Mjafton të shkruash emrin e saj në Google, që Wikipedia t'ua zbulojë biografinë e pasur të Ilinës. Në periudhën 2006-2016, ajo arrin të ngjitet në 5 nga7 majat më të larta, në 5 kontinente të ndryshme. Në 2013, pas disa muaj përgatitje, Ilina Arsova u bë gruaja e parë maqedonase që u ngjit në Mont Everest. Si artiste që është ajo realizon 15 ekspozita vetjake në Maqedonidhe jashtë saj, dhe merr pjesë në ekspozita të shquara grupore dhe bienale. Në ndërkohë, ajo botoi librin e saj të parë, "Планинарење(Alpinizmi)". Ajo krijoi dhe prodhoi një serial me metrazh të shkurtër "Kjo është historia e saj" nën regjinë e Igor Hristov, ku ajo përjetësoi historitë e disa heroinave ballkanike të sporteve aventureske. Ajo krijoi një paketë kartolina me titull "Ditari i lartësive të mia" - riprodhime të punëve të saj të frymëzuara nga malet, me një shpjegim të shkurtër të origjinës së tyre. Lufta e saj për mbrojtjen e natyrës dhe vlerave morale, veçanërisht tek të rinjtë mbetet aktive edhe sot. Duket se kjo zonjë nuk ndalet dhe është vërtet e admirueshme gjithçka që ajo ka arritur kaq e re. Por, admirim edhe më i madh është shkaktuar nga modestia e saj, sinqeriteti dhe njerëzimi, të cilat ndihen gjithashtu midis fjalëve që ajo ndau me ne. 
 
Media sociale na mundësojnë të kemi qasje në jetën e grave të zakonshme. Kur një person të shikon, ka çka të sheh! A jeni në dijeni se keni ndikim pozitiv tek njerëzit? A besoni se një transparencë e tillë do të ketë fuqi të rivendos vlerat e humbura në shoqëri? 
Faleminderit për fjalët e mira dhe gëzohem që jam në gjendje të ndikoj vërtetë pozitivisht tek të tjerët. Ajo që më ka bërë të fortë dhe të vendosur gjatë jetës sime është sporti, prandaj e rekomandoj me zë të lartë për të gjithë. Me formimin e një kombi të shëndetshëm dhe sportiv siç edhe e kemi pasur dikur, padyshim që do të kemi njerëz edhe më të lumtur dhe më të plotësuar. Për atë qëllim nevojiten jo vetëm idhuj vendas, por edhe forcim i vetëbesimit tek njerëzit, veçanërisht tek gjinia më e butë. Pranimi i vetvetes dhe i mjedisit me të gjitha virtytet dhe të metat, përballimi dhe përmirësimi i situatës. Si një ndryshim pozitiv, vërej se njerëzit sërish u kthehen sfidave dhe ëndrrave të tyre (në vend të atyre të fqinjit të tyre). Në këtë mënyrë ata i lejojnë vetes të mbindërtohet dhe rritet deri në një shkallë që i plotëson dhe i bën ata të lumtur. Kur ne jemi të lumtur, e kemi më të lehtë të bëjmë ndryshime rreth nesh. Ky ndryshim padyshim që do të ndikojë edhe shoqërinë. Domethënë, njerëzit, me veprimtarinë dhe veprimin e tyre i japin formë shoqërisë. 
Thuhet se gratë janë më të prirura për "multitasking", ndryshe nga burrat që shpeshherë humben midis shumë detyrave në të njëjtën kohë. Unë praktikoj veprimtari paralele për gjëra të caktuara dhe në atë mënyrë gjej sfida të reja. Sidoqoftë, duhet të kemi kujdes që të mos shpërndahemi shumë në mënyrë që të mos mund ta përfundojmë atë që kemi filluar. 
Sigurisht që ka gjëra që nuk di t'i bëj, por gjithashtu gjej një sfidë në to. Nuk do të thoja që një ndër to është gatim, por për shembull mendoj se nuk jam e aftë në asnjë sport me top (përveç ping-pongut), dhe as nuk kam ndonjë predispozitë muzikore. 
Është interesante që në momentin që pranoni se nuk jeni i mirë për diçka ose se mund të bëni edhe më shumë, menjëherë hapni një gamë të tërë mundësish që e njëtjta të mësohet. 
 Ndërsa studioja në Fakultetin e Arteve të Bukura, profesori na mësoi se vetëm 1% është talenti, pjesa tjetër është puna. Që do të thotë se pothuajse gjithçka mund të mësohet!
Pra, ju lutem mos u bëni nga ata që mendojnë se dinë gjithçka, sepse çdo ditë humbni qindra mundësi për të mësuar diçka të re! 
Sa njerëz janë të vetëdijshëm që suksesi juaj është dyfishuar vetëm sepse vini nga Maqedonia? Se ti në të vërtetë je një heroinë sepse në asnjë moment nuk hoqe dorë nga ëndrra jote pavarësisht mungesës së mbështetjes materiale dhe morale? 
- Është e vërtetë që origjina dhe mjedisi në të cilin jetojmë mund të na motivojnë ose të na zmbrapsin nga akti ynë heroik. Thellësisht jam e bindur se është e vështirë të përparohet në Maqedoni. Sukseset e mia shpesh janë vlerësuar më shumë diku tjetër në botë. Është gjithashtu e vërtetë që në vitin 2013, kur njerëzit dhe media më përjetonin si një "heroinë kombëtare", unë shkoja me autostop në Ohër, duke mos pasur para as për një biletë autobusi. Përkundër mbështetjes së parezervë nga familja ime, unë ndieja siklet të kërkoj para në moshën 30 vjeç. Pikërisht ato gjëra mund të më kenë bërë edhe më të fortë. 
Ne duhet të pranojmë faktin se origjina nuk varet nga ne dhe ne nuk mund ta ndryshojmë atë. Ne mund të ndryshojmë mendimin, kur kemi prirje ndaj "vetë-ngushëllimit"  themi: "Duke pasur parasysh nga vij, rezultati im nuk është aspak i keq", ose kur jemi më kritikë ndaj vetvetes dhe themi: "Kjo nuk është asgjë krahasuar me botën." Nuk është e drejtë të arsyetohemi me prejardhjen tonë, pa u përpjekur vërtet të arrijmë diçka. 
Përveç ngjitjes së maleve (alpinizmit) që ndiej se janë shumë afër meje, doja të sjell praktika botërore dhe të kontribuoja në përparimin në fushat e veprimtarisë sime. Nuk është me të vërtetë e lehtë të punosh me njerëz që "dinë gjithçka" ndërsa fshehurazi duan të dëmtojnë njëri-tjetrin. Sidoqoftë, unë besoj se rezultatet do të jenë të dukshme pas disa vitesh. 
Praktika tregon se secili prej nesh, secili individ ka fuqinë për të sjellë ndryshime.
Ndërsa isha më e angazhuar në aktivizmin mjedisor, më erdhi keq për vetëdijen jashtëzakonisht të ulët të njerëzve që më thonin: "A unë dhe ti do ta shpëtojmë liqenin?" - Sigurisht që PO, e përsëritja unë, ne do ta fillojmë dhe të tjerët do të na bashkëngjiten. Çdo ndryshim duhet të fillojë nga diku. Një fqinj i pacipë një herë më tha: "O vajzë, a e di se çfarë kisha arritur në moshën tënde? U largova nga vendi!” -“Epo, unë u ktheva ", - iu përgjigja shkurt.  

