Tradicionalisht në të gjithë botën, nëntori konsiderohet një muaj i ndërgjegjësimit për njerëzit me diabet si një sëmundje kronike dhe progresive, ndërsa 14 nëntori festohet si Dita Botërore e Diabetit, për nder të ditëlindjes së një prej shpikësve të insulinës - Frederick Banting. Dita Botërore e Diabetit u krijua në 1991 nga Federata Ndërkombëtare e Diabetit (IDF) dhe Organizata Botërore e Shëndetit (OBSH), sipërgjigje ndaj shqetësimit në rritje për shkak të  epidemive dhe kërcënimit të përshkallëzuar të shëndetit të paraqitur nga diabeti. Në vitin 2006, me rezolutën e KB, ajo u njoh zyrtarisht edhe nga KB.
Aktualisht, më shumë se 425 milion njerëz në të gjithë botën kanë diabet. Shumica e tyre diagnostikohen me diabet tip 2. Numri i diabetikëve po rritet me një normë të jashtëzakonshme nga viti në vit, i cili, sipas parashikimeve të tanishme, do të rritet deri në vitin 2045 në më shumë se 629 milion njerëz.
Shkalla e rritur e diabetit, veçanërisht diabeti tip 2, është rezultat i ritmit të përshpejtuar të jetës, historisë familjare, rritjes së konsumit të ushqimeve jo të shëndetshme, stresit, shtimit të peshës, aktivitetit të pamjaftueshëm fizik dhe faktorëve të tjerë. Ndryshimi i stileve të jetesës, gjegjësisht promovimi i stileve të jetesës së shëndetshme (një dietë e shëndetshme dhe e ekuilibruar dhe aktivitet i rregullt fizik) deri në vitin 2045 mund të parandalojë diabetin e tipit 2 në më shumë se 70% të rasteve, ose më shumë se 160 milion njerëz. Në të gjithë botën, gjysma e njerëzve me diabet janë të padiagnostikuar, d.m.th. nuk e dinë se kanë diabet. Shkalla e rasteve të diagnostikuara mund të përmirësohet me rritjen e ndërgjegjësimit për simptomat e diabetit tip 1 (etje, urinim të rritur, lodhje, humbje të papritur në peshë) dhe me mundësitë e rritura për ekzaminimin e njerëzve në rrezik të lartë për diabetin tip 2 (mosha e përparuar, mosha jo e përparuar, ushqimi, shtimi i peshës, aktiviteti i pamjaftueshëm fizik).


Diabetis mellitus ose diabeti është sëmundja më e zakonshme metabolike e njeriut modern. Karakterizohet nga nivele të ngritura të sheqerit në gjak (glukozë) dhe ndodh për shkak të një çrregullimi në veprimin e insulinës hormonale. Insulina është një hormon që sekretohet nga pankreasin dhe rregullon nivelin e sheqerit në gjak duke e transportuar atë në qelizat nga të cilat trupi e përdor si energji. Nëse nuk diagnostikohen  dhe trajtohen në kohe mund të çojë në pasoja të rënda shëndetësore. Diabeti klasifikohet etiologjikisht në:
-      Diabeti i tipit 1 (i varur nga insulina - zakonisht ndodh papritmas me simptoma të rënda, dhe përbën rreth 10% të njerëzve me diabet);
-      Diabeti i tipit 2 (i pavarur nga insulina - nuk ka simptoma specifike, sepse zhvillohet ngadalë, kështu që shpesh mund të jetë i pranishëm për vite me radhë para se të diagnostikohet. Më shpesh zbulohet rastësisht, kur diabeti ka avancuar dhe komplikimet shëndetësore tashmë kanë ndodhur. 90% e personave me diabet);
-      Diabeti gestacional (diabeti gjatë shtatzanisë).
Duhet theksuar se diabeti tip 1 nuk është i njëjtë me atë të tipit 2. Përkatësisht, diabeti tip 1 është një sëmundje ku pankreasi prodhon shumë pak ose aspak insulinë, ndërsa në diabetin tip 2, pankreasi më shpesh prodhon insulinë, por qelizat nuk e njohin atë, d.m.th., kemi rezistencë të qelizave ndaj insulinës dhe si pasojë te Diabeti mellitus i tipit 1, sheqeri mbetet në qarkullimin e gjakut, pra nuk transportohet në qelizat.
Problemi kryesor është se diabeti nuk ka dhimbje, dhe simptomat klasike (etja dhe uria, urinimi i shpeshtë, lodhja, shërimi i ngadaltë dhe plagët më të vogla, shikimi i paqartë, lëkundjet e humorit, humbja e peshës) ndodhin vetëm kur nivelet e sheqerit në gjak janë tashmëtë ngritura. Nëse ngel i  patrajtuar ose trajtoht dobët, diabeti mund të ketë pasoja të rënda shëndetësore, siç janë sëmundjet kardiovaskulare, problemet me veshkët, neuropatia (problemi i qarkullimit periferik), probleme me shikimin, etj.
Dieta në diabet mellitus
 
      Diabeti, veçanërisht diabeti tip 2, është një nga sëmundjet që shoqërohet më shumë me stilin e jetës jo të shëndetshme (ngrënie jo të shëndetshme, aktivitet fizik të pamjaftueshëm, stres) dhe për të parandaluar dhe trajtuar me sukses diabetin është e domosdoshme përvetësimi i mënyrave të shëndetshme të jetesës dhe dietave. Edukimi i duhur për ushqimin është i nevojshëm në të gjitha nivelet pasi parandalimi është hapi i parë dhe mund të ndihmojë shumë për të shmangur shfaqjen e diabetit. Kur bëhet fjalë për diabetin, ushqimi i duhur është thelbësor.
Në parim, dietoterapia, gjegjësisht regjimi i të ushqyerit, për secilin person me diabet është individual. Kjo dietë individuale nënkupton një plan të ekuilibruar të dietës i përbërë nga ushqime të caktuara që plotësojnë nevojat individuale ushqyese, energjetike dhe të tjera të secili person dhe do të jetë në përputhje me terapinë e përshkruar. Sidoqoftë, ekzistojnë edhe rekomandime të përgjithshme ushqimore të bazuara në parime që tashmë janë provuar dhe bazuar në prova shkencore.
Këto rekomandime dhe parime janë thelbësore në parandalimin dhe trajtimin e diabetit. Diabeti nuk mund të kontrollohet nëse nuk merret parasysh çfarë, sa dhe kur hani. Dieta e diabetit përfshin të gjitha lëndët ushqyese, por në doza dhe në kohën e duhur. Dieta në diabetin tip 1 dhe tip 2 ndryshon me numrin e vakteve që varen nga terapia. Kur bëhet fjalë për diabetin, nuk është vetëm përparësi të zgjedhni ushqime të shëndetshme, por edhe të hani siç duhet duke shpërndarë ushqim në kohën e duhur, për të mos i anashkaluar, si dhe të jenë të ekuilibruar dhe të larmishëm, dmth çdo vakt përmban të gjitha lëndët ushqyese në proporcion dhe sasi të përshtatshme. Pra, dieta duhet të jetë e shëndetshme, e duhur dhe e ekuilibruar, për çka edhe ekzistojnë rregulla të caktuara. Për shembull, kur zgjedhni karbohidrate, ushqimet që përmbajnë karbohidrate komplekse dhe janë të pasura me fibra dietike duhet të zgjedhen. Ushqimet e pasura me karbohidrate komplekse dhe fibra përfshijnë drithëra të integruar (thekër, elb, hikërror, oriz të integruar, etj.), bishtajore (bizele, fasule jeshile, fasule, thjerrëza, etj.), perime, arra, etj. Karbohidratet komplekse dhe fibrat kanë një rëndësi të madhe në dietën e diabetikëve, pasi ato ndihmojnë në rregullimin e niveleve të glukozës në gjak. Ato thithen më ngadalë, gjë që nuk rrit nivelin e glukozës. Fibrat ngadalësojnë thithjen e glukozës dhe rregullojnë nivelin e sheqerit në gjak. Rekomandohet të konsumoni të paktën 14 g / 1000 kcal fibra në ditë. Diabetikët duhet, në parim, të kufizojnë konsumimin e tyre të ushqimeve të pasura me karbohidrate të rafinuara (miell të bardhë, bukë të bardhë, produkte të pjekura, makarona, ëmbëlsira, sode, shprisha,etj.). Perimet në ushqim duhet të jenë të pranishme në sasi të mëdha. Rekomandohen veçanërisht: perimet me gjethe jeshile, lakra, spinaqi, panaxhari gjethe, marule, lakër jeshtile, lakër brukseli brokoli, kastravec, selino, kungull i njomë, hudhër dhe pras. Karrota dhe panxhari rekomandohen vetëm nëse konsumohen të papërpunuara, pasi trajtimi i tyre termik rrit ndjeshëm indeksin e tyre të glicemisë. Frutat në dietën e diabetikëve duhet të jenë të pranishëm në sasi të moderuar për shkak të sheqerit natyral (fruktozës) që ai përmban, gjë që ndikon në nivelin e sheqerit në gjak. Pemë veçanërisht të dobishme për diabetin janë: mjedrat, boronica, manaferra, luleshtrydhja, aronia, rrushi pa fara, limoni, mollat, portokalli etj. Rekomandohet të shmangni gëlltitjen e frutave të ëmbëlsuar dhe të thata, reçelet dhe xhemet me sheqer, lëngjet e ëmbëlsuara të frutave etj. 
Ushqime të tjera të rekomanduara për diabetikët përfshijnë ushqime që përmbajnë yndyrna të shëndetshme, siç janë vaji i ullirit i ftohtë i kulluar, ullinjtë, avokadot, farat dhe vaji i lirit, peshqit e pasur me acide yndyrore omega-3 (skumbri, salmon, tono, etj.), kanella e Cejonit, shafranj, ëmbëlsues natyral si stevia, aloe vera, carela etj. Si një mbështetje shtesë, diabetikët këshillohen të konsumojnë B-kompleks, vitaminën C, ALA (acid alfa lipoik), magnez, krom dhe probiotik. 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
Cilat janë reaksionet alergjike? Shprehja "alergji" do të thotë reagim i ndryshuar i nikoqirit kur ri-ekspozohet ndaj antigjenit. Reagimet alergjike mund të shkaktohen nga antigjene të shumtë. Ekzistojnë katër lloje të reaksioneve alergjike, por në praktikë ato rrallë ndodhin individualisht dhe në izolim. 
Utikaria që ne i njohim si "urtikarie" ose "hithra" është një reagim i zakonshëm dhe karakteristik. Mund të ndodhë në çdo moshë dhe deri në 20% të popullsisë kanë të paktën një episod në jetën e tyre. Është më e zakonshme te pacientët atopik, d.m.th në ata me lëkurë të thatë. Urtikaria klasifikohet si akute ose kronike. Shumica e rasteve janë akute dhe zgjasin nga orë në javë. Urtikaria kronike, e përcaktuar si episodet e urtikarisë që zgjatë më shumë se gjashtë javë, është më e zakonshme tek gratë e moshës mesatare. 
Angioedema ose ënjtja e qepallave dhe buzëve shpesh ndodh me urtikari akute dhe është më e zakonshme tek fëmijët dhe të rriturit e rinj. 

