Храната е наша секојдневна потреба и исклучително е важно каква храна, во кое количество, на кој начин и кога ја внесуваме во организмот.


Правилната и здрава исхрана денес претставува еден од најголемите предизвици на современиот човек. Човековото здравје, ефикасност и расположение се директно условени од начинот на исхрана. Правилната, избалансирана и здрава исхрана помага во заштита на организмот од различни физички и психички нарушувања, како и во соочувањето со разни болести и состојби.

Што е тоа пирамида на исхраната?

Правилниот распоред на различните хранливи продуктиво одредени дози или калориски вредности, ја сочинуваат пирамидата на исхраната.
Пирамидата на исхрана претставува водич за планирање на добро избалансиран оброк. Начелата на пирамидата на правилната исхрана се засноваат на рамнотежа, умереност и разновидност на дневната исхрана.

Основата

Основата на пирамидата е најширока и таму се групирани намирници кои би требало да бидат основна храна: житарки, леб, тестенини, ориз, компир. Овие намирници треба да бидат застапени во секојдневното мени во оптимални количества.
На пример, во еден оброк лебот е доволно да се внесе во количество од 30 г, што е еднакво на една кришка леб или половина ѓеврек.
Варени житарки (ориз, овес, тестенини) доволно е да се внесат во количество од половина шолја во еден оброк.
Суви житарки (корнфлекс, овесни снегулки  и сл) во половина шолја.

Следното ниво

Овошјето и зеленчукот го сочинуваат следното пирамидално ниво. Овие намирници може да се консумираат често и тоа самостојно или комбинирано во текот на целиот ден. Зеленчукот може да се консумира кога сакате и колку сакате.Овошјето е добро да се јаде како меѓуоброк или да биде замена за десерт. Така, една четвртина шолја е доволна доколку се работи за суво овошје (кајсија, смоква, слива).
Две јаболки или една банана се сосема доволни за вашата ужина.

Третото ниво

На третото ниво во хиерархијатана исхраната се наоѓаат комбинираните намирници, поделени во две подгрупи. Едната ја сочинуваат месо, риба, јајцаимешункасти плодови. Во другата се: млеко и млечни производи.
Месото е доволно да го имате барем двапати во неделното мени и тоа некаде по 70-100 г по оброк. Тоа важи и за рибата. Во еден оброк, доволно е 1 јајце.
Млеко и јогурт – по една шолја. Во еден оброк, доволно е количество од 30 г сирење.

На врвот

Врвот на пирамидата го сочинуваат мастите, маслата, шеќерот, солта (слатки преработки, газирани пијалаци и грицки). Сите овие се концентрирани извори на енергија, со мала застапеност на други хранливи материи и затоа треба да се застапени многу поретко и во помали количества.

Приспособување според потребите

Претставување на намирниците во пирамидален облик денес станува сè повеќе вообичаена работа, а постојат и многу приспособениформина пирамиди. Како такви, може да се сретнат пирамиди приспособени според возраста, традициите,местото на живеење или ,пак, различните заболувања каде е потребно храната да биде соодветно адаптирана.
 
Така, „детската пирамида на исхрана“ треба да биде малку побогата со млеко и млечни производи поради зголемените потреби од калциум за раст и развој на коските кај најмалите и воедно, да изобилува со овошје и зеленчук, како неопходен извор на минерали и витамини.
 
Во„медитеранската пирамида“ маслиновото масло и рибата се поставени пониско во пирамидата, бидејќи традиционално со векови наназад почесто се користат.
 
Кај „вегетаријанската или веганската пирамида“ одредени намирници од животинско потекло не се вклучени. Во основата на оваа исхрана се застапени свежо овошје и зеленчук.
 
Од пирамидите за одредени заболувања, најпозната е „пирамидата за дијабетичари“ во која особено се внимава на соодносот на намирниците богати со јаглехидрати.

                

Да не ја заборавиме и физичката активност…

Во основата на секоја пирамида на исхраната, покрај правилниот распоред на потребните продукти треба да биде втемелена и физичката активност како неизоставен фактор за добро здравје.
Кај возрасните лица се препорачува секојдневна лесна физичка активност во траење од триесетина минути, прошетки во природата, пешачење и планинарење се најлесните и најдостапни форми на физичка активност.

 


По состав и концентрација на состојките, побогата е од кое било друго овошје, зеленчук, житарка, семе или билка. Таа е суперхрана погодна и безбедна за употреба кај деца и кај возрасни од сите генерации.

Што е спирулина?

Спирулината е сино-зелена алга, која лесно се адаптира и најчесто се сретнува во разни слатководни површини. Таа е бесмртен потомок на првата форма на живот на планетата со способност постојано сама да се обновува, притоа носејќи го во себе клучот за бесмртноста.
Се развива во алкална средина, каде што е тешко или невозможно да преживеат други микророганизми. Затоа и нивото на бактерии во самата спирулина, по собирањето и сушењето без дополнителна обработка, е незначително.

Спирулината содржи и до 180% повеќе калциум од мелкото

Што содржи?

