВ-зрачењето расте: околу 1.000 метри се зголемува околу 15%, па така има поголеми шанси за изгореници на планината отколку на плажа.

Не постои универзална заштита

Поради појавата на озонски дупки, се зголемуваат количините на штетни УВ-зраци, заради што и креми со заштитен фактор од 50 или повеќе нема да ни обезбедат безгрижно сончање. Вредноста на овие фактори зборува само за времето кое добро намачкани можеме да го поминеме на сонце без кожата да ни поцрвени, во однос на времето на сончање без заштита, а обично е од 10 до 20 минути.

Како и секогаш, најдобар лек за алергија на сонце е превенцијата.

Совети за заштита од сонце

- Најважен фактор во спречување на алергиските реакции на сонце, секако, е одговорното изложување на сонце, односно да се избегне сончањето кога УВ-индексот е највисок во период од 10 до 17 часот.
- Ако веќе се сончате, а особено ако сте на пат, треба постепено да се изложувате на сончевите зраци и постепено да ја првикнувате кожата.
- Применувајте заштитни фактори на секои два часа.
- Треба веднаш да престанете со сончање со првите знаци на алергија.
 
Кога треба да се обратите кај лекар? 
Ако се појави блага алергиска реакција, симптомите се смируваат со користење ладни облоги и конвенционални мерки за заштита од УВ-зрачење. Ако симптомите се поинтензивни, треба да се јавите на лекар.
 
Исхраната пред и по сончањето може да придонесе за превенција
 
Во текот на летото, потребно е да консумирате храна која е лесна и помага да се излади телото.
 
Во исхраната најмалку двапати неделно да консумирате морска риба. Таа изобилува со омега 3 масни киселини кои имаат неверојатна сила и да го стимулираат избалансираното функционирање на одбраната на организмот од надворешни влијанија. Тоа не само што ќе ги спречи или ќе ги олесни непријатните алергиски симптоми, туку и позитивно ќе влијае на целокупното здравје. 
 
Црвено и портокалово овошје и зеленчук
 
Експертите посочуваат дека само четири домати дневно (или две чаши сок од овој зеленчук) можат да ја спречат алергиската реакција. Ако веќе се случила алергија на сонце, тоа во голема мера ќе ги ослободи непријатните иритации и чешањето. За таквите својства е заслужен пигментот ликопен, кој исто така го има во лубеницата и во црвениот грејпфрут. Бидете сигурни дека ако вклучите во вашата исхрана зеленчук како зелка, кељ, карфиол и брокула – со сигурност ќе ги спречите или ќе ги ублажите  тешкотиите предизвикани од алергија на сонце.
Што е најважно, вие и вашите дечиња треба да пиете многу течности за да ja избегнете дехидрацијата.
Наместо газирани пијалаци, охрабрете ги вашите деца да пијат вода. Исто така, можете да направите освежителна лимонада. Свежото овошје и свежите овошни сокови се одлични за жешките летни денови, а, секако, и децата многу ги сакаат. Поттикнете ги децата да јадат повеќе овошје. Ако детето одбие да јаде овошје, направете атрактивна чинија со сечење различни форми ладна лубеница, диња, јаболка или портокал. Избегнувајте пржена и зачинета храна, бидејќи таквите оброци дополнително ќе го загреат телото.
По својот состав солта е минерал кои се добива од комкбинацијата на натриум и хлор. Заедно, тие формираат кристализирана супстанца - натриум хлорид, . Солта е од суштинско значење за човечкиот живот и функционирањето на телото. Натриумот и хлорот се важни елементи кои помагаат во одржувањето на клеточната рамнотежа, циркулацијата и нивото на шеќер во крвта. Натриумот е еден од минералите кои е примарно одговорен за одржување на електролитите во телото..
 
На пазарот постојат повеќе видови на сол но за жал не постојат релевантни компаративни студии кои би ја покажале вистинската вредност односно кортиста или лошите страни на секоја од нив. Заради ова ние како потрошувачи сме оставени само на веродостојноста на информациите пласирани во соодветните маркетинг кампањи. 
Заради ова многу е важно да се консумира во умерени количини без разлика на “суперефектите”наведени во пропагандите
 

Рафинирана / Кујнскасол

Најчесто користената сол е рафинираната обична бела готварска сол. Таа најчесто е високо преработена и поради тоа многу од минералите во трагови се отстранети.  Оваа сол најчесто има поминато низ неколку фази на индустриска преработка , па затоа содржи бројни адитиви кои во главно спречуваат згрутчување на солта. Оваа сол понатаму дополнително се јодира како би се задоволиле законските регулативи доколку постојат а се однесуваат на одредено количество на јодати во солта (Во Р. Македонија е донесена законска регулатива според која прехранбената сол мора да биде јодирана со калиум јодат (20-30 mg јод на1kg сол).

Морска сол

Морската сол се добива во солани по пат на евапорација (испарување) на морската вода во плитки базени. Сепак, во зависност од местото на производство и на кој начин е добиена (колку и како е процесирана), таа за разлика од обичната сол, најчесто содржи минерали во трагови како: калиум, железо и цинк, и тоа во различен сооднос, во зависност од производителот. Колку морската сол е потемна, толку таа е побогата со овие „нечистотии“ или елементи во трагови.

Варена сол

Варената сол се добива од наслаги на сол на места каде некогаш постоело море па со неговото повлекување се наталожила сол. Со бушење се доаѓа до наоѓалиштата на сол во кои се става вода која ја топи солта а потоа се испумпува. По испарувањето односно варењето останува чистиот натриум хлорид. Најдобар пример за ова е рудникот за сол во Тузла кој е остаток од Панонското море. 

 

Хималајска сол

Овој тип на сол потекнува од Пакистан, поточно од рудникот за сол Кјуреј (Khewra)– вториот по големина рудник за сол во светот. Инаку рудникот се наоѓа околу 300км од Хималаите, така да освен името како добар маркетиншки трик, друга реална поврзаност со Хималаите и нема. Хималајската сол најчесто содржи количини во трагови од железен оксид (‘рѓа) поради кој ја добива розовата боја. Содржи мали количини на калциум, железо,калциум, калиум и магнезиум, а содржи и незначително помало количество на натриум од обичната сол.
Многу луѓе го преферираат вкусот на хималајската сол во однос на другите видови.
Сепак, главната разлика е едноставно бојата, која може да го направи секое јадење визуелно привлечно.
 