Simptomat.Urtikariet kruhen. Intensiteti ndryshon, dhe disa pacientë mund të kenë një kruajtje të lehtë. Pruriti është më i butë në angioedema. Angioedema lokalizohet kudo në lëkurë ose në mukozë, por më së shpeshti gjendet në fytyrë, qepallë, buzë, organe seksuale, gjuhë, faring, dhe laring. Lëkura mbi ënjtjen është e pandryshuar ose pak rozë, me një ndjenjë tensioni dhe nganjëherë kruajtje me intensitet të ndryshëm. Ëntja zhvillohet me shpejtësi dhe tërhiqet pas disa orësh, rrallë zgjatë më shumë se 24 orë. Reagimet e mbetura, ose të përsëritura, mund të ndodhin në vendin e njëjtë ose diku tjetër në lëkurë. Angioedema e lokalizuar në laring mund të jetë e rrezikshme për jetën pasi mund të çojë në mbytje. 

Fotografi klinike. Urtika është e kufizuar me kufi të kuqërremtë ose të bardhë, zakonisht pak mbi nivelin e lëkurës dhe shpesh shoqërohet me kruajrje të fortë. Ndryshimet e ngjyrave janë zakonisht të pranishme në sipërfaqe. Ndryshimet më të trasha të urtikarisë kanë të njëjtën ngjyrë. Mund të ndryshojë në formë, zakonisht ovale në formë dhe mund të zgjasë vetëm disa orë, por një pjesë e kufirit mund të mos formohet ose të riabsorbohet, duke dhënë pamjen e unazave jo të plota. Mund të ndryshojë gjithashtu në madhësi nga 2 deri në 4 milimetra, deri në prerje gjigande, ku një ndryshim i vetëm  mund të mbulojë një gjymtyrë. Pjesa e mesme mund të jetë më e lehtë se skajet e urtikës. Kruajtja që është shpesh intensive lehtësohet nga fërkimi ose shtrydhja, por jo kruajrje, e cila është një shenjë shumë e rëndësishme e urtikarisë. Urtikariet shfaqen shpejt, brenda disa minutave dhe zgjasin më pak se 24 orë. Në të njëjtën kohë, mund të ndodhë urtikarie e re, gjë që e bën urtikarinë të vazhdojë për disa ditë ose javë. Prandaj, zhvillimi i urtikarisë është një proces dinamik. Ndërsa të vjetrat kalojnë, shfaqen ndryshime të reja. 

Terapia. Trajtimi i urtikarisë dhe angioedemës mund të jetë specifik dhe simptomatik (jospecifik). Antihistaminet janë ilaçe për të cilat dihet se funksionojnë kundër histaminës. Përndryshe, histamina është një substancë që lëshohet gjatë reaksioneve alergjike. Kjo substancë bën që enët e gjakut të zgjerohen (e cila rezulton në një rënie të presionit të gjakut), pastaj rritja e aktivitetit sekretues, duke çuar në përlotimin e syve, "rrjedhjen" nga hunda, si dhe kruarje në sy dhe hundë dhe teshti. 
Antihistaminet jo sedative janë zgjidhja e parë e trajtimit. Antihistaminet qetësuese më të vjetra duhet të përdoren për të trajtuar urtikarinë e rëndë për pacientët me angioedema të rëndë me ënjtje të fytyrës, gjuhës dhe faringut. Antihistaminet kontrollojnë urtikarinë duke parandaluar vazodilimin dhe humbjen e lëngjeve nga enët e gjakut. Ato nuk parandalojnë lirimin e histaminës. Nëse histamina lirohet para se të merret antihistamina, vendet e receptorit do të okupohen dhe antihistamina nuk do të ketë efekt. Antihistaminet mund të përdoren deri në 6 muaj. Antihistamina - desloratadini është zgjedhja e parë e terapisë antihistamine për trajtimin e të gjitha llojeve të reaksioneve të urtikarisë. Desloratidini është një antihistaminik i gjeneratës së re me një efekt jo negativ që është i shkëlqyeshëm për trajtimin e reaksioneve alergjike, si dhe për paramedikimin e tyre.
 
 

 
                                               Dr. Dejan Filipovic
                                           spec. dermatolog

Vera nënkupton hedhja e shtresa të trashe të robave dhe ekspozimi i figurës suaj në bikini. Por, për pjesën dërmuese, sidomos për gratë, kjo stinë mund të sjell edhe disa mungesa ose shqetësime. Venët e zgjeruara paraqitren ose keqësohen gjatë muajve veror më shumë se çdo periudhë tjetër të vitit, parandaj ata që vuajnë nga venët e zgjeruara mund të goditen në mënyrë akute gjatë verës,edhe fizikisht edhe emocionalisht, për shkak të simptomeve të keqësuara dhe rritjes së vetëdijes.
Venët e këmbëve janë enë të gjakut të cilët bartin gjakun nga këmbët ka zemra, në drejtimin e kundërt me gravitetin.

Venët e zgjeruara janë enë të sëmura të gjakut, më shpesh të ekstremiteteve të poshtme. Ata janë vena me valvolajofunksional venoz. Me vetë dëmtimin e valvolëskrijohet refluksi venoz. Kjo na shpien te zgjerimi i mureve venoze dhe krijimi i bulbave gjarpërore,gjegjësisht zgjerimi i venëve. Një enë e këtillë e gjakut nuk ka mundësi ta kryej funksionin e saj të zakonshme të pompimit të gjajut në zemër. Nëse nuk trajtohen, venët mund të shkaktojnë komplikime.
 
Pothuaj40% e grave dhe 25% e meshkujve kanë vena të zgjeruara.

