Повеќегодишна ароматична билка, со нежни цветови и со прекрасен и карактеристичен мирис. Одамна позната и употребувана, како во народната, така и во научната медицина. За лековити цели се употребуваат расцветаните делови кои внимателно се собираат, се сушат и, на тој начин, се чуваат и се употребуваат во текот на целата година.

 

Mајчината душичка вирeе на места изложени на сонце и на топлина и, поради тоа, најчесто може да се сретне на суви каменести предели, планински пасишта, ливади и на места каде што има топла почва.

Освен како мајчина душичка, народот ја нарекува и душица, див босилек, темјаника и сл. Цвета некаде кон крајот на мај, почетокот на јуни, а лековитите својства се наоѓаат во листот и во цветот.

 

Активни компоненти

Растението содржи високи концентрации на етерични масла. Најважна состојка во мајчината душичка е тимолот, кој го има во етеричното масло и тоа во количество од 20 до 54%. Покрај ова, содржи и танини, горки супстанции, железо, калциум и витамин Ц.

 

Лековити својства

Мајчината душичка, пред сè, има антивоспалително и антимикробно дејство. Таа е добар антисептик на внатрешните органи, органите за дишење и на урогениталните органи. 

Помага во искашлувањето на секретот од белите дробови и во намалувањето на  болката во градите. Токму поради ова, се употребува при лекување на воспаление на дишните патишта и на белите дробови (бронхитис, бронхопневмонија, бронхијална астма, ларингит и туберкулоза).

 

Се препорачува за лекување и за олеснување на симптоми на мигрена, на бубрежни и желудочни тегоби.

 

Поволно влијае на сите внатрешни органи, го смирува организмот и ги зајакнува нервите. Се препорачува при состојби на несоница и на депресија.

 

Чајот од мајчина душичка е ефикасно средство за да се ослободите од стресните денови и за да се релаксирате.

 

Позната е и како ефикасен лек за женските болести. Го регулира менструалниот циклус и, во форма на етерично масло, се употребува против габични вагинални инфекции. Исто така, помага при болки и грчеви во матката, како и при менструални болки. 

Екстрактите од мајчината душичка, позната како Thymus mastichina, штитат од рак на дебелото црево.

 

Екстрактите издвоени од мајчината душичка се покажале како многу ефикасни во третман на акни. Освен што ги уништуваат бактериите кои ги предизвикуваат акните, мајчината душичка делува благотворно и на сите воспалителни поцеси на кожата на лицето.





Подготовка на чај од мајчина душичка

Чајот од мајчина душичка никогаш не треба да се вари во отворен сад. Мајчината дишичка содржи лесно испарливи лековити состојки и, при варење во отворен сад, тие може да испарат, па, така, подготвениот чај губи дел од лековитите својства. Затоа, за да направите добар чај, ставете една супена лажица мајчина душичка, потопете ја во 200 г врела вода, поклопете го садот и по половина час исцедете ја течноста, засладете со мед и уживајте во вкусна топла напивка.

 

За инхалација

Мајчината душичка, исто така, може и да се инхалира. Со ова се постигнува двоен ефект при искашлувањето. Се обезбедува добра хидратација на организмот и водена пара која содржи лековити состојки од мајчината душичка, со што секретот во бронхиите успешно се разложува.

 

За испирање на усната шуплина

Во 1 дл ставете 5 г мајчина душичка и оставете да отстои преку ноќ. Наутро, процедете и вака подготвената течност користете ја за испирање на грлото или за чистење нечистотии и мозолчиња на кожата на лицето.

 

Во кулинарството

Во кулинарството, може да се користи како зачин во различни јадења и тоа свежа или сушена. Се додава на јадења од зеленчук, месо, салати, чорби и сосови. Поради изразените ароматични својства, се употребува во мали количества. Исто така, се користи и за подготовка на чаеви и на напивки. Се употребува и како пријатен и безбеден конзерванс.

 

Јадењето здрава, и пред сè избалансирана храна, е еден од главните фактори за добро здравје и скоро редовна препорака која го следи секое здравствено нарушување.