Кошер сол

Овој тип на сол изворно бил употребуван за религиозни причини. Еврејскиот закон наложувал крвта од месото да се отстрани, пред истото да се консумира. Кошер солта има груба, лушпеста и полно зрнеста структура, која е особено корисна во таа намена. 
Главната разлика со обичната сол е во структурата и готвачите затоа повеќе ја преферираат, бидејќи е полесна за употреба со прсти, а има и појак моментален ефект на вкусот. Има гранулирана структура и е многу покрупна од обичната сол. Се состои од натриум хлорид и за разлика од обичната сол, не содржи додатоци како што е јодот.

Сива сол

Сивата сол ја добива својата боја од глината од каде што се собира. Има алкални својства и е многу слиќна со хималајската сол но значително поскапа поради начинот на производство.

 

Fleur de sel

Во буквален превод "цвет на солта", оваа сол рачно се собира од базени покрај брегот на Бретања, Франција. Овие тенки кристали се појавуваат на  површината на водата и ова може да се направи само во сончеви, суви денови со малку бранови и само со традиционални дрвени гребла. Поради својот недостиг и интензивна берба, Fleur de Sel е најскапата сол  заработувајќи го надимакот "кавијар сол".
Се работи за најздравиот вид на сол кој освен зголемената концентрација на јод е богата и со калциум и магнезиум.

Црна сол

Црната сол потекнува од Хаваите, не е преработена и е вулканска па уште го добива и името црна лава сол. Длабоката, црна боја доаѓа од активниот јаглен кој е одличен за дигестија и отстранување токсини од телото. Покрај тоа, црната боја ѝ дава навистина интересен изглед на храната. 
Постои уште еден вид црна сол наречена кала намак која потекнува од Индија. Оваа сол има високо количество на сулфур, а ова ја прави одлична за дигестијата.
 

Црвена сол

Црвената сол исто така потекнува од Хаваите и ја добива својата боја од вулканската глина. Можеби оваа сол е најбогата  со микроелементи, особено со железо. Се препораќува како одлижен додаток во исхраната особено кај лица со ниски концентрации на железо

 

Персиска сина сол

Овој вид на сол се собира од древно солено езеро во Иран и има боогата содржина на минерали. Ретко се наоѓа на пазарот и има исклучително висока цена.

Чадена сол

Fumee de Sel или Чадена сол има речиси исто количество хранливи материи како и нормалната морска сол. Всушност, чадената сол се добива од морска вода која испарува во голем сад над дим од запалени боровници, цреши, храст.Поради начинот на производство, има необичен вкус, но нема некои здравствени придобивки.

Во периодот на летните месеци особено важно  да се истакне е зголемениот внес на течности бидејќи поради изложеност на високи температури и прекумерно потење губиме поголема количина течности од нашиот организам поради што е потребно да ја  надополниме со доволен внес  преку храна и пијалоци. Правилната хидратација на нашето тело е важна во текот на целата година, но за време на летниот период кога преовладуваат високи температури и кога сме највеќе изложени на ризик од топлотен удар и дехидратација,  доволниот внес на вода е од особена важност за одржување на течниот баланс  кој е клучен за правилно функционирање на нашиот организам. 

 

Водата игра важна улога во сите процеси на нашиот организам. Претставува универзален растворувач на сите органски и неоргански материи . Особено е значајна за одржување на нормална телесна температура и крвен притисок, таа е есенцијална за одржување на правилна циркулација на крвта, има голема улога во пренос на хранливите материи до клетките на нашиот организам и нивно растварање,ја одржува  хидратацијата на кожата ( го помага одржувањето на нејзината еластичност  и превенира предвремена појава на брчки), го подобрува варењето и превенира опстипација, како и го помага елиминирање на токсините од организмот.

 

Во текот на летниот период многу повеќе време поминуваме надвор, физички сме поактивни и повеќе се потиме поради што многу е важно да бидеме добро хидрирани. Околу 2/3 од телесната тежина на нашиот организам отпаѓаат на водата. Човековото тело може да преживее некое време без храна меѓутоа без вода не може повеќе од неколку дена. Секој ден нашиот организам природно губи вода преку бубрези, бели дробови, црева  и кожа. Во жешките летни денови преку потење губиме и до 1,3 литри вода дневно. Во овие топли летни денови треба особено да обрнеме внимание  кон еден често игнориран проблем – дехидратацијата.

 

Правилна хидратација на нашето тело не подразбира пиење вода само кога сме жедни. Вода треба да се пие многу порано пред да се појави чувство на жед .

 

Симптими на дехидрација

 

Жедта не е најдобар индикатор за потребата од вода. Доколку  сме почувствувале жед, тоа значи дека ние веќе сме дехидрирани. Дехидрираноста на организмот најчесто се случува во текот на летото, кога забораваме да пиеме доволно вода и да конзумираме повеќе течности и храна богата со вода. Освен жедта, други симптоми кои можат да се појават како резултат на дехидратација се: сува уста,урина во темна боја и необичен мирис, поспаност и континуиран замор,лош мирис на телото, слабост во мускулите, главоболка,, вртоглавица. Доколку дехидратацијата е посериозна, се појавуваат повеќе симптоми Добро е да го слушаме своето тело, па затоа обрнете внимание на овие овие индикатори што укажуваат дека вашето тело е дехидрирано и му треба вода:

 

Како што кажав претходно, нашето тело е околу 2/3 вода  затоа ефектите од дехидратацијата ги чувствувуваме мошне брзо. Под дехидратација се подразбира негативен биланс на вода во организмот. Дехидратација настапува кога количеството вода што го губиме од  нашиот оранизам е поголемо од количеството што го внесуваме. Недостатокот на вода во телото предизвикува несакани последици. Ако дехидратацијата продолжи подолго време, последиците можат да бидат фатални.

 

Клучното прашање кај хидратацијата е колку вода односно внес на течности е доволно да се задоволат дневните човекови потреби .Телесните потреби за вода се индивидуални и  зависат од неколку фактори како што се: општата здравствена состојба, температурата, метаболичките потреби, степен на физичка активност, возраста и.т.н. Сепак најчесто препораките за пиење вода се во просек околу 2 литри  вода дневно  за жени и 3 литри вода дневно за мажи. Мажите имаат поголема потреба за вода бидејќи имаат повеќе немасно ткиво во телото .Според препораките на СЗО (Светската Здравствена Организација) оптимална хидратација се постигнува со внес на 80% вода како пијалок а преку храна би требало да внесеме 20% вода дневно. 