 
Arsyet
Arsyeja kryesore për ndodhjen e venëve të zgjeruara është pozita e pingul ose e drejtuar e njeriut. Ajo pozitë jep mbingarkesë të madhe në enët e gjakut në ekstremitetet e poshtme që direkt na shpien te krijimi i venëve të zgjeruara. Valvolat e dobësuara venoze poashtu janë një nga faktorët kyç. Venët e zgjeruara ndodhin edhe si pasojë e predispozicionit gjenetik. Aktiviteti i pamjaftueshëm fizik, shtatzanie, trashjapoashtu janë disa faktorë që na shpien te kjo gjendje.
Valvolat e dobësuara venoze
Funksioni kryesor i valvolavevenoz është të pengohet refluksi venoz. Valvolat venoze te njerëzit nuk janë mjaft të zhvilluara që të mund të mbajnë dhe drejtojnë tërë gjakun ka zemra. Një pjesë e gjakut ka rrjedhje të kundërt, me çka rezulton mbajtja e siasirave të mëdha të gjakut në vena në ekstremitet e poshtme dhe zgjerimin e tyre. Të gjithë faktorët të cilët kontribojnë në dobësimin e valvolësvenoze janë faktorë indirekt që shkaktojnë zgjerimin e venëve.
Aktiviteti i pamjaftueshëm fizik
Gjatë lëvizjes së gjakut ka zemra, vetëm valvolat venoze nuk mjaftojnë që të kontrollohet fuqia e gravitacionit. Te individët që janë fizikisht aktiv, muskujt e këmbës ndihmojnë në pompimin e gjakut, kurse te njerëzit që një kohë më të gjatë e kalojnë në pozitën e ulur ose në këmbë, muskujt janë në formë të të dobët dhe nuk japin mbështetje të mjaftueshme venëve, andaj lehtë bëhen vena të zgjeruara.
Parapëlqimi gjentik
Kjo gjendje shpesh paraqitet në disa gjenerata në të njejtën familje. Te personat që kanë patapëlqime gjenetike për zgjedhimin e venëve ju rekomandohet veprimi prevenues që të shtyhen paraqitja e tyre. Ruatja e gjendjes fizike dhe ushqimi i cili e përmirëson sturkturën e e enëve të gjakut janë preventiva më e mirë e zgjrimit të venëve.
Venët e zgjeruara në shtatzani
Venët e zgjeruara shumë më shpesh i godasin gratë se sa meshkujt. Arsyeja për atë gjithsesi është shtatzania.Ata gjatë shtatzanisë ndodhin për shkak të ndryshimeve hormonale, gjegjësisht për shkak të tajimit të rritur të progesteronit i cili na shpien deri te dobësimi i mureve të enëve të gjakut, dhe me këtë edhe te zgjerimi i venëve. Shtypja të cilën pesha e foshnjës e krijon në ekstremitetet e poshtme poashtu është faktor për paraqitjen e zgjerimit të venëve. Të dhënat statistikore tregojnë se venët e zgjeruara shfaqen te 40 % e shtatzënave.

Simtpomet të cilat manifestohen
Tensioni dhe pesha në këmbë janë simptomet e para që manifestohen para zgjerimit të venëve.Përveç këtyre, te shumë raste paraqiten ngërçe dhe ëntje të vazhdueshme në këmbë, sidomos rreth kyçeve. Së pari zgjerohen kapilaret, kurse më vonë edhe venët. Venët e zgjeruara mund të kenë pengues madje deri në një centimetër., Paraqitet edhe çngjyrimi i lëkurës rreth venës së zgjeruar dhe dhimbje pas qëndirmit më të gjatë ulur ose në këmbë. 

Koimplikimet e venëve të zgjeruara, edhepse të rralla, mund të përfshijnë:
-  Të thatin– ulçerat të sëmurë mund të formohen në lëkurën afër venëve të zgjeruara, sidomos afër nyjeve. Çngjyrimi i lëkurës zakoinisht fillon para se të formohet të thati. 
-  Kokërrzimi i gjakut. Ndonjëherë jo vetëm venat sipërfqsore mund të rriten. Në ato raste, këmbët shumë shpejt mund tëbymehetdhe të ndjehet vazhdimisht dhimbje. Çdo dhimbje e tillë e vazhdueshme në këmbë ose ëntje kërkon ndihmë mjeksore, sepse mund të jetë simptom i kokërrizimittë gjakut– gjendje e cila në mjeksi njihet si tromboflebitis.
-  Gjakderdhja. Kohë pas kohe, venët shumë  afër lëkurës mund të plasin.Kjo zakonisht shkakton gjakderdhje të vogël. Por, çdo gjakderdhje kërkon ndihmë mjeksore. 


Prevenimi
Nuk ka mundësi që plotësisht t’i pengojmë venat. Por, përmirësimi i qarkullimit të gjakut dhe tonusit muskulor mund ta rreduktoj rrezikun nga zgjermi i venëve.Masat e njëjta të cilat mund t’i ndërmerrni për ta trajtuar shqetësimin nga venët e zgjeruara në shtëpi, mund të ndihmojnë në pengimin e zgjerimit të venëve, duke përfshirë:
– ushtrimet, ecja ose notimi mund të ndihmojnë në pengimin e zgjerimit të venëve.
– ruatja e peshës normale.
– ushqimi i pasur me thjerrza dietale, por sasi të vogël të kripës.
– shmangni transmastet(sepse e keqësojnë qarkullimin e gjakut dhe kanë ndikim ndezës), alkoolin dhe kofeinën(që kanë ndikim dehidratues).
– përmirësoni elasticitein e enëve të gjakut me marrjen e vitaminës B dhe C, kurse me marrjen e vitaminës E ju ndihmoni pengimin e kokërrzimit të gjakut dhe ta përmirësoni qarkullimin.
– shmangni mbatjen e takave të larta dhe çorapeve të ngushta. Rekomandohet mbajtja e çorapeve ose fashave elastike .
– dush me ujë të vakët ose të ftohtë.
– mos qëndroni ulur gjatë kohë me këmbë të kryqëzuara. Kur uleni më mirë, nëse keni mundësi, t’i mbani këmbët gjysmë të mbledhura.
– nëse duhet të qëndroni më gjatë,lakonishputat poshtë e latë dhe rrotulloni në drejtim të akrepave të orës që t’i lëvizni muskut dhe kyçet.
 
Metoda e mjekimit
Në fillim, venët e zgjeruara mund të trajtohen me metoda jo operative.Terapia konzervative dhe përdorimi i barnave mund t’i zbus vështirësitë me zgjerimin e venëve.Nëse venët e zgjeruara tashmë kanë hyrë në fazën e dytë të sëmundjes dhe bëhen jo funksionale, ata patjetër të largohen. Venët e zgjeruara largohen me operim klasik, me lazer ose radioterapi me operacion me avull uijor.

Trajtimi shtëpiak i venëve të zgjeruara
Ushtrime
Ushtrimi i rregullt nxit qarkullimin më të mirë të gjakut në këmbë. Ushtrimi,poashtu ndihmon që të reduktohet shtypja gjakut, që është edhe një faktor që kontribon në zgjerimin e enëve. Ushtrimet e tilla janë: notimi, ecja, biçiklizmi, joga.
Çorap kompresiv
Çorapët kompresiv mund të gjenden në më shumë farmaci dhe mund të ndihmojnë në krijimin e shtypjes te këmbët. Kjo ju ndihmon muskujve dhe venave që ta lëvizin gjakun ka zemra.
Vajra esencial
Vaji nga gështenja e egër (Aesculus hippocastanum L.) dhevaji nga pisha(Pinus maritima) mund të ndihmojnë që të reduktohet dhimbja në këmbë, pesha dhe kruarja te njerëzit me insufiçiencë kronike venoze, që është arsye kryesore për venët e zgjerzuara, si dhe për reduktimin e ëntjeve në këmbë.
Ndryshimet në ushqim
Ushqimi i begatshëm mund të paraqet një nga tretmanet shtëpiake për venët e zgjeruara. Ushqimi me kalium (bajamet dhe fëstekët, thjerrëzat dhe fasulja e bardhë, patatet, perimet me gjethe, salmoni dhe tuna) mund t’i ndihmoj venët e zgjeruara me anë të reduktimit të mbatjes së ujit në trup.
Kripa dhe ushqimi i pasur me natrium mund të shkaktoj mbatjtjen e ujit në trup andaj duhet të evitohet.
Njerëzit të cilët janë me peshë të tepërt kanë probabilitet më të lartë për zgjerimin e venëve, prandaj reduktimi i kilogramëve të tepërt mund të reduktoj shtypjen mbi venët dhe ta lehtësoj ëntjen dhe shqetësimin.
Konsumoni më shumë flavonoide. Flavonoidet e përmirësojnë qarkullimin e gjakut.
Ushqimi i cili përmban flavonoide:perime, duke prëfshirë qepë, spec, spinaq dhe brokoli; agrume dhe rush, qershi, molla dhe boronicë, kakao, hudhër.
Mbani këmbët pak të ngritura– mbajtja e këmbëve pak të ngritura në të njejtën lartësi me zemrën ose mbi të do të ndihmoj që të përmirësohet qarkullimi. Me këtë reduktohet shtypja në venët e këmbëve dhe graviteti do të ndihmoj që gjakut të rrjedh pa penguar ka zemra.
 