Кон ова сè почесто оди и препораката за конcумирање, пред сè, на сирова и термички необработена растителна исхрана. Сепак, дали сите намирници се

погодни и подеднакво нутритивно вредни во сирова форма и дали, пак, готвењето ја намалува хранливата вредност е недоумица скоро за повеќето од нас.

 

 

ШТО Е ДОБРО?

Избалансираната исхрана, секако, треба да содржи сирова и обработена храна. При обработка на зеленчукот може да сe изгубат одредени нутриенти, како што се витамините Б и Ц, но добро избалансираната храна, која би ги вклучила и двата начини на подготовка, подразбира дека нашето тело ќе ги добие сите потребни состојки. Секако, доколку се обработува, препорака е зеленчукот секогаш да се обработува на пареа и тоа што е можно пократко. 

Одредени, пак, намирници, при термичка обработка ја зголемуваат содржината на хранливите компоненти. На пример, термички обработени моркови, домат, зелка,  обезбедуваат повеќе антиоксиданси, отколку кога би ги јаделе свежи и во сиров облик. 

 

СИРОВО ИЛИ ВАРЕНО?

 

Морков

Богатството со бета-каротен гo чини морковот многу важен во исхраната, ако се знае дека истиот е од витално значење за нормално функционирање на многу органи и ситеми во нашето тело. Од одржување на нормален метаболизам, до добар и здрав вид, кожа и имун систем. Истражувањата потврдуваа дека со термичка обработка се зголемуваат вредностите на бета-каротенот во морковот. 

Препорака: најдобро варено

 

Црвена пиперка

Сировата пиперка е одличен извор на витамин Ц. Таа има дури двапати повеќе витамин Ц од портокалот. Витаминот Ц е нестабилен на топлина, па во случај на обработка на пиперката, неговите концентрации ќе се намалат. Јадењето во сирова форма или подготовка на свежи салати со пиперка се идеални за максимално искористување на нејзините вредности

Препорака: најдобро сирово

 

Домат

Ликопен, пигментот кој му ја дава бојата на доматот, има изразени антиоксидантни карактеристики и со докажани антиканцерогени ефекти. Во однос на неговата расположливост во доматот, утврдено е дека поголеми концентрации на ликопен има во конзервираниот домат кој е обработен.

Препорака: најдобро варено

 

Брокола

Броколата се смета за изразено здрава намирница. Поседува широк спектар на фитонутриенти корисни за нашето здравје. Сировата брокола има многу повеќе корисни состојки од варената. Топлината оштетува одредени ензими и затоа се препорачува употреба во сирова форма или со многу лесна обработка на пареа. На овој начин ќе бидеме сигурни дека добиваме најмногу од оваа едноставна намирница.

Препорака: најдобро сирово

 




Спанаќ

 

Спанаќот е инзвонреден лиснат зеленчук. Богат е со калиум, витамин А и Ц, и други хранливи материи важни за имунолошкиот систем. Зелените лисја се богати со калциум, магнезиум и манган, и сите заедно со улога за здрави и цврсти коски. Листата на неговите здравствени предности е голема, а за истата цел најдобро е да се консумира во сирова форма или лесна термичка обработка на пареа. Обработен, спанаќот се консумира веднаш и не треба повторно да се подгрева.

Препорака: најдобро сирово

 

Зелка
 

Преполна е со витамин Ц, калциум, бета-каротен, лутеин и низа други активни компоненти. Зелката ја подобрува дигестијата, делува превентивно кај настинки, кашлица и заздравување на рани. Одличен избор при запек и регулирање на телесната тежина.

Препорака: најдобро варено

 

Кељ
 

Богат со витамин А и витамин Ц, и двата важни за здрава кожа и здрав имунитет. При обработка на оваа намирница се губи голем дел од витаминот Ц, па е исправно кељот да го подготвите во што помалку вода и да го обарите сосема малку, и тоа на пареа со додаток на маслиново масло. 

