Сподели со пријателите

MELANOM

30 deri 50% të rasteve të këtij lloji të kancerit të lëkurës janë shkaktuar nga mole para-ekzistuese - a mund të bëjë një ndryshim ekspozimi i përgjegjshëm nga dielli?    

Edhe nëse thuhet se kanceri i lëkurës është një nga format më të zakonshme të kancerit, ai nënvlerësohet, sepse çdo vit numri i të sëmurëve është aq i madh sa numri i përgjithshëm të sëmurëve nga kanceri i gjirit, prostatës, bajameve dhe kanceri në zorrën e trashë. Më shumë se 5.4 milion raste përfshijnë vetëm melanomën ose formën më vdekjeprurëse të kancerit të lëkurës. Rreziku nga melanoma është më i lartë te njerëzit me moshë mbi 40 vjeç, veçanërisht te gratë. Për shkak se zbulimi i hershëm mund të shpëtojë jetën tuaj, përpiquni të mësoni gjithçka që duhet të dihet në lidhje me sëmundjen.

SI FOMROHET?
Melanoma zhvillohet në qelizat (melanocitet) që prodhojnë melaninë - një pigment që përcakton ngjyrën e lëkurës. Melanoma mund të ndodhë edhe në sy, dhe më rrallë brenda trupit - në hundë ose fyt.
Shkaku i saktë i melanomës nuk është përcaktuar saktësisht, por ekspozimi ndaj rrezeve ultravjollcë (UV) nga dielli ose solariumi rrit rrezikun. Me ekspozim të kufizuar ndaj rrezatimit UV padyshim që do ta zvogëloni atë rrezik!
Normalisht, qelizat e lëkurës formohen gjatë një procedure të kontrolluar dhe të rregullt - qelizat e reja, të shëndetshme shtyjnë ato të vjetra në sipërfaqen e lëkurës, dhe ata vdesin atje dhe herët a vonë bien. Sidoqoftë, nëse disa qeliza zhvillojnë dëmtimin e ADN-së, qelizat e reja shumohen në mënyrë të pakontrollueshme dhe përfundimisht formojnë një masë të mostrave kanceroze.
Çfarë nuk është e qartë është ajo që shkakton dëmtimin e ADN-së në qeliza dhe si çon në melanoma? Prandaj, shkaku nuk është një por një kombinim i faktorëve, përfshirë mjedisin dhe gjenetikën. 
SIMPTOMAT
Melanoma mund të ndodhë kudo në trup. Zonat më të ekspozuara ndaj diellit, siç janë shpina, krahët, këmbët dhe fytyra, janë më së shpeshti të prekur. Por kjo nuk do të thotë që ato rajone që kanë kontakt minimal me diellin janë imunë, ka raste të melanomës në pjesën e brendshme të këmbës dhe duarve ose nën thonjtë. Këto melanoma të fshehura janë më të zakonshme tek njerëzit me lëkurë të errët. 

2 ndryshime kyçe
·       Ndryshimi i nevusit ekzistues (nishan)
·       Praqitja e një rritje të re lëkurës së pigmentuar ose të pazakontë 
1 fakt kyç
Melanoma nuk fillon gjithmonë me një nishan(molë), prania e saj konfirmohet edhe te pacientët me një pamje plotësisht normale të lëkurës.
 
Si duket një nishan normal?
Foshnjat normale zakonisht kanë një ngjyrë të njëtrajtshme - e njëjtë me atë të tenit (ngjyrës së lëkurës), kafe ose të zezë, me një kufi të qartë që ndan nishanin nga lëkura. Ato janë në formë ovale ose të rrumbullakëta, më pak se 6 mm në diametër ose aq të mëdha sa maja e lapsit. Shumica e molave ndodhin në fëmijëri, dhe ato të rejat shfaqen rreth moshës 40 vjeç. Derisa të bëhen të rritur, shumica e njerëzve kanë nga 10 deri në 40 nishane. Ata mund të ndryshojnë pamjen e tyre me kalimin e viteve, dhe disa mund të zhduken.
 
Si duket një nishan i pazakontë? 
Rregulli ABCDE do t'ju ndihmojë të përcaktoni nëse nishani juaj i përket kategorisë së melanomës potencialisht malinje. Sidoqoftë, lërini fjalën e fundit te dermatologu!

 A (asymmetry) Asimetria- nëse ndani nishanin me një linjë imagjinare dhe fitoni dy gjysma të ndryshme, shkoni te mjeku.
B(borders) Kufijtë - kërkoni nishane me skaje të paqarta, të dhëmbëzuara, të çara, të papërcaktuara - kufi i paqartë midis nishanit dhe lëkurës përreth.
C(color) Ngjyra - kërkoni nishane me shumë ngjyra (të zeza, hije kafe, të kuqe, blu të errët, gri, gjurmë të së bardhës) ose nishan njëngjyrëshe, por me një ngjyrë të shpërndarë në mënyrë të pabarabartë.
D (diameter) Diametri- nëse nishani është më i madhe se 6 mm, shkoni për konsultim.
E (evolution) Evolucioni - çdo ndryshim i ngjyrës, formës, madhësisë, e shoqëruar me kruarje ose gjakderdhje duhet të merret seriozisht.
 