Masazha.Masazhimi i butë i vendeve të përshtatura mund të ndihmoj për qarkullimin.. 
Me rëndësi thelbësore është që të shmanget shtypja direkt mbi venat.
 
Vera ëshë stinë e infeksioneve të zorrëve. Temperaturat e larta kontribojnë në shumimin e viruseve, bakterieve dhe paraziteve të zorrëve. Rreziku nga diarea është më i lartë gjatë udhëtimit dhe pushimit veror.

Çka paraqet diarea e udhëtimit?
Diarea e udhtimit paraqet paraqitjen e më shumë se tre feceve të lëngshme për 24 orë. Me rëndësi është konsistenca, jo vetëm numëri i feceve. Paraqitet si pasojë i infeksioneve bakteriale (Escherichia coli, Salmonella, Shigella, Campylobacter), infeksioneve virale(Rota virus) dhe infeksioneve parazitale (Giardia lamlia, Entaneba mistolitica). Arsyeja më e shpesht për paraqitjen e diaresë gjatë udhëtimit është konsumi i llojeve të ndryshme të ushqimit,që përmban lloje të ndryshme të organizmave me të cilët organizmi i njeriut nuk është mësuar.

Simptomet e diaresë së udhëtimit
     Mirë është të udhëtohet, por kjo shpesh na shpien te rreziku më i lartë nga diarea e udhëtimit. Rreziqet nga diarea e udhëtimit janë më të mëdha kur udhëtojmë në Azinë Jugore, Afrikën Ekuatoriale, dhe në pjesën dërmuese të Amerikës Jugore. Simptomet më të shpeshta dhe më të vështira burojnë nga bakteriet invazive dhe bartja e infeksionit më shpesh është me: konsum të ushqimit dhe ujit të ndotur, direkt nëpërmjet rrugës ajërore, me anë të duarve dhe objekteve të ndotura. Simptomet më të shpeshta që paraqiten gjatë diaresë janë:
-       Temperatura e lartë, sidomos gjatë infeksionit me Salmonella;
-       Vjellja dhe dhimbja e stomakut;
-       fece të gjakosura gjatë infeksionit me Salmonella, Shigella dhe Escherichia coli;
-        fece të vështira ujore gjatë infeksioneve virale.
Foshnjët dhe fëmijët e vegjël kanë peshë të ulët trupore, dhe jashtëqitjet e shpeshta të lëngshme kanë rrezik më të madh nga dëmtimet më serioze të barazpeshës ujë-elektrolit, gjegjësisht dehidratimi.

Prevenimi dhe trajtimi i diaresë së udhëtimit
     Bazike në prevenimin e diaresë së udhëtimit është evitimi i kontaktit me fëmijë të sëmurë. Shumë me rëndësi është mbatja e higjienës personale, e cila nënkupton pastrimin e rregullt dhe tëshpesht të duarve me sapun dhe me ujë të ngrohtë, dhe përdorimin e mjeteve për desinfektim. Pastrimi themelor i perimeve dhe pemëve para konsumimit, përpunimi termik i vendit, pastrimi dhe desinfektimi i spërfaqeve, sidomos i lodrave të fëmijëve, përdorimi i ujit në shishe dhe e ujit të zijer.
      Në trajtimin e diaresë së udhëtimit, primare është rehidratimi dhe përdorimi i probiotikëve, të cilët shumë shpejtë dhe në mënyrë efiksa e ndihmojnë që të rregullohet mikroflora e zorrëve.

Regjimi higjenik dhe dietal
    Gjatë periudhës së verës, duhet të konsumohet ushqim më i lehtë. Kur fëmiju ka diare, nuk duhet t’i jepni lëngje pemësh dhe çarja me sheqer, sepse sasia e madhe e sheqerit e rrit diarenë dhe e prolongon kohëzgjatjen e saj. Përveç trajtimit simptomatik me probiotikët, rekomandohet:
- Qull mebollgur, banane, oriz dhe karotë, patate e zijer, bukë dhe mish pule;
- Ushimi me vlerë të lartë ushqyese dhe enrgjetike(pasta,bollgur misëri, drithëra, djath, sasira të vogla të gjalpit).
 
 Çka të mbani në farmacinë tuaj personale për udhëtim?
     Barazpesha e brendshme e mikroflorës është me rëndësi të madhe për shëndetin e organizmit të njeriut. Diarea është mekanizëm mbrojtës për pastrimin e agjentëve, por na shpien te dëmtimi i barazpeshës së kulturave probiotike të cilët gjenden në traktin gastrointestinal. Prandaj, qasja bashkëkohore në trajtimin e diaresë së udhëtimit rekomandon:
-       Probiotik klinikisht të testuar; 
-       Mjete për rehidratim.
Me marrjen e probiotikëve, bakteriet e “mira“krijojnë kushte jo të përshtatshme për zhvillimin e mikroorganizmave patogjen.Probiotikët mund të jenë efikas në trajtimin e diares së udhëtimit, sepse e renovojë mikroflorën e zorrëve dhe e përforcojnë mbrojtjen e organizmit. 
                                                               d-r specialist pediatër
                                                               Slavica Fileva
Si pasojë e zhvillimit të teknologjisë ushqimore si dhe i nevojës që një sasi e caktuar e ushqimit të ruhet për një kohë më të gjatë, si dhe për shkak të kërkesave më të mëdha të konsumatorëve, industria ushqimore vazhdimisht është aftësuar duke ofruar ushqim me cilësi të reja shqisore, pamje të re, me afat më të gjatë të qëndrueshmërisë, shije të reja, etj.
Që të arrihet shije më e mirë, pamje më e bukur, aromë, qëndrueshmëri më e gjatë në përgatitjen e ushqimit, gjithmonë janë shfrytëzuar aditive për atë qëllim. Kjo është pjesë e kulturës ushqimore. Zgjedhja e shtesave ka qenë frut i përvojës, traditës, fantazisë dhe i mënyrë së bashkëpunimit me natyrën.Rol kyç në ato krijime kanë luajtur, edhe sot vazhdojnë të luajnë shtesat e ndryshme të ushqimit të cilët i emrëtojmë ose i njohim si aditive. Sot, shtesat në ushqim janë identifikuar me anë të e-numrave, kurse industria ushqimore e mori monopolin mbi definicionin se çka janë shtesat ushqimore. 

Çka janë aditivet?

Aditivet janë subsanca me përbërje të njohur kimike të cilat nuk mund të konsumohen vetëm, nuk janë përbërës tipik të ushqimit, parimisht janë pa vlerë ushqyese, por shtohen në ushqim me qëllim që të përmirësohen vetitë teknologjik dhe shqisore. Aditivet shtohen në ushqim, në procedurën teknologjike të prodhimit, përgatitjes, formimit të paketimit, transportit dhe ruatjes. Për shkak se nuk janë përbërës natyror të ushqimit, këto sjellin edhe disa rreziqe të caktuara shëndetsor nëse tejkalohet konsumi i lejuar në ditë.Aditivet e barazojnë cilësinë e produktit, mundësojnë konsumin e ushqimit sezonal gjatë tërë vitit, e vazhdojnë afatin e përdorimit.Aditivet mundësojnë që ndonjë produkt të fitoj veti, shije dhe cilësi të cilat nuk i ka si përbërës natyror. Me aditive, për shembull: papatet e skuqura fitojnë shijen e keçapit ose aromën e tymit, uji i thjeshtë bëhet ujë i gazuar, përzierjet e yndyrërave bimore dhe niseshtesbëhet djathë i shkrirë, buka dhe ushqimet e bardha të pjekura me shtimin e aditiveve bëhen të “zeza”,mishi në raftet e friguriferit ka ngjyrë të bukur të kuqe dhe pamje të freskët– të këtillë shembuj ka plot. Përveç aditiveve të fituar sintetike, ekzistojnë edhe aditive me prejadhje natyrore, siç janë ngjyrat natyrore, vitaminat, fijet bimore, enzimet. Njihen rreth 300 aditive dhe më shumë se 3500 komponimeve të tyre. 