Покрај пиењето вода во текот на летниот период, за одржување на хидрираноста особено е важен и внесот на намирници кои природно содржат големи количини на вода.Се поставува прашањето која е најдобра храна  за хидратација на организмот.

 

Еве неколку намирници кои најдобро хидрираат во летниот период:

 

  • Краставица

Краставиците содржат околу 95 % вода и се вбројуваат во намирници кои содржат највисок процент на вода. Нискокалорични се и содржат витамин Ц, К, А, Б6, калиум, магнезиум,манган, фитонутритиенти како и диетални влакна. Бидејќи летото е нивна сезона сега е време максимано да ко искористите овој здрав и вкусен зеленчук.

 

  • Лубеница

Лубеницата содржи околу 93 % вода (150 гр. лубеница содржи 115 мл. вода) .Покрај својот неодолив сладок вкус таа претставува богат извор на калиум,витамин Ц, витамин А, витамин Б6, калциум, магнезиум и др.Таа содржи ликопен( каротеноид и моќен антиоксиданс)повеќе од било кое друго овошје и зеленчук.

 

  • Тиквица

Тиквицата е популарен летен зеленчук  која содржи околу 95% вода  и е нискокалорична.Особено добар извор е на диетални влакна ,витамин А,Ц и К, фолна киселина, магнезиум, калиум ,бкакар и манган. Бидејќи при термичка обработка губи доста вода најдобро е тиквиците да ги конзумираме свежи

 

  • Домати

 

Црвен, сочен и вкусен доматот е неизбежен зеленчук во летниот период. Содржи околу 95% вода  и се вбројува меѓу најхидративните намирници..Содржи значајна количина на витаминот А , Ц и К.калиум и манган.освен тоа содржи ликопен и диетални влакна

 

Водата навистина претставува еликсир на животот.Уживајќи во сите убавини што ни ги носи летниот период не заборавајте да пиете доволни количини вода и да конзумирате свежи намирници богати со вода кои најдобро ќе ве хидрираат во летниот период.

Вашето тело ќе ви биде благодарно.

Псоријазата  претставува хронична, незаразна  инфламаторна состојба на кожата која се јавува кај околу 2-3% од светската популација. Во основа претставува автоимуно заболување во вид на тенка, сува и крлушеста кожа.

 

Причини

Не постои разлика во инциденцата на псоријаза помеѓу половите, а болеста може да се појави кај било која возраст (иако половина од случаите се јавуваат пред 25-годишна возраст).

Псоријазата има повеќеслојна етиологија. Генетските и еколошките фактори (инфекции, ментален стрес, пушење, лекови, гојазност, повреди) заеднички делуваат од почетокот на болеста. Лековите како што се литиум, бета-блокатори, инхибитори на ангиотензин конвертирачки ензими и антималарични лекови се покажало дека ги отежнуваат симптомите.

Наследоста на псоријазата е 35-90% и е многу комплексна, а доколку еден родител ја има дијагностицирано оваа состојба, можноста детето да ја наследи е 15%.

 

Симптоми

 

Симптомите на псоријазата се различни и се зависни од низа фактори како како што се временските фактори, инфекции, повреди на кожата, употреба на  лекови, стрес, пушење и алкохол.

Најчестите знаци и симптоми вклучуваат:

-Црвенило на кожата покриени со дебели, сребреникави лушпи

-Мали дамки по кожата (најчесто се гледаат кај децата)

-Сува, испукана кожа која може да крвари

-Задебелени нокти

-Чешање или болка

-Вкочанети зглобови кои отекуваат

 

 

Локализација

Најчесто се појавува на екстремитетите (типично на  лактите и колената), главата, стомакот, градите, ,гениталиите и многу ретко дланките, стапалата, и лицето. Големината на зафатеното место исто така може да варира од неколку милиметри до неколку сантиметри па дури и до целосно опфаќање на кожата по целото тело.

 

Во зависност од обликот и величината на промените се разликуваат повеќе типови на псоријаза и тоа:

 

Psoriasis vulgaris – најчест облик на псоријаза која се карактеризира со еритематозни, лушпести плакови кои подоцна може меѓусебно да се поврзат и да зафатат поголема површина на кожата. Вообичаени места за настанување на овие промени се лактовите, колената, скалпот, лумбосакралнта и периумбикалната регија. 

 

Psoriasis guttata – еруптивна псоријаза, се карактеризира со појава на ситни еритематосквамозни жаришта густо поставени по трупот и кожата на екстремитетите. Најчесто се појавува кај децата и помладите, а обично и претстои стрептококна инфекција на горните дишни патишта. 

 

Psoriasis intertriginosa е редок облик на псоријаза, кој ја опфаќа кожата на екстремитетите, пазувите, препоните, стомакот.

 

Psoriasis inversa е исто така редок облик каде промените се јавуваат на зглобовите, без зафатеност на екстензорните предели на зглобовите.

 

Psoriasis erythrodermicaклинички се карактеризира со црвенило и лушпи на кожата по целото тело вклучувајќи го лицето, дланките и стопалата. Во овој облик обично се јавува чешање и реактивно зголемување на лимфните јазли (дерматопатска лимфаденопатија).

 

Psoriasis pustulosa - се карактеризира со присуство на стерилни пустули било на кожата по целото тело (генерализирана пустуларна псоријаза), или на одредени локации (кожата на дланките и стапалата и акралните делови на рацете и нозете).

 

Psoriasis arthropatica - кога покрај кожата опфатени се и зглобовите, и се појавува кај 5-10% од пациентите.

 

Дијагноза

 

Во најголем број случаи, дијагнозата за псоријаза е многу едноставна.

Се дијагностицира со земање на анамнеза и преглед на кожата, скалпот и ноктите. Може да се земе и мал примерок од кожата (лушпите) кој погледнат под микроскоп може да го утврди точниот тип на псоријаза вклучително и други болести. 

 

Терапија

 

Терапијата е комплексен процес. Целта е пациентот да се доведе во период на ремисија (да се “успие” болеста) и да се одржува таа состојба што е можно подолго. 