Препорака: најдобро сирово

 


 

Прокељ

Прокељот е богат со витамин Ц, витамин К, фолна киселина и важни фитохемикалии, заради кои има епитет на потенцијален „убиец“ на канцерогените клетки. Доволно е да консумирате девет главици прокељ на пет дена, и тоа најдобро подготвен на пареа не повеќе од 5 минути.

 

Препорака: најдобро варено

 

Сировата храна е здрава, но најдобро е да направите баланс и да внимавате кои намирници ги внесувате сирови, а кои термички обработени. Со термичката обработка одредени витамини и минерали можат да се уништат, но, од друга страна, пак, многу антиоксиданси се активираат при обработката. Затоа, јадете разновидна храна и балансирајте го внесот на сировите и термички обработените продукти! На овој начин ќе внесете соодветно количество на витамини, минерали и на антиоксиданси. 

 

 

 

Кајсија


Вкусна, сочна и со карактеристични мирис и вкус. Неодолива и за најпребирливите.


Со малку калории, вода и со многу корисни материи. Богата е со бета-каротен, растителни влакна,
Б-комплекс витамини, етерични масла, витамин Ц, протеини, скроб и со други значајни биокомпоненти.
Позитивно делува на целиот организам, а свое место има и во превенција, па и во лекување на повеќе здравствени
нарушувања. Корисна е кај болести на срцето и на крвните садови, анемија, проблеми со кожата,
со коските и со зглобовите. Добра е за зголемување на имунитетот, за хроничен
замор и за депресија. Корисни во исхраната и за здравјето се и семките од кајсија.

Првата асоцијација, кога е во прашање салата, е зелената салата или позната уште како марула.


На луѓето им е позната уште векови пред новата ера, а до ден денес е редовен придружник речиси на секоја трпеза.
Се вклопува речиси со секое јадење, може да е дел од секоја салата, а неретко е специјалитет сама по себе.
Редовен придружник е и на чашка добра ракија. Зелената салата има ниска енергетска вредност, содржи доста вода,
а и значаен извор е на фолна киселина и антиоксиданти. Исто така,содржи витамини од Б групата (Б1, Б2, Б6…),
содржи доста влакна, малку протеини и масти, содржи ензими и значаен хлорофил.
Значаен е фактот дека зелената салата е богата со витамини Ц и К кои помагаат во спречување на стареење на клетките. Претставува вистинска мала зелена аптека со големи здравствени ефекти. 

Во виното е вистината, но би рекле и  многу повеќе од тоа. Нашите предци, како и современата наука велат дека во виното има нешто многу значајно и за нашето здравје.

 
Виното е храна, лек и отров .Единствено прашање е дозата,
-Парацелзиус -
 
Умерената консумација на вино превенира кардиоваскуларни заболувања, го намалува нивото на вкупен холестерол, ги подобрува когнитивните способности, го зголемува имунитетот и отпорноста на организмот од болести. За овие и многу други полезни дејства на виното биле свесни и нашите предци. Многубројните народни преданија, совети, рецепти, кои виното го препорачуваат како ефикасен лек за многу здравствени состојби, значајно придонеле за репутацијата на благотворен пијалак, која виното несомнено ја има.
 
Виното содржи повеќе од 1.000 состојки. Освен витамините и минералите кои се содржани во виното и помагаат за бројни функции во организмот, виното содржи и хранливи состојки, шеќер (особено декстроза), глицерол, протеини и алкохол. Од витамините присутни се: A, B, C и повеќе минерали од кои најистакнати се натриумот и магнезимумот врзани за органска (винска) киселина.  Црвеното вино е побогато со хранливи состојки,  додека белото вино во составот содржи поголема количина на рибофлавин (витамин Б2) во однос на црвеното вино. Витаминот Б е стабилен и не исчезнува со стареење на виното.
За фармаколошките дејства на виното, најодговорни се полифенолите, особено ресвератолот. Тие се група на соединенија кои според начинот на делување се сместуваат во групата на антиоксиданси. Докажано е дека ресвератролот кој е присутен во грозјето и виното, го има во 10 пати поголеми концентрации во црвеното вино, одколку во белото. Тој е одговорен за редукција на ризикот од разни болести, особено кардиоваскуларните. Освен ресвератролот, црвеното вино содржи и огромен број и на други соединенија кои делуваат како моќни антиоксиданси.
 