Е-numrat


Duke pasur parasyshë se gjendemi në kohën e informaconeve, njohja e aditiveve bëhet me anë të e-numërave të cilët paraqesin një shenjë gjerësisht të pranuar në tërë botën.
Е-numërat mundësojnë shënimn dhe njohjen më të lehtë, si dhe dëshmi për vlerësimin dhe klasifikimin toksikologjik të aditiveve.
Duke pasur parasyshë se aditivet ndahen në disa grupe, ekzistojnë disa rregulla për numërim të cilat ua paraqesim:
·   ngjyrat– 100-181; 
·   konzervancet– 200-285 dhe1105;
·   antioksidantët– 300-340;
·   rregullatorët e aciditetit– shënohenme numëra të ndryshëm;
·   trashës /emulgaro– 322, 400-499 i 1400-1451; 
·   substancat për pengimin e kokërrzimit– 550-572; 
·   përforcues të shijes– 600-650; 
·   substancat për lustrim– 900-910;
·   substancat për ëmbëlsim-420, 421, 950-970. 


Aditivet ushqimore– shtesë ose mungesë në ushqim
Aditivet në ushqim nuk mund të eliminohen plotësisht, por mund të kufizohet konsumi i tyre.Më shpesh duhet të përdoren produkte të freskëta pa aditive (pemë, perime, drithra, thjerrza, fasule, salce që i përgatisni vetë), kurse përdorimi i ushqimit të pëgatitur kimikisht dhe në mënyrë industriale plot me aditive të reduktohet minimalisht.Prodhimi industrial i ushqimit pa aditive nuk është e mundur, madje gjenden edhe te ushqimi i prodhuar ekologjik. Edhepse aditivet sot na mundësojnë siguri më të madhe të produhimit në kuptimin teknologjik, disa prej tyre nuk kanë emër të mirë dhe mund ta dëmtojnë shëndetin e njeriut. Pikërisht për këtë, konsumatorët vazhdimisht e më shumë informohen se çka konsumojnë me ushqimin, sidomos ata të cilët kanë probeleme të caktuara shëndetsore.
 
Aditivet janë “e keqe” e domodoshme, të cilat e përmirësojnë pamjen dhe shijen e ushqimit, por nuk e përmirësojnë cilësinë e saj.
 
Përse duhet t’i kushtohet vëmendje etiketës së poduktit
Mënyra e vetme për të kontrolluar dhe deri diku të barazpeshoni atë që konsumoni është që me kujdes ta lexoni deklaratën e përbërjes së produktitNë atë mënyrë, do të mund të shihni se sa aidtive ka dhe cilët janë ata aditive, që të mund t’i shmangni ata që janë të panvojshëm, të cilët kanë shkaktuar reagime të pakëndshme (alergjene) ose të zgjedhni produkte që përmbajnë sasi minimale të aditivëveFatkeqësisht, konsumatorit, për shkak të deklarimit jo të duhur ose jo të plot të përbërësve të produktit, shpesh e shkruar me shkronja shumë të vogla, i privohet e drejta për informim të drejtë për atë që blen dhe konsumonGjithsesi, nuk presim të mbani evidencë të e-numërave, por, sërish, kushtoni vëmendje kur të shkoni radhën tjetër në vetëshërbim.

Aditivet në pjatën e fëmijëve

Kur bëhet fjalë për fëmijët dhe produktet të cilat i konsumojnë, vijmë në konkludim se është vështirë t’i izolojmë nga fushata konsumatore dhe plotësisht t’i mbrojmë nga përbërësit e dëmshëm.Nuk mund të presim që të gjithë ëmbëlsirat t’i zëvendësoni me pemë dhe çdo ditë të bëni keka shtëpiak me përbërës të dëshmuar ose jo të dëmshëm. Për fëmijët më tërheqëse është ushqimet me shije dhe aromë të theksuar specifike, me ngjyra të gjalla dhe me forma interesante jo të gjalla, kryesisht, ushqim plot me aditive dhe me shtesa artificialeNga ana tjetër, konsumi i ushqimit të tillë ka vlerë të lartë energjetike, e begatshme me sheqer dhe yndyrna, që shpesh rezulton në mbipeshë, sepse konsumi i kalorive nuk është në përputhje me energjinë e harxhuar.Prandaj, prindërit duhet t’i kushtojnë vëmendje kur blejnë produkte për fëmijë, domosdoshmërisht t’i lexojnë deklaratat, përbërjen dhe vlerën ushqyese.Ushqimi i konzervuar dhe produktet me afat të shtyrë të pëdorimit ose produktet të cilat ne e dimë se përmbajnë sasira të madhe të aditiveve, duhet t’i shmangni, sidomos kur bëhet fjalë për fëmijëtVëmendje të veçantë kushtoni produkteve të cilat asesi nuk rekomandohen për fëmijë dhe të cilat mund ta dëmtojnë sistemin e tyre imunitar të gjakut. Ju, si prind, keni zgjedhje. Prandaj, zgjedhni me mend.Me rëndësi është që gjithmonë ta keni në mendje se fëmijëve ju krijoni shprehi të të ushqyerit të cilat do të zgjasin tërë jetënMësoni fëmijët tuaj që të ushqehen shëndetshëm, por poashtu mësoni ata se shëndetshëm, nuk do të thotë pa shijePërdorimi i pemëve dhe perimeve të freskëta, gatimi në shtëpi, shmangia e ushqimit të gatshëm ose gjysmë të gatshëm (konzervuar) dhe edukimi i fëmijëve nga ditët më të hershme se nuk ka nevojë për konsum të shpesht të ëmbëlsirave dhe “zemrave” industriale janë masa të mira për mbrojtjen e shëndetit të fëmijëve
Përveç fëmijëve, poashtu të ndjeshëm janë edhe të moshuarit sistemi imunitar i të cilëve nuk ka aq fuqi që të luftoj me tërë aditive e akumuara në trup.
Është evidente që aditivet sot në industrinë ushqimore janë të pa evitueshme. Ata ushqimin e bëjnë të pranueshme, afatgjate dhe te ne shkaktojnë dëshirë të jashtëzakonshme për konsumin e sajNuk mund të paramendohet se sa produkte do të duhet t’i harrojmë nëse në të nuk ka aditive
Aditivet nuk mund t’i shmangim plotësishtAjo që mundemi është t’i eduktojmë ata për aditivet të cilat janë më të dëmshme dhe të kërkojmë t’i shmangim ku ka mundësi.
Sipas përbërjes së saj, kripa është mineral i cili fitohet nga kombinimi i natriumit dhe klorit. Bashkarisht, ata formojnë substancën e kristalizuar-klorid natriumi. Kripa është shumë domethënëse për jetën e njeriut dhe për funksionin e trupit. Natriumi dhe klori janë elemente kyçe që ndihmojnë në mirëmbatjen e barazisë  qelizore, qarkullimit dhe nivelit të sheqerit në gjak. Natriumi është një nga mineralet i cili kryesisht është përgjegjës për mirëmbatjen e elektroliteve në trup.
 
Në treg ekistojnë disa lloje të kripës, por fatkeqsisht, nuk ekzistojnë studime relevante komparative të cilat do ta tregonin vlerën e vërtetë, gjegjesisht dobinë ose anët negative të çdo lloji.Pikërisht për këtë, si konsumator, jemi vetëm me besueshmërinë e të dhënave të plasuara në fushata e përshtatshme të marketingut. 
Prandaj, shumë është me rëndësi të konsumojmë sasira të mjaftueshme pavarsisht nga “superefektet” e cekura në propagandë.
 