Sa ju nevrikos faktin që njerëzit janë më të interesuar të zbulojnë gjithçka në lidhje me marrëdhënien tuaj me Igorin sesa për sukseset tuaja? 
Kjo pyetje ndonjëherë më shqetëson, veçanërisht nëse kthehemi në fillim të kësaj interviste ku unë pretendoj se një person mund të jetë i lumtur dhe i plotësuar vetëm kur plotëson ëndrrat dhe nevojat e tij, dhe në atë rast ne jemi shumë të zënë me vet misionin sa që nuk kemi shumë kohë për të parë jetën e të tjerëve. Nuk më shqetëson fakti që në një farë mënyre ne e argëtojmë audiencën maqedonase dhe i ushqejmë mediat me historinë tonë reale, por më shqetëson fakti që ato vlera për të cilat kemi folur në fillim, duket se janë harruar vërtet. 

A është ekuilibri forca juaj lëvizëse dhe çelësi i suksesit tuaj? 
Së pari, unë do të thoja vetë-disiplinë. Ne nuk do të kemi gjithmonë motivim dhe frymëzim, por kjo nuk është justifikim për të mos u ulur para një kanavace të zbrazët dhe të fillojmë pikturimin. Unë gjithashtu mendoj se është e rëndësishme që një person të jetë fleksibël për sa i përket ambicieve të veta dhe të dijë të kënaqet me më pak. Kështu që ai mund të jetë i lumtur dhe në një mjedis që duket i shkaktuar nga ajo që e dëshiron, të jetë në gjendje të gjejë diçka interesante në fusha të ndryshme. Për momentin këtë e bëj unë, jam e kënaqur me kompromise në disa fusha, gjë që nuk është tërësisht sportive, por është njerëzor. Falë dashurisë për natyrën në të gjitha format e saj, mund të shijoj edhe lumin dhe liqenin, njëlloj si shkëmbinjtë dhe malet, të cilat janë ende të preferuarat e mia. 

Sa ishte Covid-19 mësim për ju, çfarë të mire dhe të keqe  ju solli?
Ishte një mësim, një luftë me shqetësimin vetiak. Përqendrimi kah vetja dhe gjërat për të cilat kurrë nuk kam pasur kohë ... gjegjësisht, ne e themi atë për të gjitha gjërat që nuk janë përparësia jonë për momentin. Shpesh dëgjoj amvise me ëndrra të robëruara, sikur ata punojnë për bordin e drejtorëve të Bankës Botërore, "Unë nuk kam kohë për asgjë" - do të thonë ata. Unë nuk i justifikoj fare dhe madje i qortoj nëse mund të më kuptojnë. Gjithkush ka të paktën gjysmë ore në ditë që mund dhe duhet t'ia kushtojë vetes. Kjo është gjëja më e rëndësishme. Kujtoni kur udhëtoni me aeroplan dhe kur stjuardesa e fluturimit thotë masat paraprake të sigurisë: "Mbroni veten së pari, dhe pastaj atë pranë jush!" Kështu që për amvisat ambicioze të përkushtuara plotësisht ndaj shtëpisë, nëse ju mungon diçka, kjo do të shprehet absolutisht edhe në shtëpinë tuaj. 

Pra, ju lutem mos u bëni nga ata që mendojnë se dinë gjithçka, sepse çdo ditë humbni qindra mundësi për të mësuar diçka të re!  


Për çfarë jeni duke punuar aktualisht?
Unë shkruaj, punoj në ilustrime të librave, bëj krijimtari letrare, shpërndarjen e librit të cilin e kam botuar tashmë ... domethënë gjendem disi. Si të gjithë në këtë kohë. Si një punëtor turizmi, fusha ime ishte nga më të rrezikuarat gjatë pandemisë. Falë "multitaskingut" që përmendëm më lart, unë ia dola të ekzistojë pa shumë vështirësi. Me shumë dashuri dhe përkushtim unë i tregoj historitë e mia në fjalime motivuese dhe shpresoj në kohë më të mira për të vazhduar me aktivitete të rregullta edukative për të rinjtë siç janë organizimi i kampeve sportive dhe mësimdhënia ndërvepruese në natyrë. 

Sa është  publiku i gatshëm që artin ta shijojë, ta njohë dhe ta blejë ?
- Unë mendoj se arti, si dhe kultura e përgjithshme po shkojnë mbrapsht, madje edhe më mbrapsht do të shkojnë me dryshimin e ligjit dhe zvogëlimin e orëve të muzikës dhe artit. Ne jemi një vend që gjatë gjithë historisë kemi dëshmuar estetikë dhe art të lartë në hap me trendet botërore. Por ndërsa bota vazhdoi të ecte përpara ka trendet moderne dhe minimalizmi, ne ngecëm në kiç dhe turbo folk. Me të vërtetë e trishtë.