Спирулината има највисока застапеност на протеини од која било друга храна. Во својата структура ги содржи сите есенцијални аминокиселини во идеален сооднос. Со внесување на само 36 г спирулина, или 4 полни супени лажици, возрасен маж ги задоволува дневните потреби за есенцијални аминокиселини.
Содржи само 5% масти и речиси и да нема холестерол. Од малкуте масти што ги содржи спирулината, поголемиот дел се есенцијални масни киселини, како линоленска и гама-линоленска киселина.
Единствено спирулината заедно со мајчиното млеко содржи доволно количество на гама-линоленска киселина. Таа помага во регулирањето на холестеролот и работата на срцето.

За што се користи?


Антиоксиданс

Алкална по природа, спирулина го штити телото од оксидативна нерамнотежа. Содржи нутриенти коишто ги елиминираат тешките метали и ги катализира процесите за обновување на клетките и воедно учествува во процесите на  детоксикација на организмот. Само 3 г спирулина имаат поголемо антиоксидативно и антиинфламаторно дејство од 5 порции овошје и зеленчук.


Биостимуланс

Со своите антивирусни, антибактериски и антимутагени својства, спирулината  природно го зајакнува имунитетот, ја подобрува крвната слика, го регулира високиот холестерол и делува антиканцерогено.


Витализатор

Спирулина е докажан непријател на хроничниот замор. Ја подобрува меморијата, ги редуцира депресивните состојби, стресот, алергиите и кожните проблеми. Редовната употреба стимулира постигнување оптимални нивоа на енергичност и виталност.


Храна

Дури 68% од сувата маса на спирулината е протеински дел. Овие протеини се биолошки комплетни бидејќи ги содржат сите есенцијални и неесенцијални аминокиселини.
Заради ова, спирулината има моќ да го компензира дефицитот на протеини настанат како резултат на одредени диети, стилови на исхрана или заболувања. Погодна е како храна која што дава големо количество енергија кај лица со зголемена психо-физичка активност, реконвалесценти, деца во раст и развој. Спирулината се наоѓа и на менито во вселенските станици. Брзо расте, бара мал простор, а за астронаутите обезбедува кислород и доволно хранливи материи.

Витамини, минерали, олиголелементи...

При растот ги апсорбира минералите од средината во којашто живее, па така е богата со калциум, магнезиум, цинк, железо, селен, манган и хром.
Нуди изобилство од витамини, почнувајќи од витаминот А во форма на бета-каротен, сите Б витамини (Б1, Б2, Б3, Б6, фолна киселина) и витамините Е и К.
Спирулината е значаен извор на Б12 кој е неопходен за оформување на црвените крвни клетки. Воедно, спирулината е и најдобар природен извор на железо со 10 пати поголема застапеност од која било друга храна. Содржи неверојатни 23% повеќе железо од спанаќот.  Железото со кое што е богата спирулината, има двојно поголема искористливост во споредба со останатите синтетски извори.

За кого посебно се препорачува

  • За спортисти. Спирулината е докажан стимулатор на мускулната сила и помага за зголемување на издржливоста.
  • За луѓе на кои им е потребно прочистување на организмот од токсини, тешки метали, алкохол, цигари и од преголема употреба на лекови.
  • За бремени жени кои имаат зголемена потреба за протеини, односно извор на протеини кои е сиромашен со калории со цел да се избегне непотребно зголемување на телесната тежина.
  • За лица со анемија поради подобрување на крвната слика.
  • За лица со хроничен замор. Ја зголемува менталната енергија и ја подобрува работата на мозокот.


Како да се користи

Спирулината е достапна во 2 форми: во прав и во таблети. Како додаток на исхрана, препорачана минимална количина е 3 г дневно, независно од оброците. Се препорачува да се земе најдоцна 4 часа пред спиење.

Во кулинарството

Доколку сте од луѓето кои сакаат да експериментираат, но без да прават компромис со кулинарски квалитети, тогаш задолжително вклучете ја спирулината во некој ваш следен кулинарски специјалитет.
Лесно можете да ја додадете во уникатни и супер здрави чорби, супи или енергетски напивки. Избегнувајте да ја употребувате како додаток во термички обработки поради загубата на утритивата.




Суперсмути за суперутро

  • 1 банана
  • половина чаша јогурт или свежо цеден сок од јаболко или портокал
  • половина чаша малини или боровинки
  • 1 супена лажица спирулина
  • Ставете ги сите состојки заедно во блендер и измиксирајте ги.


Спирулината содржи високо квалитетни растителни протеини и тоа 3 до 4 пати повеќе од говедското месо, и дури 5 пати повеќе од јајцата.

Зачинска и пред се лековита билка која повеќе од 3000 години се користи токму заради  нејзините бројни лековити и ароматични своjства.

Примарно во фитотерапијата се користат  листовите  од жалфијата кои содржат етерични масла, танини, витамин Ц,  горчливи материи, флавоноиди и смола. Благодарение на овие состојки жалфијата има изразено антивоспалително, антимикробно и  антисептично дејство. Жалфијата ги омекнува слузните секрети од воспалените слузници на дишните органи, а го подобрува и процесот на варење на храната. Во терапевтски цели се користи чај, тинктура и етерично масло.