Kripa e rafinuar/ e kuzhinës

Kripa më shpesh e përdorur është kripa e bardhë, e thjeshtë, prë gatim. Ajo më shpesh është shumë e përpunuar dhe për shkak të kësaj shumë sasira të vogla të mineraleve janë larguar.Kjo kripë më shpesh ka kaluar nëpër disa faza të purpunimit industrial, prandaj përmban shumë aditive të cilët, kryesisht, pengojnë formimin e topthave.Kjo kripë në mënyrë plotësuese jodizohet që të plotësohen rregullativat ligjore nëse ekzistojnë, dhe kanë të bëjnë me sasirat e caktuara të jodateve në kripë (në Republikën e Maqedonisë është miratuar rregullative ligjore sipas të cilës kripa e përpunuar patjetër të jodizohet me jod kaliumi(20-30 mg jod në 1 kripë).

Kripa e detit

Kripa e detit firtohet nëpër impjante për fitimin ekripës me anë të evaporimit të ujit të detit në pishina të cekëta. Sërish, varësisht nga vendi i prodhimit dhe në cilën mënyrë fitohet (sa dhe si përpunohet), ajo, për dallim nga kripa e zakonshme,më shpesh përmban sasira të mineraleve si: klium, hekur, dhe zink, dhe atë në proporcione të ndryshme, varësisht nga prodhuesi. Sa më e errët të jetë kripa e detit, ajo është më e pasur me këto “papastërti” ose elemente.

Kripa e vëluar

Kripa e vëluar fitohet nga rezervat ekripës në vendin ku dikur ka ekzistuar det, dhe me tërheqjen e tij është shtresuar kripë. Me vrimosje arrihet deri te depot e kripës ku vendoset ujë që e shkrin kripën, pastaj pompohet. Pas avullimit, gjegjësisht pas tretjes, mbetet klorur natriumi i pastër.. Shembulli më i mirë për këtë është miniera për kripë në Tuzlla që është mbeturinë e Detit Panonik. 

 

Kripa e Himalajeve

Ky lloj i kripës buro nga Pakistani, gjegjësisht nga miniera për krip Kjurej(Khewra)– miniera e dytë sipas madhësis për kripë në botë. Gjegjësisht, miniera gjendet rreth300 km nga Himalajet, kështu që, përveç emërit që është shumë truk i mirë për marketing, lidhshmëri tjetër reale me Himalajet nuk ka. Kripa e Himalajeve më shpesh përmban sasira të oksid hekuritme çka e fiton ngjyrën rozë.Përmban sasira të vogla të kalciumit, hekurit, kaliumit dhe magnezit, por përmban edhe sasira shumë të vogla të natriumit nga kripa e thjeshtë.
Shumë njerëz e parapëlqenë shijen e kripës himaliane në raport me llojet tjera.
Sërish, dallimi kryesor është thjeshtë ngjyra, e cila mund ta bëj çdo ushqim vizualisht joshës.
 

Kripa kosher

Ky lloj i kripës fillimisht ishte përdorur për arsye fetare. Ligji hebreik ka detyruar që gjaku nga mishi të largohet, para se i njejti të konsumohet. Kripa kosher ka strukturë të vrazhdë, boshe dhe kokërrplot;, e cila është shumë e dobishme për atë qëllim. 
Dallimi kryesor me kripën e zakonshme është në strukturë, dhe pikërisht për këtë kuzhinierët e parapëlqejnë më shumë, sepse është më e lehtë për përdorim me gishta, dhe ka ndikim më të madh momental të shijes. Ka strukturë granulare dhe është shumë më e madhe se kripa e zakonshme. Përbëhet nga klorid natriumi dhe për dallim nga kripa e zakonshme, nuk përmban shtesa siç është jodi. 

Kripa e hirtë

Kripa e hirtë e fiton ngjyrën e saj nga argjili nga ku edhe mblidhet. Kaveti alakline dhe është shumë e ngjajshme me kripën e himalajeve, por shumë më e shtrenjtë, për shkak të mënyrës së prodhimit.

„Fleur de sel“

Në përkthimin fjalë për fjalë “lulja e kripës”, kjo kripë mblidhet me dorë nga pishinat afër bregut të Bretanja, Francë. Këto kristale të holla paraqiten në sipërfaqen e ujit dhe kjo mund të bëhet në ditën me diell, të thata me pak valë dhe vetëm me gërbujëtradicionale antike. Për shkak të rënies së saj dhe vjeljes intenzive, Fleur de Sel është më e shtrenjtë duke e merituar epitetin„kripa havjar“.
Bëhet fjalë për llojin më të shëndetshëm i cili, përveç koncentrimit më të madh të jodit, është i pasur edh me kalciumin dhe magnezin.

Kripa e zezë
Kripa e zezë buron nga Havajet, nuk është e përpunuara dhe është vullkanike, andaj e ka marrë edhe emërin „Kripa e zezë e lavës“. Ngjyra e thellë e zezë buron nga thëngjilli aktiv i cili është i shkëlqyeshëm për tretjen dhe largimin e toksineve nga trupi. Përveç kësaj, ngjyra e zezë i jep një pamje mjaft interesant ushqimit. 
Ekziston edhe një lloj tjetër i kripës së zezë që njihet si “kala hamak“ e cila buron nga India. Kjo kripë ka sasi të madhe të sulfurit, kurse kjo e bën të shkëlqyer për digjestionin.
 

Kripa e kuqe

Kripa e kuqe, poashtu, buro nga Havajet dhe e fiton ngjyrën e saj nga argjili vullkanik. Ndoshta kjo kripë është më e pasur me mikroelemente, sidopmos me hekur. Rekomandohet si shtesë e shkëlqyeshme në ushqim, sidomos te koncentrimet e ulëta të hekurit.

Kripa e hirë persiane

Ky lloj i kripës tubohet nga liqeni antik, i njelmët në Irandhe është i pasur me minerale. Rrallëherë gjendet në treg dhe ka çmim shumë të lartë.

Kripa e tymosur

Fumee de Sel kripa e tymosur ka pothuaj sasi të njejtë të nutrientëve si edhe kripa normale e detit. Gjegjësisht, kripa e tymosur fitohet nga uji i detit kur avullohet në enë të madhe mbi tymimin e boronicave, qershiave,dushkut të ndezura.
Për shkak të mënyrës së prodhimit, ka shije të pazakontë, por nuk ka asnjë dobi shëndetsore.

 

Gjatë muajve veror me rëndësi të veçantë është të theksohet konsumi i tepërt i lëngjeve sepse, për shkak të ekspozimit ndaj temepraturave të larta dhe djersitjes së madhe, humbasim sasira të mëdha të lëngjeve nga organizmi ynë, prandaj nevojitet plotësim me konsum plotësues me anë të ushqimit dhe pijeve. Hidratimi i përshtatshëm i trupit tuaj është me rëndësi gjatë tërë vitit, por gjatë periudhës së verës, kur mbizotërojnë temepratura të larta dhe kur jemi më të ekspozuar ndaj rrezikut nga vala e të nxehtit dhe dehidratimi, konsumi i mjaftueshëm i ujit është me rëndësi të veçantë për mirëmbajtjen e barazpeshës së lëngut i cili është kyç për funksionimin e drejtë të organizmit tonë.

Uji luan një rol të rëndësishëm në të gjitha proceset e organizmit tonë. Paraqet një zbërthyes univerzal i të gjithë materieve organike dhe jo organike. Është me rëndësi të veçantë për ruatjen e tempertaurës normale trupore dhe shtypjes së gjakut, ajo është secenciale për mirëmbajtjen e qarkullimit të gjakut, luan rol të madh në mbartjen e materieve ushqyese deri te qelizat e organizmit tonë dhe zbërthimi i tyre,e ruan hidratimin e lëkurës (e përmirëson mirëmbatjen e elasticiteti të saj dhe prevenon paraqitjen e parakohshme të rruthave),e përmirëson tretjen dhe prevenon kapsllëkun, si dhe ndihmon eliminimin e toksineve nga organizmi.
Gjatë periudhës së verës, shumë më shumë kohë kalojmë jashtë, jemi fizikisht më aktiv dhe djersitemi më shumë, andaj është me rëndësi që të hidratohemi mirë. Rreth 2/3 e peshës së trupit në organizmin tonë i takojn ujit. Trupi i njeriut mund të mbijetoj një periudh të caktuar pa ushqim por pa ujë nuk mund të jetoj më shumë se disa ditë. Çdo ditë, organizmi ynë në mënyrë natyrore humbet ujë nëpërmjet veshkëve,mushkrëve të bardha dhe lëkurës. Në ditët e nxehta verore, me anë të djersitjes ne humbasim madje deri 1,3 l ujë në ditë.Në këto ditë të nxehta verore duhet t’i kushtojmë shumë kujdes një problemi shpeshherë të injoruar–dehidratimit.
Hidratimi i duhur i trupit tonë nuk nënkupton pirjen e ujit vetëm kur jemi të etur. Uji duhet të pihet shumë më herët para se të paraqitet ndjenja e etjes.