Çfarë stërvitjesh bëni për të ruajtur formën e nevojshme për ngjitje? 
- Në varësi të shëndetit tim fizik, unë ndryshoj intensitetin e stërvitjes, por përpiqem të qëndroj në formë. Këtë dimër kam shumë aktivitet të zvogëluar fizik, mbase sepse nuk kam ndonjë projekt të madh në dritë. Është e vështirë për mua kur shoh të gjithë miqtë e mi duke skijuar në male dhe me vetëdije distancohem për të shpëtuar gjunjët me të cilët kam pasur një problem serioz për vite me rradhë. Unë marr shtesa të ndryshme për parandalim, me shpresë për përmirësimin e gjendjeve të caktuara. Në mënyrë intensive jam marrë me ngjitje të maleve të larta, alpinizëm, ngjitje të shkëmbinjve dhe skijim në lartësi të mëdha për gati 15 vjet, kështu që jam e vetëdijshme se nëse dua të vazhdoj me këto aktivitete duhet të jem jashtëzakonisht e kujdesshme. Përndryshe, ne i paguajmë faturat me shëndetin tonë. 

A është e lehtë që një person të të bëjë të buzëqeshësh? Çfarë të bën të lumtur këto ditë?
- Të them të drejtën duke parë arkivat e mia të fotografive, unë gjithmonë buzëqesh në mal. Aty disi shpirti im qesh ... Edhe kur kam ftohtë ose kur jam e lodhur dhe e uritur. Sot qesh më pak, por prapseprap qesh në shoqëri të mirë, me një film të mirë, një shaka të mirë.

Çfarë fëmijërie keni pasur, ju mungon ndonjëherë të jesh fëmijë? 
- Assesi të rritem. Vazhdimisht mendoj për atë se ku do të jetoj dhe çfarë do të bëj kur të rritem, edhe pse jam rritur shumë kohë më parë (qesh).


Me një kombi të shëndetshëm dhe sportiv siç edhe e kemi pasur dikur, padyshim që do të kemi njerëz edhe më të lumtur dhe më të vetëplotësuar.
 

Edhe pse jam në formë të mirë fizike, mezi mund të ngjis shkallët - pse? 
Ky fenomen është i zakonshëm për shumë individë. Ngjitja e shkallëve vë në lëvizje muskuj krejtësisht të ndryshëm nga ata që aktivizohen gjatë vrapimit në shëtitore pranë lumit apo ushtrimeve në palestër. "Ngjitja e shkallëve përfshin ngarkimin e zemrës dhe mushkërive në një mënyrë që nuk jeni mësuar", shpjegon Dr. Michael Faulx, një kardiolog në Klinikën Cleveland në Shtetet e Bashkuara. Tendinat dhe muskujt e vitheve punojnë turbo për të kryer përsëritje të lëvizjeve dhe për të ekuilibruar trupin. Për të shmangur hyrjen në zyrë me gjuhën jashtë deri në tokë duke luftuar për ajër, gjatë ushtrimeve tuaja të zakonshme përfshini një vrapim të shpejtë (në intervale) dhe ngjitje në mal. 
 
A është e dëmshme të përdorësh furçën e dhëmbëve të partnerit/shokut vetëm një herë?
PO! Është më mirë të hiqni dorë nga larja e dhëmbëve sesa të përdorni furçën e dhëmbëve të dikujt tjetër. Duke ndarë furçën, partnerët në të njëjtën kohë shkëmbejnë pështymë, gjak (në rast të gjakderdhjes së mishit të dhëmbëve kur lahen) dhe një serë bakteresh që jetojnë në gojë dhe ndryshojnë nga personi në person. Kjo do të thotë që të dy partnerët janë në rrezik për një sërë sëmundjesh bakteriale dhe sëmundjesh që barten me anë të gjakut. Një alternativ më e sigurt është pastrimi i dhëmbëve me ndonjë leckë për pastrim sesa të përvëloni furçën e dikujt tjetër me ujë të nxehtë. 
 
A është banania një rostiçeri e mirë para stërvitjes?
Dhe më shumë se e mirë, banania është ideale! Jo vetëm që do t'ju japë energji të menjëhershme, por gjithashtu do të mbrojë zemrën tuaj. Shkencëtarët në Universitetin e Alabamës (University of Alabama) lidhin nivelet e ulëta të kaliumit (një përqindje e lartë e mineralit të pranishëm në banane) me arteriosklerozën, ose trashjen, forcimin dhe humbjen e elasticitetit të mureve të arterieve të shkaktuara nga depozitat e kalciumit (dhe produkteve të tjera të mbetura). Padyshim, kjo gjendje rrit rrezikun e sëmundjes së zemrës. Prandaj, sillni një banane në çantën tuaj të stërvitjes dhe merrni një sasi të kaliumit para se të djersiteni. 
 
A është e vërtetë që sharja është e mirë për shëndetin?
Po, por gjithsesi konsiderohet si sjellje jashtëzakonisht e pakulturuar që nuk duhet t’i lejoni vetes në publik. Sidoqoftë, studime të shumta kanë treguar se sharjet, në situata që e detyrojnë atë, kanë një numër përfitimesh shëndetësore - rritje të tolerancës ndaj dhimbjes, më pak stres, lidhje më të thellë me njerëzit. Përse? Kur lëshohet një shpërthim fjalësh vulgare, lirohet adrenalina e cila njëkohësisht do të ju mpijë dhe do të ketë një efekt stimulues. Ky ndikim është aq i fortë sa profesionistët që punojnë nën presion dhe të cilëve u ndalohet rreptësisht të mallkojnë ose shajnë (pilotët, kirurgët) tregojnë performancë më të dobët. 
PËR ose KUNDËR: Muzikë në zyrë? 
Ja kur ju duhet të shtypni ON dhe kur OFF: Studiuesit në Universitetin Radboud në Hollandë studiuan efektin e muzikës mbi aftësitë e stafit për të gjetur zgjidhje dhe mbi aftësitë për të gjeneruar ide të reja. Me sa duket, muzika "e hareshme" i ka ndihmuar punonjësit të dilnin me një numër konceptesh krijuese, kështu që te ata ka stimuluar sekretimin e dopaminës. Për t'u sqaruar, me muzikë "të hareshme", studiuesit nënkuptojnë muzikën klasike. Në të njëjtën kohë, shkencëtarët arritën në përfundimin se punonjësit arritën në zgjidhjen e një problemi të caktuar më shpejt dhe më lehtë, ndërsa punonin në heshtje. 
 