Мевлем за дишните патишта

Жалфијата е корисна  за лекување воспаленија и инфекции на слузниците во устата, непцата и грлото. За инфекции на дишните патишта се препорачува употреба на чај приготвен од суви листови. Поконцентриран чај се користи за гаргара и полесно искашлување, како и за инфекции и одржуавње на хигиената во усната шуплина и грлото. Инхалацијата на пареите од топол чај од жалфија го олеснува дишењето и го намалува воспалението.

За подобро  варење

Чајот се користи за подобрување на функциите на жолчката и на црниот дроб поради горчливите материи и етеричното масло кои го зголемуваат лачењето на соковите за варење. За истата намена но како зачин, се користат сувите лисја од жалфијата бидејќи со својот ароматичен мирис го подобруваат вкусот и мирисот на јадењата. Конзумирањето на чајот помага при пролив, поради присуството на танини.

Уринарен систем

Чајот од жалфија се препорачува и при хронични воспаленија  на уринарните патишта токму заради докажаното антимикробно, противоспалително и диуретично дејство.

Регулатор на потењето

Познато е  дека чајот од жалфија е мошне ефикасен против потење. Ваквата моќ на жалфијата се објаснува со нејзиното дејство врз центарот  кој ја регулира работата на жлездите што лачат пот. Најчесто се препорачува да се пие против потење од нервно потекло или при топлотни бранови кои се јавуваат во менопауза.
Нанесен врз кожата, чајот од жалфија ја затегнува кожата и ги смирува воспаленијата.

За здрави непца

Жалфијата е извонредно средство за јакнење на непцата и помошно средство при парадентоза. Секојдневна гаргара и плакнење на усната шуплина може да бидат од голема помош.


Подготовка и употреба на чај од жалфија

ЧАЈ: 1 лажица иситнети суви листови од жафијата се прелева со 200ml превриена вода, садот стои покриен 5 минути и се процедува. Се пие секогаш свежо приготвен и топол чај.
Чајот за гаргара се приготвува на ист начин но со 2 кафени лажици иситнети суви листови од жафија со250mlпревриена вода. На секои 3-4 часа се прави гаргара.



ПРЕДУПРЕДУВАЊЕ:

Чајот од жалфија не е за секојдневна и континуирана употреба. Со посебно внимание треба да го упоотребуваат бремени жени и доилки.

Дарот којшто природата му го дарила на човекот во разноликост од форми, бои и вкусови е непроценлив. Дел од тие дарови се основата на човековата исхрана, дел се основата за човековото здравје, а дел се и едното и другото.
Токму еден таков дар е мирисот на печениот костен, јасно препознатлив по маалските сокаци во овој период од годината. Со прекрасен вкус, извонредна хранлива содржина и редица лековити особини, костенот се вдомил и си зазел значајно место во ланецот на исхраната на човекот.

КОСТЕНОТ НИЗ ИСТОРИЈАТА:

Мирисот на костенот по улиците се шири уште одамна. Во средниот век костенот се користел како главна храна на посиромашните слоеви, а бил популарен уште од времето на Римјаните и античките Грци кои први ги откриле и почнале да ги применуваат неговите лековити својства.
Во нашиот крај постојат два вида костени – питом костен (Castanea sativa) и див костен (Aesculus hippocastanum).

ЗА ПИТОМИОТ КОСТЕН:

Питомиот костен спаѓа во редот на овошја и на трпезите е присутен во текот на есента и во првите зимски месеци. Најомилен е печениот костен, а може да се јаде и свеж, варен или како пире.Во форма на брашно од костен може да се употреби во подготовка на разни слатки, леб и печива.

Што содржи?

Костенот содржи значително количество витамин Ц. Една шака костени содржи витамин Ц што може да задоволи дури 40% од дневните потреби. Од останатите јаткасти плодови се разликува по тоа што содржи пониско ниво на масти.
Главна состојка на костенот е скробот кој што во суровото семе го има дури и до 40%.
Покрај ова, костенот е добар извор на диететски влакна и незаситени масти кои што помагаат во намалувањето на лошиот холестерол, а го зголемуваат добриот холестерол.
Костенот е добар извор и на витамини од групата Б, витамин А, како и минерали: калиум, фосфор, калциум, магнезиум, сулфур, хлор, железо, бакар и манган.
Костенот е одличен избалансиран извор на јаглехидрати, белковини и целулоза.

За што е добар?

Костенот го зајакнува имунитетот и поради неговата хранливост се користи за подобрување на општата здравствената состојба на организмот. Ја подобрува крвната слика и ја зголемува енергијата, а поради природните шеќери што ги содржи, ја задоволува желбата за благо.
Слободно може да се каже дека плодовите на питомиот костен се со голема калориска вредност и затоа се одлични за децата како енергетска поддршка во развојот. Подеднакво е добар за спортистите, за повозрасните лица и за сите оние кои имаат поголем физички и интелектуален напор.

Како се конзумира?