Главната цел на третманот е да се спречат толку брзо растечките клетки на кожата.

 

Прво и основно е да се отстранат наслагите (механички и/или медикаментозно, а со тоа и отстранување на воспалителниот инфилтрат).

 

За таа намена се користи: тописки (надворешни) кератолитици (салицилна киселина, уреа, резорцин), тописки кортикостериоиди, калципотриол (Витамин Д3), тописки ретиноиди, индиферентни креми. 

 
Како последица од развојот на прехранбената технологија и потребата одредено количество храна да се сочува подолг период, како и поради зголемените барања на потрошувачите, прехранбената индустријапостојано се приспособуваше нудејќи храна со нови сензорни својства, нов изглед, подолги рокови на траење, нови вкусови и сл.

За да се постигне подобар вкус, поубав изглед, мирис, поголема трајност во подготовката на храната, отсекогаш се користеле адитиви за таа намена. Тоа е дел од прехранбената култура. Изборот на додатоците бил плод на искуството, традицијата, фантазијата и начинот на соработка со природата. Значајна улога во тие креации имаа, а сè повеќе и денес имаат разни додатоци на храната кои ги нарекуваме адитиви. Денес, додатоците во храната се идентификувани преку е-броеви, а прехранбената индустрија го презеде монополот над дефиницијата што се прехранбени адитиви. 

Што се адитиви?
Адитиви се супстанции со познат хемиски состав кои самостојно не се консумираат, не се типична состојка на храната, по правило се без нутритивни вредности, но се додаваат во храната со цел да се подобрат технолошките и сензорните својства. Адитивите се додаваат во храната, во технолошката постапка при производството, при подготовката, обработката, преработката, формирањето на пакувањето, транспортот и чувањето. Поради тоа што не се природна состојка на храната, носат одредени здравствени ризици доколку се надмине дозволеното дневно внесување. Адитивите го изедначуваат квалитетот на производот, овозможуваат консумирање на сезонска храна во текот на целата година, го продолжуваат рокот на траење. Адитивите овозможуваат некоја намирница да добие особини, вкус и квалитет кои не и се својствени. Со адитивите, на пример: чипсот добива вкус на кечап или арома на дим, обичната вода станува газирана напивка , мешавината од растителни масти и скроб станува топено сирење, лебот и белите печива со додавање адитиви за растење на тестото стануваат „воздушести“, белиот леб станува „црн“, месото на полиците на фрижидерот има убава црвена боја и свеж изглед – а вакви примери има многу. Покрај синтетички добиените адитиви, постојат и адитиви од природно потекло, како што се природни бои, витамини, растителни влакна, ензими. Познати се околу 300 адитиви и преку 3500 нивни соединенија. 

Е-броеви 

Со оглед дека се наоѓаме во шума од информации, препознавањето на адитивите се одвива преку е-броеви кои претставуваат општо прифатена ознака низ целиот свет.
Е-броевите овозможуваат полесно означување и препознавање, како и потврда за токсиколошката евалуација и класификација на адитивите.
Бидејќи адитивите се поделени во неколку групи, постојат одредени правила за нумерирање кои ви ги претставуваме: 

 
·   бои – 100-181; 
·   конзерванси – 200-285 и 1105;
·   антиоксиданти – 300-340;
·   регулатори на киселоста – се означуваат со различни броеви;
·   згуснувачи/емулгатори – 322, 400-499 i 1400-1451; 
·   супстанции за спречување на згрутчување – 550-572; 
·   засилувачи на вкус – 600-650; 
·   супстанции за полирање – 900-910;
·   супстанции за засладување – 420, 421, 950-970. 

Прехранбени адитиви – додаток или недостаток во исхраната
Адитивите во исхраната не може во целост да се избегнат, но може де се ограничи нивното внесување. Треба почесто да се употребуваат свежи намирници без адитиви (овошје, зеленчук, житарки, леќа, грав, сосови кои сами ги приготвувате), а употребата на хемиски и индустриски процесирана храна полна со адитиви да се сведе на минимум. Индустриското производство на храна без адитиви не е возможно, дури ги има и во еколошки произведената храна. Иако адитивите денес ни овозможуваат поголема сигурност на производот во технолошка смисла, некои од нив не ги следи добар глас и може да му наштетат на човековото здравје. Токму поради тоа, потрошувачите сè повеќе се информираат за тоа што внесуваат со исхраната, особено оние кои имаат одредени здравствени проблеми.
 
 Адитивите се нужно „зло“, кои ги подобруваат изгледот и вкусот на храната, но не го подобруваат нејзиниот квалитет.
 
Зошто треба да се обрне внимание на етикетата на производот? 
Единствениот начин да контролирате и донекаде да балансирате што внесувате во вашиот организам, е внимателно да ја читате декларацијата за составот на производот. На тој начин, ќе можете да видите колку адитиви има и кои се тие адитиви, за да можете да ги избегнете оние кои се непотребни, кои би предизвикале несакани реакции (алергени) или да одберете производи кои содржат минимално количество адитиви. За жал, на потрошувачот, поради неправилно или непотполно декларирање на состојките во производот, често напишано со многу ситни букви, му се скратува правото на вистинска информација за тоа што купува и што консумира.  Секако, не очекуваме да носите попис на е-броевите во паричникот, но, сепак, обрнете внимание при следната посета на маркетот.

Адитиви во детската чинија

Кога станува збор за децата и намирниците кои ги консумираат, доаѓаме до заклучок дека е тешко да ги изолираме од потрошувачката пропаганда и во целост да ги заштитиме од штетните состојки на одредени намирници. Нереално е да очекуваме сите слатки да ги замените со овошје и секојдневно да правите домашни колачи од проверени состојки. На децата најпривлечна им е храната со изразени специфични вкус и мирис, со живописни бои и со интересни неприродни форми, главно, храна полна со адитиви и со вештачки додатоци. Од друга страна, консумирањето на таква храна има голема енергетска вредност, изобилува со шеќери и масти, што најчесто доведува до дебелина, затоа што внесувањето калории е во дисбаланс со потрошената енергија. Затоа, родителите треба да посветат внимание при купувањето намирници за деца, задолжително да ги читаат декларациите, составот и хранливата вредност. Конзервираната храна и намирниците со продолжен рок на траење или намирниците за кои знаеме дека содржат голем број адитиви, треба да ги избегнувате, а ова особено важи кога станува збор за децата. Посебно внимание посветете на намирниците кои никако не се препорачуваат за деца и кои може да го нарушат нивниот кревок имун систем. Вие, како родители, имате избор. Затоа, изберете мудро. Важно е секогаш да имате на ум дека на децата им формирате навики за исхраната кои ќе важат за цел живот. Научете ги вашите деца да се хранат здраво, но исто така научете ги и дека здраво, не значи и невкусно. Користењето свежо овошје и зеленчук, готвењето дома, избегнувањето готова или полуготова (конзервирана) храна и едукацијата на децата од најрани денови дека нема потреба за често консумирање индустриски слатки и „грицки“, се добри мерки за заштита на здравјето на децата. 