A ka ndonjë përfitim të flasësh me veten tënde?
Po, por vetëm nëse flisni në vetën e tretë njëjës. Një studim nga Universiteti Shtetëror i Miçiganit (Michigan State University)zbuloi se të folurit me veten në veten e tretë do t'ju ndihmojë të kontrolloni përgjigjen tuaj emocionale ndaj emocioneve negative. Pas rrjedhës së gjakut në tru, studiuesit vunë re më pak aktivitet njohës kur individi - le ta quajmë Ana - foli për emocionet e saj negative në vetën e tretë ("pse është mërzitur Ana?") në raport me mënyrën e zakonshme të vetë-reflektimit ("pse jam unë kaq i mërzitur? ”). Sipas gjetjeve të tyre, adresimi ndaj vetes në vetën e tretë ju lejon t'i qaseni problemeve nga një kënd tjetër, sikur të jepni këshilla për një mik. Pajtohem, është e çuditshme, por shkenca konfirmon se ia vlen. 
 
Dijeni këtë:
Lyejeni sallatën me vaj (1 lugë gjelle) dhe do të thithni dy herë më shumë vitamina, përkatësisht E dhe K. 
 
Kur vutë re për herë të parë që fëmija juaj po sillej në mënyrë të pazakontë, vendosët të prisni dhe të shihni nëse do të ndodhte përsëri. Ju mund të keni menduar: "Sigurisht që është vetëm një fazë që do të kalojë së shpejti." Por sjellja përsëritej, përsëri, përsëri dhe përsëri. Për momentin ndoshta pyesni veten: Mos vallë bëhet fjalë për autizmin? Mjaft me pyetje! Ju do t'i bëni një nder vetvetes, fëmijës, gjithë familjes, nëse kërkoni përgjigje nga mjeku i familjes në vend të  kërkoni ndihmë nga Dr. Google. 
Fëmijët me autizëm mund të kenë një jetë cilësore dhe të përmbushur nëse u jepet mbështetja e duhur, në kohë! 

Fëmijët meshkuj vuajnë 4 herë më shumë nga autizmi sesa fëmijët femra

 
ÇFAR ËSHTË AUTIZMI? 
Autizmi është një çrregullim neurologjik simptomat e të cilit paraqitjen në 3 vitet e para të jetës. Shumica e fëmijëve autikë duken si moshatarët e tyre, por ata sillen dhe komunikojnë në një mënyrë që i bën ata të ndihen ndryshe nga të tjerët. Në bashkëveprimin me të tjerët, ata përgjigjen në mënyra të papritura ose aspak nuk përgjigjen, sepse kanë probleme të kuptojnë se çfarë mendojnë dhe ndiejnë njerëzit e tjerë. E bën të vështirë të shprehurit, pavarësisht nëse e kemi fjalën për komunikimin me fjalë, gjeste, shprehje fytyre apo prekje.
Autizmi ndodh në forma dhe nivele të ndryshme të shprehjes. Disa individë zhvillojnë aftësi tipike të të folurit dhe gjuhës dhe zhvillojnë aftësi të jashtëzakonshme (talent të jashtëzakonshëm për pikturë, muzikë, matematikë, kujtesë) por luftojnë me ndryshime të vazhdueshme shoqërore dhe ndryshime të sjelljes. Të tjerët përballen me sfida në komunikimin dhe sjelljen e përditshme - teke, sjellje të përsëritura, agresivitet dhe vetë-dëmtim. Lajmi i mirë është se terapia e duhur siguron përmirësim. Prandaj, mos e mohoni problemin, por veproni!

1 në 166 ka autizëm, sipas statistikave botërore 


SIMPTOMAT
Simptomat e autizmit zakonisht shfaqen para se fëmija të jetë 3 vjeç, por disa fëmijë tregojnë shenja nga lindja.
·      Nuk vënë kontakt me sy
·      Keni një numër të kufizuar interesash ose interes të madh për tema të caktuara
·      Përsëritin aktivitete të caktuara pareshtur, të tilla si përsëritja e fjalëve ose frazave, lëkundja para dhe mbrapa ose loja me dorezën e derës.
·      Janë shumë ndjeshëm ndaj tingujve, prekjeve, aromave ose pamjeve që janë plotësisht të zakonshme për mjedisin
·      Nuk tregojnë interes për të bërë kontakte me të tjerët, aq më pak dëgjojnë ato që thonë ata
·      Nuk shikojnë gjërat që u tregojnë njerëzit e tjerë
·      Nuk duan të mbahen në krahë ose të përqafohen
·      Kanë probleme me të kuptuarit ose me përdorimin e fjalëve, gjesteve, shprehjeve të fytyrës ose tonin e zërit
·      Ata flasin me një zë të sheshtë, muzikal ose robotik
·      Ata kanë probleme të përshtaten me ndryshimin më të vogël në rutinë
Disa fëmijë me autizëm gjithashtu kanë kriza, por ato më shpesh ndodhin gjatë adoleshencës.
 
 SPEKTRI AUTIK I ÇRREGULLIMEVE
Në të kaluarën, këto lloje ishin përcaktuar si gjendje të veçanta. Sot, të gjithë bien në kategorinë e autizmit. Kjo perfshin:
1.    Sindroma Asperger - këta fëmijë nuk kanë një problem gjuhësor, në fakt ata kanë rezultate mesatare dhe mbi mesatare në testet e inteligjencës. Por ata kanë probleme me socializimin dhe tregojnë një gamë të kufizuar interesash.
2.    Autizmi - Kjo është një gjendje që shumica e njerëzve mendojnë kur përmendet fjala "autizëm". Termi i referohet problemeve me ndërveprimin shoqëror, komunikimin dhe lojën tek fëmijët nën moshën 3 vjeç.
3.    Çrregullimi i shpërbërjes (disintegrimit) së fëmijëve - këta fëmijë tregojnë zhvillim tipik për të paktën 2 vjet dhe më pas humbin disa ose pjesën më të madhe të aftësive të tyre komunikuese dhe shoqërore.
4.    Çrregullimi i përhapur i zhvillimit (ose autizmi atipik) - ky term përdoret më së shpeshti për të përshkruar një gjendje në të cilën një fëmijë shfaq sjellje të caktuara autike, të tilla si aftësi të vonuara shoqërore dhe komunikuese, por nuk bie në një kategori tjetër.
 