Костенот се јаде само кога е зрел, а кога се јаде пожелно е да не се меша со други видови храна за да може полесно да се свари.
Kомбинацијатана чај од мајчина душица и костен може да се користи за третирање на проблемите во системот за дишење. Оваа чаева мешавина го прочистув аорганизмот, а помага и при дијареја.
Медот од костенот е, истотака, хранлив и лековит и може да се користи при лекување на гастритис и при проблеми со варењето на храната. Го заштитува црниот дроб и ја подобрува циркулацијата.

Чај од костени

1 лажица сомелени костени (со лушпата) прелијте ја со 1 шолја врела вода. Оставете ја течноста поклопена да отстои 15 минути, а потоа процедете. Пијте 1-2 шолји чај дневно.
Овој чај може да помогне при зголемена простата, проширени вени, хроничен пролив и при внатрешни крвавења.


Тинктура од див костен против проширени вени и хемороиди

Потребни се 12-15 зрели плодови од див костен (свежо набран) и 2,5 дл коњак. Костенот ситно се ренда заедно со кората, се става во тегла и се прелива со коњакот. Се остава да стои 6-8 недели на собна температура. Растворот се процедува и се пие 3 пати на ден по 15-20 капки во вода.


И многу повеќе од костен...

Костенот може да биде и дополнителна причина за забава и за рекреација во природата.
 
  • Излезете со семејството и со пријателите и сами наполнете ја својата кошничка со свеж костен.
  • Повикајте ги пријателте и уживајте во ритуалот на печење на костените.
  • Бидете малку повеќе креативни и заедно со вашите најмили направете цело царство од фигури и декорации. Покрај костен, употребете дабов жир, плод од шипка, глог или други суви плодови што заедно ќе ги соберете во природата.




 


По својата природа е мешунка,а по својот состав вистинска драгоценост. Се наоѓа на самиот врв по богатството со протеини, влакна и клучни витамини и минерали неопходни за здравјето на луѓето. Се смета за една од најраните култивирани растенија, а токму нашата земја е еден од регионите каде се одгледува оваа намирница. Затоа, не случајно таа традиционално се наоѓала во кујните на нашите баби и дедовци.

Нутритивно значење
Несомнено, леблебијата е еден од најдобрите извори на протеини, растителни влакна, железо, калциум, калиум, магнезиум, витамин Б6 и витамин Ц. Покрај ова, содржи и витамин К, фосфор, цинк, бакар, манган и селен.

ЗДРАВСТВЕНА КОРИСТ

Здрави коски:
Калциум, магнезиум, железо, манган – компоненти кои што несомнено придонесуваат за одржување на здрави коски и заби. Особено важно е правилниот сооднос и присуството на магнезиумот како важен елемент за искористување и врзување на калциумот.

Дијабетес:
Сама по себе леблебијата е производ со низок гликемиски индекс и е погодна за дијабетичари. Дополнително, консумирањето намирници со висока содржина на влакна, како што е леблебијата, поволно влијае во регулација на нивото на шеќер во крвта.

Холестерол:
Редовната употреба во исхраната е одлично природно решение за намалување на холестеролот во крвта.

Анемија:
Одличен извор на железо. Дури и ако се преработува, содржи двојно поголема концентрација на железо од месото. Заради ова е идеална како превенција или како дополнување на терапијата при анемични состојби.

Здраво срце и нервен систем:
Комбинацијата од влакна, калиум, витамин Б6 и магнезиум е одлична за зачувување и за подобрување на функционалноста на срцето и на нервниот систем.

Дигестија:
Леблебијата е природен лек против запек и поволно влијае на општото здравје на дигестивниот систем.

Го прочистува организмот:
Има необична, но многу значајна улога во организмот. Ги исфрла сулфатите (штетни соединенија) кои имаат улога на конзерванс кај индустриски преработената храна.


ВО СЕКОЈДНЕВНАТА ИСХРАНА

Како намирница, достапна е и може да се најде во текот на целата година. Може да се консумира самостојно или во комбинација со разни јадења и со салати. Идеална е во исхраната на вегетаријанците каде заради високата содржина на протеини и есенцијални аминокиселини е вистинска замена за месото. Не содржи глутен, па е погодна и залицата алергични на оваа компонента.

 

ХУМУС




 

Популарно јадење коешто потекнува од Блискиот Исток. Во суштина, тоа е премаз направен од комбинација на леблебија, таан, лимон, лук и маслиново масло. Најчесто се јаде самостојно за појадок или за меѓуоброк како
вкусна ужина.

Хумусот во комбинација со зеленчук како што се: целер, карфиол, брокола и морков, претставува вистинска ужина, особено корисна за
децата.


Неговата популарност не доаѓа само од извонредниот вкус, туку и од големата хранлива вредност.

  • леблебија: пред сè, многу здрава мешунка којашто не содржи холестерол и заситени масти, а е изразено богата со протеини и растителни влакна.
  •  таан: таанот во составот доаѓа во мали количества, но е, исто така, богат со протеини и незаситени масни киселини. Одличен извор на калциум.
  • маслиново масло: уште една компонента богата со незаситени масти со благотворен ефект за целиот организам.
  • лук и лимон: состојки богати со витамини и антиоксиданси што ќе придонесат за намалување на оксидативниот стрес и поволно ќе влијаат на имунитетот.