Освен децата, посебно чувствителни се и старите луѓе чиј имун систем нема толку сила да се избори со сите насобрани адитиви во телото.
Јасно е дека адитивите денес во прехранбената индустрија се неизбежни. Тие ја прават храната примамлива, долготрајна и предизвикуваат кај нас исклучителна желба за нејзино внесување. Незамисливо е на кои сè намирници би морале да заборавиме ако во нив ги нема адитивите. Адитивите не можеме да ги избегнеме во целост. Она што можеме, е да се едуцираме за тие кои се најштетни и да пробаме да ги избегнеме кога е возможно. 
 
 
По зимскиот период, кога кожата беше изложена на негативни надворешни влијанија (студ, ветар, сув загреан воздух во просториите...), потребна е нејзина подготовка пред изложување на сончевите зраци. Средствата за заштита на кожата од сонце штитат од оштетување на кожата и нејзино стареење. Сепак, секогаш треба да се има предвид дека правилната исхрана претставува многу важен дел од подготовката на нашата кожа пред нејзино изложување на сонце. 

Заштитата на кожата започнува од чинијата

Постојат голем број совети за тоа како да добиете убав тен, односно како да не изгорите од сончевите зраци и да се заштитите од потенцијалните опасности кои може да ги предизвикаат високите УВ-зраци, меѓутоа тоа што е наjважно да знаете е дека својата кожа може да ја заштитите најмногу со помош на правилна и квалитетна исхрана.
Сепак, заштитата на кожата започнува од чинијата. Ниту еден козметички препарат нема да ја заштити кожата како правилната и балансирана исхрана. Правилната исхрана ја штити нашата кожа од слободните радикали коишто ги уништуваат колагенот и еластинот – најважните компоненти на здравата кожа. Доколку сакате да добиете добар тен, а притоа и истовремено да го сочувате вашето здравје, тогаш треба навремено да внимавате и да консумирате здрави намирници. Со секојдневното консумирање на одредени  намирници, ќе превенирате предвремено стареење на кожата и појава на брчки, ќе ја заштитите кожата од УВ-зрачењето, ќе ја поттикнете нејзината регенерација и ќе ја намалите можноста за алергиски реакции од изложувањето на сонце.  Затоа, во летните месеци е важно да внесуватехранакоја, благодарение на своите состојки, делува како природен заштитен фактор, односно храна која докажано има моќно фотопротективно дејство.
 
Храна која делува како заштитен фактор од сонцето

Бројните научни истражувања покажаа дека одредени намирници и нутриентите кои ги содржат, може да претставуваат значајна поддршка во заштитата на кожата од оштетување и помош во заздравувањето од веќе настанатите оштетувања, како и да влијаат превентивно во намалувањето на ризикот од развој, односно од појава на рак на кожата.
Овие истражувања покажаа дека нутриентите, како што се каротеноидите (бета-каротин, ликопен, лутеин, зеаксантин), витамините Ц, Е, А и Б, минералите селен, цинк и бакар, есенцијални масни киселини, со своите антиоксидантски својства ја штитат и ја регенерираат кожата од сонцето, односно имаат големо фотопротективно дејство. Овие нутриенти ги наоѓаме во храната. Најдобар извор на овие нутриенти се свежиот зеленчук и овошје, интегралните житарки, јаткастите плодови, мешунките, рибата, млечните производи, растителните масла богати со незаситени масни киселини (особено ладно цеденото маслиново масло). 
Затоа, од особена важност е, во овој период од годината, освен, се разбира, секојдневното внесување доволно количество квалитетна вода, да консумираме и намирници како што се морков, домати, модри домати, темнозелен лиснат зеленчук (спанаќ, блитва, кељ...), грашок, пиперки, бобичесто овошје (боровинка, малина, јагода, рибизла...), кајсии, лубеница, диња, ореви, бадеми, какао, маслиново масло, ленено семе, зелен чај итн.

Морков и темнозелен лиснат зеленчук

Освен што го штити нашиот вид, морковот, благодарение на фактот што изобилува со каротеноиди (особено бета-каротинот и лутеинот), претставува моќен заштитник на нашата кожа од оштетувања настанати од сонце. Нашиот организам го претвора бета-каротинот во витамин А, кој е од витално значење за здрава кожа.
Со секојдневното консумирање морков, ја правите вашата кожа поотпорна на УВ-зраците.
Темнозелениот лиснат зеленчук (спанаќ, блитва, кељ) претставува моќен извор на каротеноиди со високо антиоксидантско дејство (лутеин, зеаксантин, бета-каротин). Истражувањата покажаа дека имаат заштитно дејство, помагаат од оштетувања на кожата  настанати од сонцето, како и дека имаат моќно дејство против делувањето на штетните радикали, превенирајќи појава на меланом (рак на кожа).
Во текот на летниот период, можете да направите вкусна салата од спанаќ или од друг лиснат зеленчук со додавање ладно, цедено, маслиново масло или масло од семки од грозје (богато со ресвератрол) и лимон, со што вашата кожа ќе ви биде благодарна.
 
Домати


Благодарение на големото количество на каротеноидот ликопен (кој ја дава препознатливата црвена боја) и флавоноидите, доматите покажуваат дека тие се добар сојузник во борбата против ултравиолетовите зраци на сонцето и штетата што може да ја предизвикаат на кожата. Ликопенот претставува многу важен каротеноид и антиоксидант со моќно фотопротективно дејство, кој има способност да ги неутрализира слободните радикали кои настануваат при подолго изложување на сонце. Доматите го намалуваат црвенилото по сончање, така што, можете доматно пире да нанесете на кожата како маска.  Доматите, исто така, го креваат нивото на проколаген во нашето тело и го спречуваат стареењето на кожата, кое може да биде предизвикано од сонцето. Бидејќи нивната биорасположливост (апсорпција) е најголема доколку доматите се малку термички обработени, можете да подготвите доматен сос или сок од варен домат.