Simptomet e dehidratimit
Etja nuk është indikatorit më i mirë për nevojën për ujë.Nëse kemi përjetuar etje, kjo don të thotë se ne kemi dehidratuar. Dehidratimi i organizmit më shpesh ndodh gjatë verës, kur harrojmë të konsumojmë mjaftueshëm ujë dhe të konsumojmë më shumë lëngje dhe ushqime të pasura me ujë. Përveç etjes, simptomet tjera që mund të paraqiten si rezultat i dehidratimit janë tharja e gojës, urinë me ngjyrë të errët dhe erë të pazakontë, përgjumje dhe lodhje e vazhdueshme, erë e keqe e trupit, ligësi e muskujve, kokëdhimbje, marramendje, etj.Nëse dehidratimi është më serioz, atëherë kemi më shumë simptoma. Mirë është ta dëgjojmë trupin tonë, andajkushtoni vëmendje këtyre indikatorëve që tregojnë se trupi juaj ka dehidratuar dhe kan nevojë për ujë.
Siç thamë edhe më herët, trupi jonë përban2/3 ujë, prandaj efektet e dehidratimit vërehen menjëherë.Me dehidratim nënkuptohet barazpesha negative e ujit në organizëm. Dehidratimi fillon kur sasia e ujit që e humbasim nga organizmi jonë është më e madhe se sasia e ujit që e konsumojmë. Mungesa e ujit në organizëm paraqet pasoja të pa dëshiruara.Nëse dehidratimi vazhdon një kohë më të gjatë, atëherë pasojat mund të jenë edhe fatale.
Pyetja kyçe te hidratimi është sa ujë, gjegjësisht sa duhet të konsumohen lëngje që të plotësohen nevojat ditore njerzore. Nevojat trupore për ujë janë individuale dhe varen nga disa faktorë, siç janë:gjendja e përgjithshme shëndetsore, temepratura, nevojat metabolike, shkalla e aktiviteti fizik, etj.Sërish, më shpesh rekomandimet për konsumin e ujit mesatarisht janë 2 litra në ditë për femra dhe 3 litra në ditë për meshkuj. Meshkujt kanë nevojë më të madhe për ujë sepse kanë më shumë ind joyndyror (pra muskulor) në trup. Sipas rekomandimeve të OBSH(Organiazat botërore shëndetsore), hidratimi optimal arrihet me konsum të 80 % ujë si pije, kurse nëpërmjet ushqimit duhet të konsumohen 20% ujë në ditë. 
Përveç konsumit të ujit gjatë periudhës së verës, për të ruajtur hidratimin me rëndësi është konsumi i produkteve që përmbajnë sasira të mëdha të ujit. Parashtrohet pyetje cili është ushqimi më i mirë për hidratim të organizmit.
Ja, disa produkte që më së miri e hidratojnë organizmin gjatë verës:

·      Trangulli
Trangulli përmban rreth95% ujë dhe numërohen te produktet që përmbajnë sasia të lartë të ujit.Janë me pak kalori dhe përmbajnë vitaminën C, K, A, B6, kalium, magnez, fitonutrient, si dhe fibra dietale. Pasi vera është stiana e tyre, tani është koha që maksimalisht ta përdorni këtë ushqim të shijshëm dhe të shëndetshëm.
 
·     Shalqini
Shalqini përmban rreth93% ujë(150 g shalqin përmban 115 ml ujë). Përveç shijes së tij të parezistueshme, ai paraqet një burim të begatshëm të kaliumit, vitaminës C, vitaminës A, vitaminës B6, kalciumit,magnezit, etj.Ajo përmnan likopen(karotenoid dhe antioksidant të fuqishëm) më shumë se çdo pemë dhe perim tjetër.

·      Kungulleshka
Kungulleshka është perim i njohur veror që përmban rreth 95% ujë dhe është me pak kalori. Burim mjaft i mirë i fibrave dietale, viaminës A, C dhe K, acidit folik, magnezit, kaliumit, bakërit dhe manganit. Për shkak se gjatë përpunimit termik humb mjaft ujë, më së miri është që të konsumohet freskët.
·      Domatet
 
Domati i kuq, i lëngshëm dhe i shijshëm është perim i pa evitueshëm në periudhën e verës. Përmban pothuaj95% ujë dhe numërohet mes produkteve më hidratuese. Përmban sasi të mjatushme të vitaminës A, C dhe K, kalium dhe mangan. Përveç kësaj, përmban likopen dhe fije dietale.
 
Uji me të vërtetë përmban eliksir për jetë. Duke shijuar të gjitha bukuritë që na i ofron vera, mos harroni të konsumoni ujë të mjaftueshëm dhe të konsumoni produkte të freskëta të pasura me ujë që më së miri do t’ju hidratojnë në periudhën e verës.
Trupi juaj do të jetë falënderues.
 
 
 
 
 
 
Dobitë nga dielli për çdo individ janë shumë të dobishme.Drita e diellit mundëson rritje dhe zhvillim të drejtë të tërë organizmit, ndihmon dhe mundëson formimin e vitaminës D edhe te eshtrat. Ka ndikim shumë pozitiv te shëndeti i përgjithshëm psikofizik dhe mental. Në ndërkohë, efektet e dëmshme të dritës së diellit te një idivid janë të shumëta, madje ndonjëherë mund të jenë edhe fatale.Si t’i shfrytëzoni dobitë nga dielli, dhe të mos dëmtoni vetveten? Si ta gjeni masën e duhur?Këto janë disa dilema dhe pyetje të cilët e shqetësojnë secilin nga ne, sidomos në periudhën e verës.Mijëra vite, njeriu, me vetëdije ose pa vetëdije, ka zhvilluar mënyra të ndryshme të përshtatjes dhe mbrojtjes nga ndikimet e dëmshme të rrezeve të diellit, që ta shfrytëzoj vetëm më të mirën, dhe të mbrohet nga pasojat e dëmshme. 
 
Dielli është miku i shëndetit, por, në të njejtën kohë ekspozimi i tepërt ndaj rrezeve të diellit shkakton edhe vështirës serioze shëndetsore.
 
Alergjitë nga dielli
Edhepse shumë nga ne i gëzohen verës dhe shkuarjes në ranishte, numri vazhdimisht rritet i atyre për të cilët vera bëhet vërtetë një ankth i vërtetë. Arsyeja? Alergjitë e shpeshta nga dielli. 
A mund dikush të jetë alergjik ndaj diellit? Gjithsesi, edhepse shumë i njohim alergjitë nga disa lloje të ushqimit ose nga disa barna, diellin me pa të drejtë gjithmonë e lëmë anësh kur bëhet fjalë për alergji. Edhepse nuk dihet shkaktari kryesor për alergjitë e diellit, besohet se “fajtori” është parapëlqemi gjenetik, gjegjësisht supozohet se është përgjigje e sistemit individual imunitar. Sërish, ekzistojnë edhe disa faktorë të rrezikut, siç është përdorimi i dia barnave, kurse reagim mund të shkaktojnë edhe disa kimikate të caktuara që gjenden në deodorante, parfemë, sapune dhe shampo.Ajo që më shqetëson është e dhëna se alergjitë nga dielli janë dukuri vazhdimisht e më e shpesht, kurse numri i personave alergjik ndaj diellit vazhdimisht rritet.
 
Skuqe, kruarje, ndezje, fluska ose gungëza të sëmura në lëkurë– jo vetëm që janë të pakëndshme, por edhe paraqitje e dhimbshme që mund të jenë arsye për probleme serioze shëndetsorePër disa ditë, madje edhe për disa minuta pas ekspozimit të parë në diell, këto simptome mund të paraqiten, por alergjia mund të ndodh më vonë, për këtë arsye shumë njerëz nuk e vërejnë.
 
Llojet e alergjive nga dielli
Ekzistojnë disa lloje të alergjive të diellit, paraqiten me ekspozimin ndaj rrezeve të para të diellit dhe vazhdimisht e më shumë njerëz ankohen për këtë problem.
1.   Erupsioni ndriçues polimorfikështë alergjia më e shpesht e diellit.Paraqitet disa orë pas ekspozimit në diell.E karakterizon: ndezja, krurja dhe skuqja e lëkurës, me paraqitje të ëntjeve, e ngjajshme me pickimin nga insektet. Më shpesh vjen deri te ndryshimi i lëkurës në pjesën e poshtme të qafës, anën e pasme të duarve dhe këmbëve. Kjo alergji zhuket pas 2deri3 ditë, kurse ekspozimi i shpesht ndaj diellit gjatë verësi ndihmon trupit që të përshtatet, kështu që paraqitja e këtij llojit të alergjisë reduktohet gjatë një stine.
 