РЕЦЕПТ

Состојки
  • 300 г слануток
  • 1 поголем лимон
  • 3 лажици таан
  • 4 лажици маслиново масло
  • 2-3 чешниња лук (доколку не сте љубители може да се изостави)
  • сол по вкус
Подготовка

Сланутокот од вечерта се мие и се прелива со вода во сооднос 1:3. Се остава преку ноќ да набабри (или најмалку 8 часа).
Исцедете ја водата и повторно додадете вода во истиот сооднос 1:3 и ставете да се вари на тивок оган околу час, час и половина. Повремено промешувајте и собирајте ја пената што ќе се формира.
Кога ќе биде сварен, се трга од оган, се процедува (зачувајте ја водата) и се остава да се излади.
Во погоден сад се блендира, се додаваат останатите состојки и се продолжува со блендирање сè до добивање хомогена смеса. Додавајте од водата сè додека не ја добиете саканата густина.
Премазот соберете го во стаклен сад и чувајте го во фрижидер до 7 дена.


 


 


Сè почести се препораките дека треба да се храниме разновидно и здраво. Но, што всушност значи РАЗНОВИДНО? Во буквален превод значи внесување на производи кои,освен по различното потекло и квалитет,ќе бидат и со различни бои. Секоја боја содржана во природните намирници си носи свои специфични, здравствени бенефити за организмот.
 
Несомнено е дека храната е лек, секојдневно достапенво разни форми, состав и боја.  Затоа, примарно е да ја консумираме рационално и балансирано во сите нејзини природни облици.Тоа можеме да го направиме со едноставно, секојдневно консумирање на што е можно повеќе сезонска, свежа храна со прекрасни, разновидни бои, како замена за индустриски преработена и вештачки обоена храна.
 
Зошто се важни боите на храната?
Секоја боја на свежата храна потекнува од одредена група супстанции наречени пигменти. Овие пигменти немаат само улога да ја бојат храната или нејзини делови, туку тие се и главен извор на хранливи материи што учествуваат во превенција и лекување на различни состојби и заболувања, како и извор на антиоксиданси што го јакнат имунолошкиот систем и го спречуваат процесот на стареење. Некои од овие пигменти ги штитат крвните садови, го намалуваат нивото на холестерол и се значајни во спречување на кардиоваскуларни заболувања. Други,пак, имаат благотворно дејство на остеопорозата, шеќерната болест, болестите на очите, гастроинтестиналните и малигните заболувања.

Секојдневно шаренилона мени!
Природната боја на храната веднаш ни кажува какви хранливи материи и антиоксиданси таа храна содржи. Постојат 6 главни групи обоена храна, кои што задолжително треба да ги вклучите во неделното мени, секогаш кога ќе имате можност за тоа. Зошто и кои се тие?

Црвената, портокаловата и жолтата храна носат многу енергија и делуваат стимулативно!
Зелената, сината и виолетовата имаат смирувачки ефект!


БЕЛА
Белата боја е синоним за чистота. Во бела корисна храна ги набројуваме: кромидот, лукот, карфиолот, празот, печурките. Тие го снабдуваат организмот со флавоноиди, бета-глукан, фолати, витамини К и Ц.  „Белите намирници“ го зголемуваат имунитетот и се значајни за намалување на ризикот од разни карциноми (дебело црево, простата и дојки). Освен тоа, ги балансираат хормоните. Антиоксидансите во нив се борат со стареењето и со оксидативните процеси на стареење во телото. Белата боја кај храната носи придобивки за кардиоваскуларниот систем и го намалува холестеролот.


 


ЖОЛТА
Жолтата боја е боја на радост и интелигенција, таа ги храни мозокот и нервниот систем, стимулирајќи ги менталните активности и меморијата. Од жолтата храна значајно место имаат бананата, дињата, лимонот, дуњата, пченката и путерот. Во ваквата храна,генерално,се содржат огромни количества манган, магнезиум, калиум, каротеноиди, бифлавоноиди и витамини А, Ц и Б. Жолтите намирници го подобруваат варењето, ги намалуваат мускулните грчеви, го подобруваат видот, ги прават кожата и коските поздрави. Корисни се за имунолошкиот систем, срцето и за забите.


 
ЦРВЕНА
Црвената боја дава енергија, виталност, брзина. Црвената храна изобилува со избор и штета е да не се најде на секојдневното мени, особено во летниот период. Тука спаѓаат: домат, пиперка, јагода, јаболка, вишна, цреша, цвекло, калинка, лубеница, грејпфрут, месо и многу други.  Овие намирници најмногу содржат ликопен кој што е исклучителен детоксикатор, бифлавоноиди, витамин А, витамин Ц и манган. Здравствените придобивки се гледаат во намалување на ризикот од развој на малигнитет на простатата и дојката, контролирање на крвниот притисок и на нивото на холестерол, подобрување на имунитетот и одржување витален крвоток. Корисни се уште и против разни воспаленија на ткивата.