Свежиот домат, за подобра апсорпција, консумирајте го со ладно, цедено, маслиново масло. Колку е доматот повеќе црвен – толку содржината на ликопен е поголема.
 
 Бобичесто овошје

Бобичестото овошје претставува мошне богат извор на антиоксиданти и витамин Ц со високо фотопротективно дејство кои овозможуваат природна заштита од штетните сончеви УВ-зраци. Боровинката, рибизлата, малината, капината и др. се богат извор на антоцијанини кои го намалуваат ризикот од многу хронични и дегенеративни болести и овозможуваат одлична заштита од УВ-зраците. Антиоксидантите кои ги содржат, се борат против слободните радикали кои можат да ја оштетат кожата поради изложување на сонце и стрес. Тие, исто така, се многу добар извор на витамин Ц, кој може да превенира создавање брчки при сончање. Високото количество на витамин Ц,исто така, помага во неутрализирање на слободните радикали (кои имаат голема улога за равој на малигни заболувања) и настануваат кога нашата кожа е изложена предолго на УВ-сончеви зраци. Освен тоа, танините кои ги содржи ова овошје, помагаат при намалување на болката од веќе настанатите оштетувања, односно изгореници од сонце.
 
Зелен чај


Зелениот чај претставува чудесна намирница со голем број предности за нашето здравје. Тој содржи многу полифенолни соединенија (катехини) кои ја штитат нашата кожа од УВА и УВБ-зраците, ја прават затегната и здрава, и во голема мера го намалуваат кумулативниот штетен ефект од долготрајното излегување на сонце. Научниците откриле дека антиоксидантот од зелениот чаj, EGCG, одлично се бори против процесите на воспаление на кожата, ги неутрализира слободните радикали, намалувајќи ја нивната способност да создаваат оштетувања кои доведуваат до воспаленија.

Танините кои ги содржи, го ублажуваат црвенилото и чувството на „жарење“ на кожата изгорена од сонце. Истражувањата покажале дека пиењето 2-3 шолји зелен чај дневно, го намалува за 30% ризикот од појава на рак на кожа.

 
 
 
 
 
Хранењето на бебињата во првите неколку месеци е прилично едноставен  процес, особено ако вашето бебе  се дои. Но, како што доенчињата растат, индивдуално на возрастод 4-6 доаѓа и првиот голем предизвик, односно како да се дохранува и кога да се  воведува цврста храна во исхраната на бебето. 

Воведувањето на нови прехранбени производи во бебешкото мени за многумина е многу збунувачки, стресен и заморен период, бидејќи родителите се соочуваат со контрадикторни информации. Тие не се сигурни когатребада почнат содохраната, како да ја спрематхраната, да направат кашичка, колку бебетотреба да се јаде, како да се комбинираат млечни каши. Ги мачат различни долеми од типот дали да се понуди домашно направена кашичка од здраво овошје и зеленчук или подобро да понудаткупени, веќе приготвени оброци.  Прашања има безброј, така што не е изненадување што понекогаш се прават и грешки.

Што се подразбира под комплементарна исхрана?
Комплементарна исхрана/дохрана се дефинира како периодот во кој мајчиното млеко почнува да не е доволно за да ги подмири нутритивните потреби на доенчињата, така што е потребно да се воведе во исхраната/дохраната друга храна или течности, заедно со мајчиното млеко. Комплементарната исхрана/дохана е неопходна заради нутритивните потреби, но и заради потребите на развојниот процес. Тоа е една многу важна фаза во транзицијата помеѓу исхраната со екслузивно мајчино млеко и преминувањето на општата исхрана. Ова е период кога децата многу брзо растат и се развиваат и кога се многу чуствителни на нутритивни дефицити и екцеси, време кога се воведува нова храна, нови вкусови и се здобиваат првите искуства на хранењето на своите деца. 
Што вели стручната фела во однос на овие дилеми, кои се упатствата за воведување на комплементаран дохрана? 

Постои релативно ограничената база на научни докази, а ова се рефлектира во значителни варијации во препораки за воведување на комплементарна исхрана. Различните земји, нации и култури имаат различни секојдневни практики во однос на комплементарната дохрана. Некои почнуваат со овошје, други пак со зеленчук, трети со житарки. Ниту еден пристап не е подобар ниту полош, се е во функција на културата, навиките и традицијата. 

Гастроинтестиналните и бубрежните функции кај децата се доволно зрели, за приближно од 4 месец (17 недели, почетокот на 5-тиот месец)  да им се овозможат на доенчињата ја ја обработат комплментарната исхрана.   Овие функции на возраст од 4 до 6 месеци (26 недели, почетокот на 7-тиот месец)  се веќе стекнати, а со нив и се достигнуваат потребните моторни вештини за безбедно консумирање на комплементарната храна. Многу е важно, заради специфичниот развој на децата, како и од нутриционистички причини да се даде храна соодветна на возраста на доенчето !!!. Таа треба да биде со правилна конзистентност и  да се даде на начин кој е  соодветен за возраста и развојот на доенчето.
Ексклузивното доење од здрава мајка може да ги задоволи барањата за хранливи материи на здрави доенчињаза повеќето хранливи материи за околу 6 месеци. Бидејќи секое дете е индвидуа само за себе, некои доенчиња може да имаат потреба од дополнителна енергија или железо пред 6 месеци. Одложеното подврзување на папочната врвца ќе ги подобри залихите наа новороденчето на железо, но и ќе ја намали веројатноста за потреба од дополнителножелезо пред 6 месеци. Подолготрајното екслузивно доење може да биде поврзано со намален ризик од гастроинтестинални и респираторни инфекции и хоспитализација заради инфекции на доенчињата.
Стручната литература вели дека може да има зголемен ризик од алергија ако се воведува цврста хранапред 3 до 4 месеци. Меѓутоа, нема докази дека одложувањето на алергиска храна подолго од 4 месеци го намалува ризикот од алергијакако за доенчињата во општата популација, така и за оние со атопискапредиспозиција. На доенчињата со висок ризик од алергија на кикиритки (оние со тешка егзема, алергија на јајца, или и двете дефинирани во ЛЕАП студијата) треба да им се даде кикирики во период од 4 до 11 месеци, по евалуација од страна на соодветно обучен професионалец.