SHKAKTARËT
Nuk dihen! Një mundësi është mosfunksionimi i pjesës së trurit përgjegjës për përpunimin e gjuhës dhe interpretimin e stimujve ndijor. 
Autizmi është 4 herë më i zakonshëm tek djemtë sesa tek vajzat. Sëmundja nuk zgjedh sipas racës, përkatësisë etnike ose origjinës shoqërore. Të ardhurat e familjes, mënyra e jetesës ose niveli i arsimimit nuk ndikojnë në rrezikun e autizmit të një fëmije.
Nëse autizmi kalon në familje, disa kombinime gjenesh mund të rrisin rrezikun e fëmijës.
Fëmija i një prindi më të vjetër ka një rrezik më të lartë të autizmit.
Gratë shtatzëna që kanë marrë ilaçe të caktuara ose substanca të dëmshme të tilla si alkooli ose antikonvulsantë kanë më shumë të ngjarë të kenë fëmijë autikë. Faktorë të tjerë të rrezikut janë diabeti dhe shtimi i peshës së nënës. 
Nuk ka asnjë provë që vaksinimi shkakton autizëm. 
EKZAMINIMI DHE DIAGNOZA
Është vërtet e vështirë të arrihet një diagnozë përfundimtare dhe e besueshme. Në çdo rast, gjatë ekzaminimit, mjeku përqendrohet në zhvillimin dhe sjelljen. Tek fëmijët, diagnoza zakonisht zhvillohet në dy faza:
Gjatë shqyrtimit të zhvillimit, mjeku analizon nëse fëmija aktualisht po zotëron aftësitë themelore të tilla si të mësuarit, të folurit, sjelljen, lëvizjen. Ekspertët sugjerojnë që fëmijët duhet të kontrollohen për çdo vonesë të zhvillimit gjatë kontrolleve të rregullta në 9, 18, 24 dhe 30 muaj. Kontrolli i veçantë rutinor për autizmin duhet të bëhet në 18 dhe 24 muaj. 
Nëse fëmija shfaq ndonjë problem në ekzaminimin e parë, mjeku do t'ju referojë për një vlerësim të plotë. Dëgjimi, shikimi dhe madje testimi gjenetik janë të mundshme këtu. Në këtë fazë, fëmija do të merret nga një specialist i autizmit ose psikolog i fëmijëve. 
Nëse fëmija nuk diagnostikohet me autizëm deri në moshën 3 vjeç, por ai vazhdon të shfaqë sjellje të pazakontë gjatë adoleshencës dhe më vonë gjatë jetës, shihni një mjek.
 

Rreth 12,000 njerëz në vendin tonë vuajnë nga autizmi, por ne ende nuk kemi një regjistër zyrtar


TRAJTIMI
Nuk ka shërim për autizmin, por trajtimi i hershëm bën një ndryshim të madh në zhvillimin e një fëmije autik. Sa më shpejt të punohet me të, aq më shumë do të përdoren kapacitetet e tij. 
Nga ana tjetër, ajo që funksionon për një nuk do të thotë se funksionon për një tjetër. Mjeku duhet të përshkruajë trajtim për ju ose fëmijën tuaj. Dy llojet kryesore të trajtimeve janë: 
Terapia e sjelljes dhe komunikimit për të ndihmuar në strukturën dhe organizimin. Zbatimi i analizës së sjelljes (behavoiriste) promovon sjellje pozitive, duke shkurajuar sjelljen negative. Terapia që synon të angazhojë fëmijën autik do ta ndihmojë atë të përvetësojë një sërë aftësish si veshja, ngrënia dhe bashkëveprimi me njerëzit. Terapia e të folurit përmirëson aftësitë e komunikimit, ndërsa integrimi shqisor është për ata që kanë një problem kur dikush i prek ato ose nëse ata janë të ndjeshëm ndaj llojeve të caktuara të tingujve dhe pamjeve.
Medikamentet përdoren për të kontrolluar simptoma të caktuara, nëse janë të pranishme, siç janë problemet e vëmendjes dhe përqendrimit, hiperaktiviteti ose ankthi. 
Flisni me mjekun tuaj përpara se të provoni ndonjë ndryshim, siç është një dietë e veçantë. 



 

Fryrja

A është e mundur që orar i ngjeshur dhe ngrënia në këmbë të jenë arsyeja pse stomaku juaj rritet nën tavolinë?
Rrallë shkëputeni nga gjithçka; fundjava juaj e ardhshme e lirë pa ndonjë agjendë sociale nuk është ende në listë; ha diçka me nxitim në byron e punës ose gjatë transportimit nga një vend në tjetrin; përparësitë tuaja janë afatet, ditëlindjet e miqve, orët e ushtrimeve, seminaret për vetë-përmirësim; telefoni juaj është i mbushur me aplikacione që ju lejojnë të kontrolloni shpejt postat elektronike ose të komunikoni me ekipin; merrni suplemente për të marrë energji shtesë dhe pini kafe në sasi të paarsyeshme për të qëndruar zgjuar. Nëse mund ta njohësh veten në ndonjë nga këto zakone, atëherë ne do të marrim të drejtën t'ju deklarojmë si një anëtar tjetër të gjeneratës që nuk fle kurrë! 