 Најновите истражувања покажуваат дека процесот на стареење, предизвикан од дејството на слободните радикали, успешно се прекинува благодарение на биофлавоноидните пигменти од црвените намирници“.
 


ЗЕЛЕНА
Зелената боја се наоѓа во средина на спектарот на бои и претставува рамнотежа и хармонија. Зелената храна е,исто така,доста распространета, особено како зеленолистен зеленчук кој што е исклучителен извор на целулоза и кој што го алкализира човековото тело. Тука спаѓаат: спанаќ, блитва, брокула, грашок, зелени салати, боранија, тиквичка, авокадо, киви. Тие го снабдуваат организмот со здрави материи како лутеин, хлорофил, калциум, железо, фолна киселина, калиум, витамин А и Б. Зелената храна е особено корисна за репродуктивното здравје. Воедно, делува позитивно на нормализирање на крвниот притисок, кисело-базната рамнотежа во крвотокот и го подобрува видот. Имунолошкиот систем има дополнителна потреба од зелена храна со цел негово одржување и поттикнување.


 

ПОРТОКАЛОВА
Луѓето кои консумираат портокалова храна имаат добар апетит и добро варење. Храна со оваа боја е морковот, кајсијата, слаткиот компир, тиквата, праската, портокалот, мандарината, мангото, жолчката. Оваа боја потекнува,главно,од бета-криптоксантин, бета-каротен и зеаксантин (каротеноиди). Каротеноидите,заедно со присутните флавоноиди, делуваат како моќни антиоксиданси коиштоштитат од бројни штетни фактори. Во оваа храна се содржат уште и омега-3 масни киселини, ликопен, калиум и витамини Б и Ц. Портокаловата храна го подобрува имунитетот, ги штити кожата и слузницата, ја намалува киселоста на организмот, го намалува холестеролот, го нормализира крвниот притисок и придонесува за поздрави зглобови.




 

ВИОЛЕТОВА
Виолетовата боја лади и смирува, а храната со оваа боја е препорачлива за добар сон. Боровинка, слива, грозје, црвена зелка, модар патлиџан, капина и некои риби спаѓаат во групата намирници со виолетова боја. Заедничко за овие продуктие дека се многу богати со антиоксиданси, лутеин, антоцијани, елагинска киселина и витамин Ц. Виолетоватахрана е корисна за кожата и е моќна за превенција и третман на малигнитети. Го намалува воспалението, го подобрува варењето, го намалува холестеролот, го зајакнува имунитетот и придонесува за поздрав кардиоваскуларен систем.



 

ЈАДЕТЕ ЗДРАВО И РАЗНОВИДНО – ЈАДЕТЕ ВО БОИТЕ НА ВИНОЖИТОТО!

Секојдневно уживајте во боите на храната преку омилените и сезонски намирници, а особено „обојте го утрото“ со виножитен појадок или смути. Започнете го денот со многу енергија и здравје.
 

Колоритот од бои е особено важен за стимулација на децата и за будење на интересот за здрава и разновидна храна.
Палетата од разни бои во храната, што ќе му ја понудите на вашето дете, несомнено ќе побуди интерес и „зголемен“ апетит.



 

 

Уште од самите почетоци на цивилизацијата и воспоставувањето на првите обиди за одгледување на прехранбени продукти, житарките заземаат важно место во човековата исхрана, како главен извор на јаглехидрати и протеини. Во некои краеви, тие претставувале и сè уште претставуваат основа во исхраната (на пр. Кина, Индија), а некаде се користат само како прилог на главното јадење или како суровина за производство на леб и пекарски производи.

Присутни во секојдневното мени...

Во прехранбената пирамида, житарките ја сочинуваат основата, бидејќи обезбедуваат околу половина од калориските потреби во текот на денот. Тие се богат извор на скроб (сложен јаглехидрат), разни витамини (посебно од групата Б), минерали, значителен процент на протеини, масти (главно незаситени), ензими и диететски влакна.

Многукратна корист

Разновидноста од важни состојки во составот ги прави житарките особено важни за консумација при одредени здравствени состојби и заболувања. Некои од нив помагаат во намалување на нивото на холестеролот, го регулираат шеќерот во крвта или играат важна улога во превенција на срцеви заболувања и заболувања на дебелото црево.
Освен ова, интегралните житарки помагаат и во одржување на добра линија, го забрзуваат метаболизмот и ја поттикнуваат работата на цревата, со што се олеснува и нивното празнење.

Важно е во кој облик ги јадеме!

Најчести облици во кои се користат житарките се: цело зрно (таканаречени интегрални житарки), обработено зрно (житни снегулки), мелено зрно (брашно) и ркулци. Нутриционистички гледано, предност треба да се даде на консумација на интегралните житарки заради сочуваност на сите хранливи состојки важни за одржување на добро здравје. Генерално, во лушпата на интегралните житарки се наоѓаат најголем дел од влакната, минералите и витамините. Дополнително, лушпата содржи и голем број антиоксиданси – одговорни за неутрализација на токсините во организмот.