Kur të shkoni te mjeku?
Sapo vëreni ndonjë ndryshim ose diçka që ju duket e pazakontë! Mos kërkoni që nishani t'i ketë të gjitha ato ndryshime ABCDE, disa njolla ose nishane malinje shfaqin vetëm një ndryshim të dukshëm.
 
 
FAKTORËT E RREZIKUT
Lëkurë e lehtë  Ajo ka një sasi më të vogël të pigmentit (melaninës) që do të thotë se ka më pak mbrojtje natyrale nga rrezatimi UV. Këto përfshihen flokëkuqet, biondet dhe njerëzit me sy të ndritshëm.
Historia e djegies nga dielliNjë ose më shumë djegie nga dielli menjëherë rrit rrezikun e melanomës.
Rrezatimi +UVLlambat dhe shtretërit me solarium kombinuar me diellin jashtë janë një bombë e vërtetë kancerogjene për lëkurën.
Shumë nishaneMbi 50 nishane të zakonshëm në trup tregojnë një rrezik të rritur të melanomës. Thjesht një nishan i ndryshëm përsa i përket ngjyrës, diametrit, formës, nënkupton rrezikun nga sëmundja.
Histori familjare e melanomaNëse një i afërm i ngushtë, si prind ose fëmijë, ka pasur këtë lloj kanceri të lëkurës, atëherë ju gjithashtu keni një rrezik të rritur për ta përjetuar të njëjtën.
Imuniteti i dobëtNjerëzit me imunitet të dobësuar kanë një rrezik të rritur nga melanoma ose lloj tjetër të kancerit të lëkurës, të tillë si ata të sëmurë nga SIDA ose sëmundje të tjera imunitare. 
 
ÇFARË KËSHILLOJNË DERMATOLOGËT
Bëhu të kujdesshëm nën diell
Mos kini frikë nga dielli, ai akoma na jep jetë. Por, thitheni diellin me kujdes. Ndryshoni zakonet tuaja në mënyrë që të kënaqeni pa rrezikuar veten. Kapela, SPF dhe syzet që bllokojnë rrezet UV janë tre thelbësoret pa të cilat nuk duhet të dilni nga shtëpia.
Çdo ndryshim i lëkurës është i vlefshëm
Njerëzit shpesh nuk tronditen nga lloji themelor i kancerit të lëkurës, karcinoma themelore e qelizave, sepse besojnë se është shëruar 100% me një krem për përdorim lokal ose me procedurë të thjeshtë kirurgjikale. Problemi me këtë mendim është se njerëzit që kanë një lloj të kancerit me rrezik të ulët kanë 53% rrezik më të madh që të zhvillojnë një lloj tjetër më serioz të kancerit.
SPF nuk është vetëm për plazhë
Pak njerëz janë të vetëdijshëm se sa jemi të ekspozuar ndaj rrezeve UV - koha mesatare e incidencës e kaluar në diell është 80% e ekspozimit total që një individ do të arrijë në jetën e tij. Prandaj, është e logjikshme të aplikoni krem dielli çdo ditë, pavarësisht nëse moti është me diell, me shi apo do të qëndrojmë shkurt ose gjatë jashtë. 
Mos kurseni SPF
Kërkimet tregojnë se njerëzit aplikojnë vetëm 1/3 deri në 1/2 të sasisë që duhet të aplikojnë për ta fituar nivelin e mbrojtjes të treguar në shishen e pakos. Që do të thotë nëse vendosni SPF 50, me siguri nuk fitoni as SPF 25. Për një trup të rritur mesatar, mjafton një gotë krem kundër diellit, por nëse shkoni në plazh. Është mirë që faktorin mbrojtës ta kombinojmë me antioksidantë - lexoni në f. 20
Reagoni në nishanin e parë
Nëse nishanat ndryshojnë në çfarëdo mënyre, madhësia, forma, ngjyra, reagoni! Kushtojini vëmendje simptomave të tilla si kruarja dhe butësia. 
Mos harroni buzët tuaja
Lëkura e hollë në buzë ka mungesë të melaninës, mbrojtës natyror i diellit, duke i bërë ata dyfish më të ndjeshme. Vetëm 37% e njerëzve mbrojnë buzët me SPF ndërsa janë në plazh! Meshkujt janë veçanërisht të prirur ndaj kancerit të buzëve, por pavarësisht nga gjinia, buza e poshtme ka 12 herë më shumë gjasa të preket sepse merr më shumë diell. 

rreth nesh

Shëndeti nuk është vetëm mungesë e sëmundjes, shëndeti është mirëqenie e plotë psiqike, fizike dhe emcionale. Misioni ynë do të jet i tillë. Me anë të këshillave të thjeshta dhe të shkurta dhe me përmbatje të cilat me shumë kujdes janë zgjedhur, ne ju ofrojmë të dhëna praktike të zbatueshme për përmirësimin e cilësisë së jetës në përgjithësi.

Ndiqni ne në Facebook

Newsletter

Shkruani e-mailin