Содржината на алкохол во повеќето вина е умерена (10-15 волуменски проценти).
 
Хранливата вредност на 1 литар вино е 600-700 калории, а за слатките вина може да се движи и до 1400 калории.
 
 
Во служба на здравјето
Познато е дека виното, особено црвеното е добро за здравјето. Доказ за ова е  помалата инциденца на кардиоваскуларни заболувања кај луќето кој редовно и умерено конзумираат пред се црвено вино.
 
Терапевските и антисептичките својства на виното се познати уште од античките времиња. Виното е пијалок, храна и антисептик кој контролира многу процеси во нашето тело. Пријател на оброците, бидејќи го  подобрува варењето на храната.
Алкохолот во умерени количини, освен што го стимулира варењето на храната, работата на срцето, ја подобрува циркулацијата на крвта, поради што често и лекарите  го препорачуваат како важен пијалок за време на оброците.
 
Во грозјето, износот на вкупни феноли е поголем во однос на виното. Со традиционалните методи на преработка на грозјето се екстрахира максимално 60% од фенолите кои се присутни во грозјето. Црното грозје во просек содржи повисока количина на феноли од белото грозје. Со самото тоа чаша црвено вино е “поздрава” за човекот, од чаша бело вино.
 
Антиоксидансите со кои виното е  богато, ги обновува оштетените крвни садови, ги штити забите од кариес, итн. Една чаша квалитетно црвено вино дневно, може да влијае врз нашето здравје, а уживањето при конзумација на риба, црвено месо и сирења би било потполно.
 
Конзумирањето на вино значително ја намалува можноста на појава на карциноми, го зголемува “добриот холестерол ”(HDL), а истовремено го намалува “лошиот холестерол”(LDL)исто така го намалува и крвниот притисок.
 
Помага при лош проток на крв низ артериите, бидејќи ги шири крвните садови со што се подобрува протокот на крвта низ телото. Виното е одлично за анемија, која може да се спречи со конзумирање на вино во умерени количини.
 
Виното во мали количини го зголемува либидото. Кога е во прашање виното како афродизијак, умереноста е клучот на ова прашање: потребно е само малку вино, за да се почувствуваат овие ефекти.
 

 
За Витка линија

Ужвајте во добрата храна и останете витки. Уште една од придобивките кога виното се конзумира во умерени количини. Типичен пример за ваквото тврдење е таканаречениот “француски парадокс”. И покрај тоа што имаат калорична и зачинетaкујна Французите остануваат витки и поздрави токму заради навиките за конзумирање на барем една чаша вино со главниот оброк
 
 
 
Црвено или бело вино, не е важно, се додека се пие заедно со оброк и во умерени количини. На здравје!
 
 

Спанаќ

Зелен лиснат зеленчук кој често се споменува како еден од основните видови зеленчуци од категоријата на здрава исхрана.

Преполн е со хранливи материи, антиоксиданти и антиканцерогени состојки. Има кревки, крцкави, темнозелени листови, кои се омилена состојка на готвачите низ целиот свет. Спанаќот изобилува со голем број хранливи фитоматерии, што го одржуваат доброто здравје и спречуваат развој на болести.

Има многу ниска калорична вредност, а е богат со завидно количество растворливи растителни влакна. Во 100 г спанаќ се содржат околу 25% од дневните потреби од железо, што е меѓу најбогатите од зелените лиснати зеленчуци.

Свежите листови се богат извор на неколку витални антиоксидантски витамини, како што се: витамин А, витамин Ц, и флавоноидни полифенолни антиоксиданти, како што се: лутеин, зеаксантин и бета-каротин. Заедно, овие состојки служат како заштита од слободните радикали кои настануваат како последица на интеракцијата со кислородот, што, пак, игра огромна улога во развојот на болести и во процесот на стареење. Спанаќот, во свежа форма, најчесто е достапен во зимските месеци. Во продавниците купувајте свежи, крцкави листови што имаат темнозелена боја. Избегнувајте ги листовите што се избледени и пропаднати или, пак, што имаат жолти точки.