Видови житарки

Пченица, пченка ориз, јачмен – сигурно се првите што ќе ви паднат на ум кога станува збор за житарки. Сепак, листата на житарки што сè почесто се наоѓаат во нашата исхрана, постојано се проширува и се дополнува.
Таквите житарки, кои секако заслужуваат внимание заради користа што ја имаат по нашето здравје, во продолжение им посветуваме по некој збор повеќе:


Рж

Нутритивно е една од најважните житарки со богат состав на јаглехидрати, здрави масти и протеини. Одличен извор на влакна, манган, селен, магнезиум, фосфор, калиум и цинк, како и витамини од групата Б и витамин Е. Благотворно делува на циркулацијата и во регулација на крвен притисок, ја поттикнува перисталтиката и спречува заболувања на цревата, намалува ризик од дијабетес, а посебно се препорачува кај луѓе изложени на интелектуален напор и стрес, деца и млади, трудници, доилки и кај постари луѓе. При изработка на леб и разни пекарски производи, ржаното брашно најчесто се додава на пченичното.



Јачмен
Исклучително хранлива житарка, особено богата со јаглехидрати, влакна и минерали како калциум, железо, фосфор, калиум и силициум и витамини од групата Б и А. Го прочистува организмот од отрови, има својство на диуретик, како и способност за механичко празнење на цревата, што овозможува добра перисталтика. Воедно, поттикнува лактација –создавање млеко кај доилките, ја јакне коскената маса и ги прочистува крвните садови.


Овес
Житарка, особено богата со протеини, масти и диететски влакна. Овесот го јакне организмот, намалува ризик од болести на крвните садови, го зголемува создавањето на телесната топлина, го регулира метаболизмот и помага при анксиозност и депресија. Тој е лесно сварлива житарка, па затоа често им се препорачува на лица со проблеми во варењето на храната, при заболувања на желудникот и цревата. Во зрната од овесот е присутен хормонот на раст, заедно со големи количини калциум. Затоа, тој е идеална храна за млади луѓе во фаза на развој и за бремени жени. Воедно, помага во јакнење на крвта, забите и коските, ја поттикнува работата на мозокот, ги поттикнува растот и развојот кај децата и ја зајакнува мускулната маса кај возрасните.

 


Просо
Многу хранлива и лековита житарка. Богато со скроб, одличен извор на протеини, витамини А и Б (посебно Б1 и Б2) и минерали како железо, магнезиум и фосфор (особено важно за луѓе кои страдаат од анемија). Просото го прочистува организмот и игра улога во одржување на неговата ацидо-базна рамнотежа, ја регулира дигестијата, го јакне имунитетот и ги зајакнува косата и ноктите. Минералниот состав на просото позитивно делува на работата на нервниот систем, па затоа се препорачува кај лица со физичка и психичка исцрпеност, на трудници и доилки, а, исто така, е значително погоден и за луѓе кои боледуваат од артритис.

Елда
Одлично избалансирана житарка, исклучително богата со драгоцени протеини. Содржи витамини од групата Б, Е и П, минерали како калциум, железо, фосфор, магнезиум и бакар и есенцијални аминокиселини (лизин и триптофан). Таа, генерално, го јакне организмот и ја зголемува телесната топлина, затоа е особено погодна за зимскиот период. Посебно се препорачува кај спортисти, трудници, доилки и кај млади во развој. Воедно, го прочистува организмот, го подобрува варењето на храната и работата на цревата, ги штити крвните садови, бубрезите и половите органи.

И конечно за крај, НЕ ЗАБОРАВАЈТЕ да ги вклучите житарките (пред сè интегралните) во секојдневната исхрана, а покрај нив, секако, земајте и разновиден зеленчук, овошје и семки. Но, не претерувајте во ништо – бидејќи клуч на здравиот живот е избалансираната исхрана.


Житарки – здрав избор за почеток на денот.

Житарките, а особено интегралните, заради богатството од растителни влакна, подолго време даваат чувство на ситост и имаат понизок гликемиски индекс (предизвикуваат мал пораст на нивото на шеќерот во крвта по нивна консумација). Поради ова, особено се препорачуваат да бидат дел од појадокот, на сметка на белите печива и другите пекарски продукти од рафинирано брашно. Јадењето житарки за појадок овозможува добар енергетски старт на денот, подобро функционирање на мозокот и подобрени ментални способности во текот на целиот ден.

 

Зеленчукова супа со просо

Состојки

  • 1/2 кг карфиол
  • 5-6 моркови
  • 1/4 корен од целер
  • 1 шолја просо
  • 1 лажица куркума
  • 2 лажици мешан сув зачин
  • 1/2 лажичка бибер, сол по потреба


Подготовка

Го сечкаме карфиолот на ситни цветчиња, а морковот на тенки крукчиња. Целерот, исто така, го сечкаме на ситни коцки. Сите состојки ги ставаме во тенџере да се варат до омекнување, со околу 2 л вода.

Кога ќе се сварат, им го додаваме измиеното просо и зачините. Ставаме да се свари просото околу 5-8 минути и го тргаме тенџерето настрана.