Urime, ju jeni një qenie njerëzore e përkushtuar dhe e zellshme që vazhdimisht punon, ha dhe fle për të mbijetuar. Por a është kjo sjellje shkaku i një epidemie të re mes njerëzve? Fryrje e pashpjegueshme, e vështirë për t’u kontrolluar, shpesh jashtëzakonisht e pakëndshme! Në fakt, pothuajse gjysma e popullsisë vuan nga një formë e problemit të tretjes, por ajo që po fiton vrull sot është stomaku i fryrë i shkaktuar nga një ditë e ngarkuar. Ndërsa dita vazhdon, stomaku bëhet gjithnjë e më i madh, edhe kur vakti nuk përfshin gluten ose produkte qumështi.
Ky problem është më i komplikuar në dimër - një studim i botuar në European Journal Of Clinical Nutritionzbuloi se pjesëmarrësit hanin 86 kalori më shumë në ditë në vjeshtë sesa në pranverë, duke zgjedhur ushqime të yndyrshme. Dhe çfarë nëse kësaj i shtojmë edhe periudhën e pushimeve dimërore? 

Mënyra moderne e jetës shpesh lë të lodhur . Nën ndikimin e një orari të ngjeshur, ne humbasim ekuilibrin tonë, përfshirë sistemin tonë të tretjes. A është zgjidhja në ushqimin e shëndetshëm apo në mënyrën se si e konsumojmë ushqimin? 
Pavarësisht nga shkaku i fryrjes së stomakut, është e nevojshme të filloni me zakone të ngrënies, sepse sistemi i tretjes fillon me gojën. Cila është zgjidhja më e vjetër dietike për ata që janë të zënë? Anashkalimi i një vakti! Nuk keni kohë për të ngrënë? Pa marrë parasysh, ju do të pini kaloritë e ngjarjes që duhet të mbuloni pasdite. Vërejtje: Mos e bëni këtë! Ju me siguri mund të prisni që konsumimi i ulët i ushqimit dhe pijeve do të rezultojë në një stomak më të sheshtë, por një periudhë urie ka të ngjarë të çojë në më shumë kompensim herën tjetër kur të hani. Dr. Chutkan, autor i The Bloat Cure, shpjegon: "Nëse ka një kornizë të gjatë kohore në të cilën nuk ka lëvizje përmes sistemit të tretjes, kjo do ta bëjë atë joaktiv, dembel dhe gjasat e fryrjes së barkut pas vaktit tjetër do të rriten."

Kur hani, a e mbushni barkun midis mbledhjeve apo nxitoni të punoni për detyra që duhet të përmbushen? Një mënyrë jetese e shpejtë inkurajon zakone të ngrënies së shpejtë në kuptimin e drejtpërdrejtë të fjalës. Të hash në byro të punës, madje edhe për ata që konsumojnë një vakt të përkryer të ekuilibruar dhe të shëndetshëm, sjell disa efekte anësore të pakëndshme. Të hash në izolim, pa kolegë që vendosin ritmin në mënyrë të pavetëdijshme, është gjithmonë më e begatshme. Sistemi i mbingarkuar tretës, me një vakt dhe ushqim të mirë, është shkaku më i zakonshëm i fryrjes së barkut. Kur hamë me nxitim, zakonisht hamë ushqim të gabuar. Aerofagia (gëlltitja e ajrit të tepërt) është një tjetër simptomë e një stili jetese të shpejtë. Dr. Chutkan thotë se gëlltitja e ajrit rritet në përpjesëtim të drejtë me multitaskingun ( shumë detyra njëkohësisht). Shfletimi në telefon gjatë ngrënies heq vëmendjen nga të ngrënët në mënyrë efikase. A mendoni se ushtrimet ndihmojnë? Në shumë mënyra po, por gjithçka që ju inkurajon të merrni frymë përmes gojës - ftohjet, alergjitë, stërvitjet intensive - ju bën të prirur për aerofagi. 
Megjithëse lëngjet e gjelbërta dhe avokadot po jetojnë kohën e tyre dhe një dietë e shëndetshme është bërë një trend në jetën tonë, a është e mjaftueshme kjo për të na bërë të mos ndihemi më të fryrë? Sikur gjërat të ishin kaq të thjeshta. "Perimet fibroze dhe sheqernat e frutave shkaktojnë gazra përmes fermentimit, duke fryrë indirekt stomakun", thotë ekspertja e shëndetit holistik Marie Reinolds. Fasulet, thjerrëza, qepët, të gjitha mund të shkaktojnë fryrje të stomakut. Shabir Daya MPharm, bashkëthemeluese e Victoria Health, shpjegon se nuk është ajo që hani por kur hani. Ne tashmë e dimë që vaktet e mëdha natën vonë nuk rekomandohen për sistemin e tretjes, por si ndikon orari që ndryshon vazhdimisht? “Në trupin tonë funksionon një sistem nervor autonom. Prej tij, një sistem është i ngarkuar të kontrollojë përgjigjet tona "të urisë dhe të etjes", ndërsa dyfishi i tij kontrollon funksionet e  "pushimit dhe rimëkëmbjet". "Këto sisteme zakonisht mbyllen rreth orës 19:00, që do të thotë që enzimat tretëse ngadalësojnë funksionin e tyre dhe tretja në përgjithësi është më e vështirë", shpjegon Reinolds. "Falë ritmit të shpejtë të stileve moderne të jetesës, sistemi ynë autonom shpesh di të na tradhtojë dhe kjo është arsyeja pse ndodh fenomeni i fryrjes së stomakut i shkaktuar nga preokupimi i tepërt."
Kafeja e cilana mban gjallë gjatë javëve ferr nuk është ndonjë zgjidhje më e mirë për trupin. Kafeina rrit përkohësisht nivelet e energjisë, por ndikon negativisht në ujin që pimë. Kafeina është një diuretik që çon në dehidrim, çon në ngecje në bark dhe fryrje të barkut.

47 është numri mesatar i orëve që ushqimi qëndron në zorrën e trashë tek gratë, sipas një studimi të Klinikës Mayo. Tek burrat, zgjat vetëm 33 orë.