Времето на воведување на комплементарна храна во 4 или 6 месеци не покажало дека влијае на растот или дебелината за време на детството, иако воведувањето пред 4 месеци може да биде поврзано со зголемена адипозност. 

Многу контраверзиии кружат за поврзаноста на целијачната болест (глутенската ентеропатија) и дијабетот тип 1 со дохраната. Научните трудови велат дека ниту екслузивното доење или доење за време на воведувањето на глутен не покажало дека се намалува ризикот за развој на целијачна болест. Во однос на ризикот за развој на дијабетес тип 1, не влијае ниту внесувањето на глутен после 3 месеци или доење за време на воведувањето на глутен .

Меѓутоа, тоа што со сигурност се знае е дека високиот внес на протеини во текот на комплементарната исхрана може да го зголеми ризикот од прекумерна тежина или дебелина, особено кај предиспонираните индивидуи. Главниот извор на протеини , односно енергетскиот внес од протеини не треба да биде поголем од 15%. Големи количини  на внес на кравјо млеко се поврзуваат со висока енергетска вредност, протеини и масти и со низок внес на железо кај децата. Потребата од железо се е висока за време на комплементарната исхрана, особено кај деца кои се дојат. 
Секое дете е приказна сама за себе, па така е и воведувањето на исхраната.  Стручната јавност вели дека не е возможно да се променат вродените преференции на доенчињата за благии солени вкусови, како ни да им се влијае за дане им се допаѓаат горчливите вкусови. Од друга страна пак , родителите можеби ќе можат да ги модификуваат преференциите на своите деца,нудејќи комплементаран хранабез додадени шеќери и сол и со навремено воведување на различни на вкусови, вклучувајќи горчлив зелен зеленчук. 
Во последно време, како општеството следи некои –модерни текови- така и се почесто се среќаваме со веганскиот начин на исхрана. Педијатриските здруженија имаат напатсвија дека веганската исхрана не е  за мали доенчиња. Сепак, кај тие родители што така ги хранат своите деца треба да им се напомене дека самосо соодветни додатоци може да го поддржи нормалниот раст и развој.Медицинска супервизија треба да биде во насока на доенчето да му се обезбеди да добива доволна количина на витамин Б12, витамин Д, железо, цинк, фолати, n-3 LCPUFA, протеини и калциум, како и доволно хранливи  енергетски материи. Родителите треба да ги разберат сериозните последици од неуспехот да ги следат советите за дополнување на диетата.
Редовен медицински и диететски надзоре потребен за да се следат овие деца. Во колку не се работи тимски кај децата кои се исхрануваат со веганска исхрана, последиците од може да бидат сериозни и да вклучуваат иреверзибилно когнитивно оштетување и  се до најлошиот исход-смрт.

Долготрајната употреба на пасиранахрана треба да се избегнува, а доенчињата треба постепено да се научат на поцврста храна, грубо пасирана, најдоцна од 8 до 10 месеци. На возраст од  12 месеци, доенчињата треба да пијат главно од чаша, наместоодшишесо цуцла. 

СОВЕТИ 
Актуелните упатствија од стручните асоцијации за педијатрија како цел наведуваат дека екскузивното доење треба да се промовира најмалку 4 месеци (до најмалку 17 недела), а потоа да се продолжи со екслузивно доење или предоминантно доење со апроксимативно 6 месец ( 26 недела). 

На доенчињата треба да им се понуди храна со разновидни вкусови и текстури, вклучувајќи и горчлив вкус, односно зелен зеленчук. 

Кравјо млеко не треба да се користи како главен пијалок пред 12 месеци. 

Храната што предизвикува алергија може да се воведе како дохрана било кое време по 4 месеци. Доенчињата со висок ризик од алергија на кикиритки оние со тешка егзема, алергија на јајца, или и двете,  треба да имаат воведено кикирики помеѓу 4 и 11 месеци, по евалуација од страна на соодветно обучен специјалист. 

Глутен може да се воведе помеѓу 4 и 12 месеци, но големи количини треба да се избегнуваат во првите недели од воведувањето на глутен и подоцна за време на детството. 
Сите  деца треба да примаат  комплементарна исхрана која е богата со железо, вклучувајќи производи од месо.  

Не треба да се додава шеќер или сол во  исхраната и треба да се избегнуваат овошни сокови или засладени пијалоци. 

Веган исхраната треба да се користат само под соодветен медицински или диететски надзор, а родителите треба да ги разберат сериозните последици од овој тип на исхрана кај децата. 
Родителите треба да бидат охрабрени да ги хранат своите деца според нивните специфични потреби
 
 
Пејачка, композитор, продуцент, волонтер, активист, филантроп, сопруга, мајка... 
Долга е листата на епитети кои природно и прилегаат на нашата драга соговорничка Круистина Арнаудова. Долга е и листата на нашите прашања и се надеваме дека само со дел од нив ќе откриеме нешто ново или помалку познато за Кристина Арнаудова
 
Ваш Аптекар: Актер и уметник во душа, хуманист и поборник за вредности и права еднакви и достапни за сите. Како би се опишале себе си и кое е животното мото на Кристина
 
Кристина Арнаудова: Едно од потешките прашања кога некој бара да се опишеш сам себе. Навистина не би знаела како точно да одговорам. Јас сум личност која ужива во тоа да патува,  да сака, да шири среќа, да поминува време со семејството, да ги гушкам своите деца. Јас сум личност која создава музика, пее, сака да го направи светот подобро место за живеење, особено подобро место за оние деца, кои не се благословени со среќен живот. Во главно, ако не приметивме од погоре кажаното, јас сум неуморна J
 
Ваш Аптекар: Несомнено е дека музиката е вашата “прва љубов”, иако се чини дека во изминатите години сте многу активни и преку вашатето хуманитарно здружение “Проект Среќа”и низа други хумани проекти.  Кога се роди идејата, кои беа мотивите и кои се целите на здружението.
 
Кристина Арнаудова: Уште кога бев дете, сонував дека еден ден ќе бидам доволно позната и моќна,  да можам да им помагам на децата, кои заради одредени причини имаат тежок живот. Континуирано во текот на годините работев секогаш кога можев хуманитарни проекти, акции, за во еден момент да сфатам дека сакам да направам повеќе од она кое до тогаш го правев. И така се роди Проект Среќа. 
 