2.   Erupsioni fotoalergjikpoashtu është një nga llojet e alergjive të diellit.Paraqitet në kontakt me kimikate të caktuara të lëkurës.Disa barna, poashtu mund të shkaktojnë simptome të këtij lloji të alergjisë.Karakterizohet mendezjetë kuq, kruarje dhe me fasha të vogla të cilat paraqiten një ose dy ditë pas ekspozimit në diell.
    3.Urtikaria solarendodh disa minuta pas ekspozimit ndaj diellit, kurse shumë lehtë mund gabimish të diagnostifikohet dhe të ngatërrohet me diegie nga dielli.
 Alergjia mund të paraqitet pas disa minutave ose disa ditëve pas ekspozimit ndaj diellit.

Preparatet kozmetike dhe barnat–arsye për alergjitë sekondare në diell

Disa preparate dhe barna mjeksore kozmetike mund të jenë arsye për alergji, pra para se ta fajsoni diellin, kontrolloni përbërjen e barnave dhe kozmetikës të cilët i përdorni. Nëse barnat përmbajnë substanca fototoksike, mos harroni ta reduktoni ekspozimin ndaj rrezeve UV dhe ta rrisni faktorin mbrojtës ose të provoni ta zëvendësoni me ndonjë produkt tjetër i cili nuk është foto i ndjeshëm.
Disa nga barnat më të shpesht fotosenzitiv përfshijnë:
- barnat për trajtim të akneve(sidomos retinoide)
- antihistaminet
- barnat antiinflamatore jo steroide
- dia antibiotik(si tetraciklin dhe fluorokinolon)
- barnat kundër infeksioneve këpurdha
- antidfiabetikët oral
- diuretikët
- mjetet për qetësim(barnat kundër shqetësimit, nervozës dhe anksiozitetit)
antidepresivët triciklik
 
Alergjia e diellit te fëmijët
Në ditët e ngrohta, me diell, të gjithë gëzohemi, kurse më së shumëti fëmijët.A mund të kënaqen me “lojërat pakufi” në diell?Për shkak të aletgjive në diell, me rëndësi është t’i kushtohet vëmendje rrezitjes së fëmijëve. Fëmijët janë shumë të ndjeshëm edhe daj djegieve nga dielli sepse kanë lëkurë të hollë, të ndjeshme, shumë më e ndikueshme ndaj efekteve dëmtuese të rrezeve UV. Prandaj, shkuarja në ranishte rekomandohet në periudhën mes orës 9-11. Fëmijët në plazh duhet të jenë të roba tëlehta dhe të qëndrojnë në hije të rëndë. Poashtu, fëmijët nuk duhet të ekspozohen në diellë më shumë se 15 minuta.Fëmijët e vegjël nën moshën 6 mujore aspak nuk duhet të ekspozohen në diell. Ekspozimi i tepërt në diell mund të shkaktoj jo vetëm alergji por edhe diegie serioze te fëmijët.Alergjia e lëkurës te fëmijët mund të shkaktohen edhe nga kremërat me faktor UV. Prandaj, me kujdes përdorni ata. Te fëmijët më shpesh paraqiten fashat e imëta që shkaktohen nga ekspozimi ndaj diellit, por poashtu edhe nga uji i detit dhe nga djersitja e tepërt.
Mbrohuni nga dielli në mal
Qëndrimi në mal me fëmijët kërkon edhe më shumë kujdes sepse me rritjen e lartësis rritet edhe rrezatimi UV: rreth1.000 metra rritet rreth 15%, kështu ka mundësi të mirë për djegie më shumë në mal se në plazh.
Nuk ekziston mbrojtje universale
Për shkak të paraqitjes së vrimave të ozonit, rriten edhe sasirat e rrezeve të dëmshme UB, për çka edhe kremërat me faktor mbrojtës prej 50 ose më shumë nuk do të na sigurojnë rrezitje të rehatshme. Vlera e këtyre faktorëve bën fjalë vetëm për kohën kur të lyer mirë mund ta kalojmë në diell pa skuqje të lëkurës, në raport me rrezitjen pa mbrojtje që zakonisht është 10deri20 minuta.
 Si gjthmonë, bari ose ilaçi më i mirë për alergjinë e diellit është prevenimi.
Këshilla për mbrojtje nga dielli
Faktori më i rëndësishëm për parandalimin e reaksioneve alergjike të diellit është ekspozimi i ndërgjegjshëm ndaj diellit, gjegjësisht evitimi i rrezitjes kur indeksi UV është më i lartë në periudhën nga ora 10 deri17.
- Nëse tashmë rrezitni, sidomos nëse jeni rrugës, duhet të ekspozoheni gradualisht ndaj rrzeve të diellit dhe gradualisht ta përshtatni lëkurën
- Përdorni faktorë mbrojtës çdo dy orë.
- Duhet menjëherë të pushoni me rrezitje me shenjat e para të alergjisë.
 
Kur duhet t’i drejtoheni mjekut
Nëse paraqitet ndonjë reaksion i butë alergjik, simptomet qetësohen me përdorimin e kompresave të ftohta dhe masave konvencionale për mbrojtje nga rrezet UV.Nëse simptomet janë më intenzive, atëherë duhet të paraqiteni te mjeku.
 
 Ushqimi para dhe pas rrezitjes mund të ndihmoj në prevenimin e saj
 
 Gjatë verës, nevojitet konsumi i ushqimit që lehtë ndihmon ftohjen e trupit.
 
Në ushqim së paku dy herë në javë të konsumohet peshk detit.Ajo është e pasur me omega 3 acide yndyrore që kanë fuqi mahnitëse dhe stimulojnë funksionimin e barazpeshuar të mbrojtjes së organizmit nga ndikimi i jashtpm.Kjo jo vetëm që do ta pengoj ose do t’i lehtësoj simptomet alegjike, por edhe pozitivisht do të ndikoj në shëndetin e përgjithshëm.
 
Pemët dhe perimet e kuqe dhe të portokallta

Ekspertët rekomandojnë se vetëm katër domate në ditë (ose dy gota lëng domatesh) mund ta pengojnë reaksionin alergjik. Nëse tashmë ka ndodhur alergjia e diellit, ajo në masë të madhe do t’i liroj iritimet e pakëndshme dhe kruarjen. Për tiparet e tyre meritor janë pigmenti likopen, i cili poashtu gjendet te shalqini dhe te grejpfruti i kuq.Jini të sigurt se nëse përfshini në ushqimin tuaj perime si lakër,lakër jeshile,lulelakërdhe brokoli– me siguri do t’i pengoni ose do t’i zbusni vështirësitë e shkaktuara nga alergjitë e diellit. 

Ajo që është më me rëndësi, ju dhe fëmijët tuaj duhet të konsumoni shumë lëngje që ta shmangni dehidratimin.
Në vend të pijeve të gazuara, stimuloni fëmijët tuaj të konsumojnë ujë. Poashtu, mund të bëni edhe limonadë freskuese. Pemët e freskëta dhe lëngjet freskuese të pemëve janë të shkëlqyer për ditët e nxehta verore, dhe gjithsesi edhe fëmijët i pëlqejnë shumë. Nxisni fëmijët që të konsumojnë më shumë pemë, bëni një pjatë atraktive duke prerë forma të ndryshme të shalqinit të ftohtë, pjepërit, mollës ose portokallitEvitoni ushqimin e skuqur dhe me erëza, sepse ushqimet e tilla edhe më tej do ta rrisin temperaturën e trupit.
 

 

 
 
 
 

rreth nesh

Shëndeti nuk është vetëm mungesë e sëmundjes, shëndeti është mirëqenie e plotë psiqike, fizike dhe emcionale. Misioni ynë do të jet i tillë. Me anë të këshillave të thjeshta dhe të shkurta dhe me përmbatje të cilat me shumë kujdes janë zgjedhur, ne ju ofrojmë të dhëna praktike të zbatueshme për përmirësimin e cilësisë së jetës në përgjithësi.

Ndiqni ne në Facebook

Newsletter

Shkruani e-mailin