Dhe kur marrim parasysh faktin që ushqimi që hamë është i sterilizuar, uji klorohet dhe antibiotikët shkatërrojnë bakteret e mira dhe të këqija në stomak, nuk është për t'u habitur që një çekuilibër i mikrobiomës (bashkësia e mikroorganizmave në stomaku) ndodh lehtë. "Ne mund ta mbrojmë veten nga bakteret e dëmshme, por pyetja është se sa marrim nga" bakteret" e shëndetshëm që janë çelësi për shëndetin e tretjes dhe rritjen e imunitetit", tha Carla Oates, themeluese e The Beauty Chef.“Ushqimi modern, uji dhe ilaçet që ne i përthithim rregullisht, eliminojnë patogjenët, por edhe mikrobet e shëndetshme. "Ata janë shpesh të domosdoshëm, por është e nevojshme të ndikojmë kolonitë përmes ushqimeve të pasura me probiotikë në mënyrë që të shumëzohen bakteret e mira në stomak." Kryesorja është të hani me maturi, por ndonjëherë lejoni vetes të shijoni vaktin. Argëtohuni dhe ruani lajmet në Instagram për më vonë, hani më mirë ndërsa shikoni TV, për të shpëtuar nga zakoni i përgjigjjes së porosive elektronike gjatë drekës. 

Ju gjithashtu do të duhet të merreni edhe me lodhjen. "Stresi dhe lodhja - një plagë për të rinjtë e zënë që shpesh rezulton në shëndet të dobët", thotë Dr. Sepp Fegel nga Klinika Vivamayr Altausse. Edhe pse jeta në këmbë nuk është diçka e re, një arsye tjetër shtesë për rritjen e madhe të lodhjes janë mediat sociale. "Gratë kanë afinitet më të madh për ndërveprim shoqëror dhe për të punuar në internet; "Mediat sociale i lejojnë ata ta bëjnë këtë pa kufizime," thotë Dr. Fegerl. Nuk është për t'u habitur, kjo lidhje e vazhdueshme ka pasoja: "Truri është vazhdimisht aktiv, duke ulur në mënyrë dramatike kohën e rimëkëmbjes mendore".
Ç'lidhje ka kjo me stomakun? Nëse marrim parasysh besimin e përbashkët se stomaku është "truri i dytë", atëherë përgjigjja është e qartë. Stresi dhe kortizoli i ngritur që e shkakton, ndikon në stomak dhe në përbërjen e baktereve. "Sistemi i tretjes është qendra e imunitetit, ai kontrollon pothuajse të gjitha proceset në trup", shpjegon Oates. Tretja, qarkullimi, hormonet, të gjitha diktojnë pjesërisht traktin gastrointestinal. “Neurotransmetuesit, hormonet e metabolizmit krijohen këtu, bakteret patogjene neutralizohen, toksinat eliminohen dhe prodhohen lëndë ushqyese. "Që do të thotë se nga gjendja e mikrobiomës varen gjendja jonë shpirtërore, pesha e trupit, lëkura e shëndetshme, imuniteti dhe shëndeti i përgjithshëm". 
Serotonina, e njohur si hormoni i lumturisë, përmirëson gjendjen shpirtërore; kur ka mungesë çon në ankth dhe depresion. Vlerësohet se 90 për qind e serotoninës prodhohet në stomak. Mungesa e këtij serotonini tretës mund të shkaktojë probleme me tretjen, kapsllëk ose fryrje të stomakut. Si ta bëni stomakun tuaj të lumtur? Merrni parasysh gjithçka që u tha më sipër. 

Çfarë mund të bëni për të adresuar në mënyrë specifike problemin e fryrjes së barkut? Të ushqehemi në paqe dhe qetësi! Hani ngadalë dhe kënaquni me të gjitha shqisat tuaja! Këtu janë disa taktika më shumë:
HANI ME MATURI
Merrni parasysh se çfarë dhe ku hani. Dr. Sepp rekomandon përtypjen deri në 30 herë para se të gëlltisni një kafshatë që trupi të prodhojë enzima që do të lehtësojnë tretjen. Përqendrohuni në ushqimin para jush, pa marrë parasysh se ku jeni.
ZGJIDH USHQIM TË ZGJUAR
"Nëse vërtet dëshironi rezultate, njihuni me ushqimet e fermentuara me laktoferment të pasura me probiotikë", thotë Oates. Lakofermentimi është një proces në të cilin përbërësit fermentohen nga një bakter që prodhon acid laktik. Ai e bën ushqimin të tretshëm lehtësisht dhe rrit vlerën e tij ushqyese. Kefiri dhe kombuça janë shembuj të shkëlqyeshëm.
HANI USHQIM TË LARMISHËM
Fasulet, brokoli, lulelakra, lakra, hudhra, qepa - dihet që stimulojnë gazrat, por kjo nuk do të thotë që duhet t'i hidhni jashtë, pasi ato janë të dobishme dhe përmbajnë shumë fibra. Ajo që ka shkaktuar fryrje të barkut sot nuk do të thotë se do të shkaktojë fryrje nesër. Hani ato me maturi, gjithmonë i kombinoni ndryshe dhe hani shumë fara. 
 
Menu kundër fryrjes së barkut
Në thelb, ushqimi duhet të jetë i pasur me një larmi perimesh të freskëta, produkte të fermentuara, peshk kurse proteinat duhet të vijnë kryesisht nga vezët dhe pula. Jepini vetes lirinë për të bërë variacione të ndryshme të këtyre recetave.