 

Лимoн

Лимонот е една од најкорисните намирници на нашата планета.

Спаѓа во групата на цитрусните овошни плодови, во којашто спаѓаат и портокалот,мандарината, грејпфрутот и др. Тој е евтин, лесно достапен и повеќенаменски. Особено е корисен кога е во прашање нашето здравје. Во својот состав содржи не само витамин Ц, туку и други витамини (витамин Б, рибофлавин) и минерали како калиум, калциум, фосфор, магнезиум.
Лимонот уште од древноста се користи поради нековата моќ да лекува. Се препорачува и поволно делува на работата на црниот дроб, на дигестивниот, имуниот, нервниот и на кардиоваскуларниот систем.

Со редовна употреба, лимонот е сигурна превенција од заболувања како ларингитис, бронхитис, грип, настинки, бактериски инфекции, бубрежни и жолчни камчиња, па дури и од некои малигни заболувања. Постојат многу начини да ја ставите оваа храна во вашето секојдневно мени.

Сепак, наједноставен начин е да пиете 1-2 чаши млака вода секој ден. Многу е едноставно да се подготви лимонова вода. Сè што треба да направите е да ги измешате пулпата и сокот од половина лимон во топла вода и да ја испиете. 

Булгурот претставува специфично подготвена пченица која се добива со преработка на различни видови пченица, најчесто на дурум пченица. Зрната на пченицата, прво, се оголуваат, се мијат, се сушат на сонце или се печат во печки, а потоа со посебни камења или со мелници се кршат, за на крај да се добијат мали гранули со светла боја и со неправилен облик.

 

Добивањето на булгурот е процес стар 4000 години, кој на нашите подрачја доаѓа од Блискиот Исток. Денес е неизоставен дел од здравиот начин на исхрана и е одлична замена за оризот и за тестенините, бидејќи е похранлив, поздрав и повкусен.

 

Нутритивни компоненти
 

Булгурот е рекордер кога се во прашање хранливите материи, а со тоа во голема мера е во предност во однос на другите житарки. Може многу подолго да се чува од пченицата, а и за негова подготовка е потребно многу пократко време. Исто така, со негова преработка се зачувуваат хранливите материи на пченицата, како што се протеините.

Минерали присутни во булгурот: калиум, железо, магнезиум, фосфор, калциум, натриум, цинк, бакар, манган, селен и др.

Витамини присутни во булгурот: витамин Ц, тиамин ( Б1), рибофлавин (Б2), ниацин (Б3), пантотенска киселина (Б5), витамин Б6, фолат (природен Б9), витамин А, витамин К и др.

 

10 причини повеќе булгурот да се најде на вашата трпеза

 

1. Го подобрува варењето на храната
 

Булгурот има значително поголемо количество диететски влакна отколку многу други житни клултури. Високите нивоа на диететски влакна помагаат во стимулирање на варењето на храната и спречуваат одредени состојби, како што се: запек, надуеност, грчеви и отежнато празнење на цревата. Овие диететски влакна, исто така, ја зголемуваат ефикасноста на искористување на хранливите материи од страна на дигестивниот тракт и го регулираат нивото на холестерол, преку елиминирање на вишокот на омега-6 масни киселини.

 

2. Ја контролира шеќерната болест
 

Поради тоа што содржи повеќе сложени јаглехидрати од останатите рафинирани пченични зрна, булгурот го подобрува контролирањето на нивото на шеќер во крвта, преку оптимално ослободување инсулин. Со тоа, булгурот го спречува наглото зголемување или опаѓање на нивото на шеќер во крвта, што може да биде опасно за луѓето кои страдаат од шеќерна болест.