Несомнено една од најпопуларните и најконсумираните растителни намирници на нашите простори, но и ширум светот. Без разлика дали се црвени, жолти или зелени, дали се лути или благи, свежи или во преработка, пиперките се присутни во текот на целата година како храна, зачин, а несомнено и како лек.

По потекло, пиперката е од Јужна Америка, но денес е домаќин и се одгледува речиси насекаде. Во зависност од поднебјето каде се одгедува, може да има карактеристични форма и мирис, а се наоѓа и во различен колорит и тоа светлоцрвена, црвена, портокалова, зелена, бледожолта, жолта. Главната поделба можеби се однесува на тоа дали се лути или благи. Од ова зависи и каде и на кој начин ќе се консумира, и какви лековити својства поседува.

Пиперката содржи 4-5 пати поголема концентрација на витамин Ц од портокалот и лимонот. Количеството на витаминот Ц изнесува околу 100-250 мг во 100 г свежи пиперки.

Состав и лековитост

Пиперката е ниско енергетска намирница со висока содржина на вода. Нејзината најважна карактеристика е богатството од витамини и минерали. Пиперката е еден од најдобрите извори на витамин Ц, а содржи дури 4 пати повеќе витамин Ц од портокалот. Воедно е добар извор на витамин Б1, Б2 и Б6, витамин Е и растителни влакна. Витаминот А е присутен во облик на провитамин – бета каротен што во телото по потреба се претвора во витамин А.

Колку е позрела пиперката – толку е поголема концентрацијата на витамини и минерали.

Црвената пиперка е концентриран извор и на каротеноиди кои се одговорни за убавата црвена боја, но и за силното антиоксидативно делување. Докажано е дека ликопенот од пиперката поволно делува на здравјето на срцето и на белите дробови, додека лутеинот е важен за здравјето на очите.
Од минерали, пиперката е најбогата со калиум, фосфор и железо.

Освен примамливиот вкус, пиперката има и значајни лековити особини поради кои е добредојдена во секоја чинија.

Лековитоста на пиперката во народната медицина никогаш не била ставена под знак прашалник. Поради големото количество витамин Ц, пиперката се препорачува во исхраната за јакнење на имунолошкиот систем, а со редовна употреба во исхраната поволно влијае врз работата на системот за варење, бубрезите и крвните садови. Докажана е и употребата на пиперката како природен антидепресив, антиреуматик, афродизијак и диуретик. Пиперката не е основен лек, но помага во спречување на појава на одредени заболувања и е одлична како додаток на веќе утврдена терапија.

Купување и чување

Купувајте пиперки што имаат свеж изглед, сјајна и неоштетена површина. Пиперките може да се чуваат во фрижидер до 5 дена.

Кулинарство

Бидејќи припаѓа во медитеранска кујна, пиперката одлично оди со маслиново масло, кромид, лук, домати, тиквички, туна, сардели. Кисела или печена пиперка одлично одговара во салатите или со ладни предјадења. Може уште да и се додадат маслиново масло и медитерански зачини, со што дополнително се збогатуваат нутритивната вредност и вкусот.

Особено вкусни може да битат разни макала, подготвени од сува или од свежа пиперка, праз, кромид, лук, компир...



Црвен пипер
(алева пиперка) е можеби наједноставниот производ со кој може да се објасни колкаво е значењето и улогата на пиперката во кулинарството. Се подготвува од блага или од лута пиперка и е неизоставен за подготовка на чорби, кисела зелка, сосови...



Корисни совети

  • За да го искоритите максимумот од пиперката и нејзиното богатство од  витамин Ц, секогаш трудете се да ја консумирате свежа – така најмногу ќе профитирате од витаминот Ц.

  • Доколку сте се решиле за пржење, нека биде на бавно и на ниски температури за да се зачуваат корисните состојки.

  • Највисоки нивоа на витамин Ц во пиперката има веднаш по сечкањето. Затоа, не дозволувајте салатата да отстојува и консумирајте ја свежо подготвена.

Рецепти



Макало од црвени суви пиперки и праз

 

Мерките се сите произволни, вие си ги одредувате.

Подготовка:

Пиперките се мијат убаво, им се вади рачката и семето и се ставаат да се варат. Кога се варени, се истура водата и се оставаат да се изладат, а потоа се чистат од лушпата. Убаво ги толчиме во толчник. Им го додаваме ситно сечканиот праз. Се меша, за да се соедини празот со пиперките. Се полеваат со врело масло. Се зачинуваат со сол, по вкус.

За Нас

Ваш Аптекар, наменето да ги задоволи вашите потреби за квалитетни информации во врска со употребата на лековите и другите средства кои ги земате во аптеките. Ние се грижиме за вашето здравје и ќе ви обезбедиме интересни содржини кои директно ќе влијаат врз вашиот приод кон лекувањето и начинот на живот воопшто.

Следете не на Facebook

Newsletter

Внесете ја вашата е-пошта и навремено дознајте за сите новости и информации поврзани со Ваш Аптекар.