Ваш Аптекар:  Колку ние како нација сме среќни. Што навистина е потребно да се биде среќен.
 
Кристина Арнаудова: Не сме среќни, верувам дека ако се направи анализа ќе излезе дека сме на дното на табелата. Не знаеме да се радуваме на мали нешта, уживаме кога креираме негативна енергија, кога омаловажуваме некого, кога наоѓаме мани некому, навистина мислам дека енергијата која владее во оваа земја е негативна. Да се биде среќен , не треба многу. Треба да одлучиш прво дека сакаш да бидеш среќен, а потоа да тргнеш по патот на своите желби и соништа. И да не се занимаваш со туѓите животи, туку со својот. Среќата не паѓа од небо. На неа се работи секој ден. 
 
Ваш Аптекар: Живееме во таканаречено дигитлно време во кое како да се губат и основните – семејните вредности. Колку е важно семејството и каква би требало да е неговата улога во градењето на еден поздрав и поихармоничен свет. 
 
Кристина Арнаудова: Сметам дека од домот, и од енргијата која владее во домот доаѓа се. Ако во вашиот дом владее хармонија и љубов, гарантирано и надвор од него се ќе биде полесно, поубаво и полесно. Мене ми е семејството секогаш број еден приоротет и ништо друго неможе да го завземе тоа место. 
 
 
Ваш Аптекар: Дали сметате дека можеби начинот на исхрана може да биде дел од сложувалката за посреќен и поздрав живот. Дали вие лично преферирате одредени видови на исхрана, програми или диети.. Кој е вашиот избор кога е во прашање исхраната?
 
Долколку сакате можете да споделите една ваша омилена рецепта за нашите читатели?
 
Кристина Арнаудова: Не практикувам диети, но имам навика да конзумирам доста здрава храна. Јадам салати, пијам природно цедени сокови секој ден, ретко конзумирам конзервирани производи, и пржена храна. Сакам убаво зготвен ручек, хранлив, зеленчук. Ретко конзимирам и месо, иако не сум вегетаријанец. Сепак сметам дека генерално Македонците се хранат многу нездраво. Многу пржена, масна храна, многу не здрав начин на приготвување, со разни запршки, надополнето со многу леб...  Ако е здравјето среќа, а тоа зависи од она што како храна го внесуваме во себе, тогаш можеме лесно да дојдеме и до заклучок зошто како нација сме склони кон заболувања. Сметам дека ни е потребна сериозна едукација за она што значат здрави животни навики. 
 
Долколку сакате можете да споделите една ваша омилена рецепта за нашите читатели?
Сакам да приготвувам морска храна, па еден од омилените рецепти ми е рижото со морски плодови. 
 
 
Ваш Аптекар: Колку е лесно или можеби има магичен рецепт  во исто време да се биде професионалец, хуманист, филантроп, родител... Што е она што ве мотивира и ги поместува границите. 
 
Кристина Арнаудова: Не мислам дека е лесно или тешко. Едноставно, тоа е она кое сум јас, и таа комбинација на моите страсти, желби, работни места и обврски, е она кое мене ме прави комплетна личност. Не постои успех без посветеност и многу работа. Јас сум воркохолик, и за мене тоа не е проблем. Дисциплинирана сум и на тој начин успевам да постигнам се, а да не одземам од времето поминато со моите деца. Ме мотивира сознанието дека можам да направам промени, и дека можеме заедно да изградиме подобар свет за нашите деца.
 
 
Ваш Аптекар: Со оглед дека секогаш изгледате беспрекорно, зрачите со убавина и спокој, колку во оваа трка со времето има простор кој е посветен само на вас. 
 
Кристина Арнаудова:  Ви благодарам. За жал во целиот репертоар на обврски, ретко имам време за себеси. Ретко посетувам козметички салони, многу поретко отколку што можете да претпоставите J. Да кажеме декa eднаш во 3 месеци одам на козметичар,на обичен третман. Но внимавам на тоа каков крем користам, храната која ја конзумирам ми помага да изгледам добро и да се чувтсвувам добро. Во пролет и лето почесто посетвувам салони, па одам и на масажа, а бидејќи сум кампањски вежбач, најчесто со вежбање почнувам во април, обично теретана или пилатес. 
 
 
Ваш Аптекар: Покрај музиката и спортот е дел од вашето семејство. Освен несомнената подршка на вашиот сопруг , дали и колку спортот е задолжителен за вас?
 
Кристина Арнаудова: За мене неe задолжителен секако, а сопругот вели дека тој неговото го истрчал веќе, па и тој ретко спортува во последно време, на што јас постојано приговарам J.Почитувам луѓе кои се грижат за себе и редовно спортуваат. Жал ми е што јас не сумедна од тие коисекојдневно спортуваат. Една од моите неостварени желби е редовно секојдневно спортување. 
 
 
Ваш Аптекар: Кога би имале моќ да смените нешто, што е првото што би сакале да биде на вашата листа?
 
Кристина АрнаудоваСреќа за секое дете, топол дом, љубов, квалитетен живот. Децата не би смееле да бидат дел од војни, ниту некој да ги злоупотребува во било какви цели. Во еден збор, свет на среќни деца е мојата желба.
 
Ваш Аптекар: Кој би бил вашиот совет до нашите читатели. Која е вашата препорака за добро здравје, добро расположение и ведар дух?
 
Кристина Арнаудова:Среќата, спортот, здравата храна, е клучот за здрав живот. За ведар дух, не се занимавајте со лоши вести, и не следете портали кои пласираат ваков вид на информации. Уживајте во вашите животи, и се ќе биде добро! И помагајте им на децата со поддршка на Проект Среќа!
 
 
 
 
 
 

За Нас

Ваш Аптекар, наменето да ги задоволи вашите потреби за квалитетни информации во врска со употребата на лековите и другите средства кои ги земате во аптеките. Ние се грижиме за вашето здравје и ќе ви обезбедиме интересни содржини кои директно ќе влијаат врз вашиот приод кон лекувањето и начинот на живот воопшто.

Следете не на Facebook

Newsletter

Внесете ја вашата е-пошта и навремено дознајте за сите новости и информации поврзани со Ваш Аптекар.