 

3. Ја зголемува цврстината на коските
 

Големиот број минерали кои се присутни во составот на булгурот, се важни за подобрување на цврстината на коските. Како што старееме, минералната густина на коските природно се намалува, па затоа ни требаат доволни количества фосфор, манган и железо, за да ги одржиме нашите коски здрави и за да ја спречиме остеопорозата. Бидејќи булгурот ги содржи овие минерали во високи концентрации, тоа прави ова семе позитивно да влијае врз цврстината на коските.

 

4. Го заштитува срцето
 

Покрај ефектот што диететските влакна го имаат врз регулирање на нивоата на холестеролот, булгур семето го подобрува кардиоваскуларното здравје и на други начини. Значителните концентрации на калиум, кој е познат вазодилататор, присутни во ова семе, го намалуваат притисокот низ крвните садови и артериите и со тоа го намалуваат крвниот притисок. 

 

 

За луѓето коишто се изложени на висок ризик од кардиоваскуларни заболувања, булгурот е мудар избор на храна што може да го регулира покачениот крвен притисок.

 

5. Го подобрува имунитетот
 

Широкиот спектар на витамини и минерали присутни во ова семе, значително влијаат врз имунолошкиот систем. Особено важен е цинкот, кој го подобрува имунитетот и го зајакнува одбранбениот потенцијал на организмот. Овој минерал е присутен во значителни концентрации  во булгурот. 

 

6. Ја подобрува циркулацијата
 

Железото е главен минерал во нашата исхрана, бидејќи има големо влијание врз нашиот циркулаторен систем. Дефицитот на железо може да доведе до анемија, општа слабост, дезориентација, замор и стомачни тегоби. Стандардна порција булгур пченица има околу 15% од дневните потреби на овој минерал.

 

7. Помага во намалување на телесната тежина
 

Ниската калорична вредност на ова зрно го прави идеално за луѓе кои се борат со намалување на својата телесна тежина. Поради високата содржина на диететски влакна, булгурот не само што ќе направи да се чувствувате сити, и ќе ве заштити од прејадување, тој ќе овозможи и мало внесување масти и калории.

 

8. Спречува хронични заболувања
 

Иако житните култури не се вообичаено поврзани со висок антиоксидативен  потенцијал, булгур семето е богато со антиоксиданти кои помагаат во елиминација на воспаленијата и во намалување на мутацијата на здравите клетки. 

 

9. Ги поттикнува растот и развојот
 

Булгурот е одличен извор на протеини, неопходни за нормален раст и регенарација на ткивата и на органите. Доколку заздравувате од повреда или од болест, високото внесување протеини е од суштинско значење за брзо закрепнување.

 

10. Го подобрува сонот

Високото  ниво на магнезиум во булгурот го подобрува спиењето, поради ефектот што магнезиумот го има врз производството на одредени невротрансмитери одговорни за подобар сон. Лицата коишто страдаат од несоница и од други нарушувања на сонот, потребно е да вклучат булгур во својата исхрана. Веќе по  неколку недели можно е да забележат значителна промена во квалитетот на сонот и на заспивањето.

 

Приготвување на булгурот

Булгурот има одличен вкус и лесно се приготвува. Зрното се потопува во врела вода и се остава добро да омекне. Една шолја булгур се прелива со 2 шолји вода. Поквалитетниот булгур ќе омекне за околу 7 минути, а покрупниот за околу 15. Откако ќе омекне, процедете и ставете да проврие во вода околу 2-5 минути. Процедете и со него може да направите вкусни јадења, како пилав, а може да биде и одлична замена за кус-кус. Се користи за супи, сосови, салати, а одлично оди и во комбинација со месо, морски плодови, па дури и со овошје.

 

За Нас

Ваш Аптекар, наменето да ги задоволи вашите потреби за квалитетни информации во врска со употребата на лековите и другите средства кои ги земате во аптеките. Ние се грижиме за вашето здравје и ќе ви обезбедиме интересни содржини кои директно ќе влијаат врз вашиот приод кон лекувањето и начинот на живот воопшто.

Следете не на Facebook

Newsletter

Внесете ја вашата е-пошта и навремено дознајте за сите новости и информации поврзани со Ваш Аптекар.