 E hënëE martëE mërkurëE enjteE premteE shtunëE diel
KafjallDomatet blu të pjekura të stinës me lëng limoni, vaj ulliri, hudhër të shtypur dhe kripëVezë e zier, domate dhe avokadoOmeletë Caprese me domate, mocarela dhe borzilokVezë të skuqura me speca dhe sallatë domateSalmon i tymosur dhe omëletëPatate e ëmbël e pjekur dhe vezë e zierOmeletë me kërpudha dhe domate
DrekëSallatë kuinoa me fara kungulli dhe luledielli, panxhar dhe borzilok ose nenexhik të freskëtPatate e ëmbël e pjekur me ton dhe rukolëSallatë panxhar me djathë dhie dhe arraSpageti integrale me pesto dhe rukolaFritata  me perime me maruleSupë me presh dhe limon (ajo që kishte mbetur nga një ditë më parë)Turli tava e ligët (çfarë ka mbetur nga një ditë më parë)
SupëPatate të ëmbla me xhenxhefil dhe shqemePatate të ëmbla me xhenxhefil dhe shqemeSpinaq, patate dhe lakër jeshileSpinaq, patate dhe lakër jeshile
 
Presh me limon  
DarkëSallatë jeshile me domate dhe pulë, erëza me parmizan dhe kos grekKungull i njomë i ri me pesto, djathë të shkrirë dhe mish pule salmon të pjekur në skarëSalmon i pjekur në skarë me perime në avullGjokse pule të pjekura me piper dhe lajthi dhe marulePiqni perime të përziera me karkaleca/gaforre ose mish puleTurli tava e ligët (pa yndyrë)Salmon i pjekur me kungull dhe perime të tjera nëse dëshironi
 

Gazrat e stomakut janë më shumë një simptomë sesa një diagnozë!

Status quo ose dukuri psikologjike që i bën njerëzit të ndihen rehat kur janë në terren të njohur - edhe kur situata është e pakëndshme dhe e padëshirueshme. Për këto arsye, njerëzit mbeten të bllokuar në martesa të palumtura ose në vende të punës që nuk i përmbushin. A e keni gjetur veten? A është e mundur të dilni nga makina që punon pa ngarkesë? Këtu janë disa arsye "PRO" dhe "KUNDËR" që do t'ju ndihmojnë të mbani timonin më fort. 
 
PËRQËNDRIM POZITIV NDAJ ËNDËRRAVE
Kultivoni entuziazëm, imagjinoni skenarë madje edhe të pamundshëm se si do të dukej jeta juaj nëse do të arrinit qëllimin e imagjinuar për të cilin gjoja nuk keni guxim. Por, mos harroni të argëtoheni, sepse vetëm atëherë do të arrini qëllimin më shpejt sesa e prisnit.

PËRSIPËRMARRJEN E AKTIVITETEVE KONKRETE
Nëse ëndërroni një punë të re, ndani tridhjetë minuta për të kompletuar CV-në tuaj. Dëshironi të bëheni më të mirë në yoga? Zotëroni pozicionin  "përshëndetje e diellit" (një lloj ushtrimi i yoga). Me këto hapa të vegjël ju do të zvogëloni presionin që është kurthuar në zonën tuaj  të rehatisë dhe do të ndjeni një valë të vogël pozitiviteti. 
 
KUNDËRNDARJES SË ËNDRRAVE ME PUBLIKUN
Për të qenë realist, ka gjithnjë e më pak njerëz që do t'ju inkurajojnë në misionin për të arritur atë që keni vendosur të bëni. Shumica e tyre do t'ju bombardojnë me të gjitha rezultatet e mundshme të këqija dhe kështu do t'ju shtyjnë në humnerën nga e cila sapo keni guxuar të dilni. Nëse keni nevojë për mbështetje, mendoni mirë se cili person në jetën tuaj di si ta tregojë atë, dhe gjatë rrugës di të dëgjojë dhe kritikojë sinqerisht. Të tjerëve thjesht ofrojuani vetëm suksesin, asgjë më shumë. Në rast se dështoni (megjithëse nuk ka gjasa), do të jetë më lehtë për ju ta kapërceni atë fakt në heshtje sesa duke iu përgjigjur pyetjeve nga të tjerët. 

KUNDËRIDESË QË TË PREOKUPOHEMI ME REZULTATIN
Shpesh pyesim veten: “Ku dua të jem?” Në vend që të pyesim veten: “Si dua të ndihem?” Ndryshoni përqendrimin për të hequr qafe atë pritje të frikshme se si do të zhvillohen gjërat. Ky qëndrim do t'ju shtyjë përmes të gjithë sfidave dhe do t'ju bëjë të ndieni gëzim dhe mirënjohje edhe kur ajo që dëshironi nuk ka ardhur ende. 
 
Bashkëshorte, grua, vajzë, shoqe - Bojana ka shumë role, por në të gjitha rolet ajo është vetvetja dhe e natyrshme, falë profesionit që ndërton vazhdimisht personalitetin e saj. 
 
Kjo zonjë arrin të shpërndajë retë e errëta të njerëzve me fjalë, me fjalë të vërteta. Personi që ka këshillat e duhur në një kohë kur një numër problemesh psikologjike vijnë dorë për dore me Kovid-19, bëhet kyç, i domosdoshëm dhe padyshim që meriton respekt. Por Bojana meriton mirënjohje plus, sepse është psikologia e parë në vendin tonë, e cila përdori rrjetet sociale për të sjellë psikologjinë më pranë njerëzve. Faqja e saj "Psikologu Im" bëri një revolucion të vërtetë në ndryshimin e zakoneve të njerëzve për të kërkuar ndihmë profesionale për dilemat psikologjike. 
 
 
Nëse kohë më parë pasja e një psikologu familjar ishte një skenar filmi, sot, falë mediave sociale dhe faqeve si e juaja, njerëzit janë të lirë të kërkojnë ndihmë përtej strategjisë: "Pini diazepam, do të të kalojë!" Por duket se koronavirusi ka theksuar më shumë rëndësinë e profesionit tuaj. A është rritur vëllimi i punës suaj gjatë kësaj periudhe? 
 
Kur bëhet fjalë për profesionin tim, miti se njerëzit në vendin tonë nuk vizitojnë një psikolog kur është e nevojshme është i pabazë. Strategjinë: "Pini diazepam dhe do të të kalojë" mund ta lëmë në të kaluarën sepse nuk solli strategji të shëndetshme për t'u marrë dhe ballafaquar me vështirësitë kur bëhet fjalë për shëndetin mendor. Brezat e rinj lexojnë, arsimohen, marrin pjesë në aktivitete, hulumtojnë dhe janë aktivë në sektorin joqeveritar, dhe prej aty demistifikojnë nga shumë aspekte edhe temën e  shëndetit mendor dhe personit profesionist që punon në këtë fushë. Me ardhjen e Kovid-19, kemi parë një rritje të klientëve që kërkojnë këshillim se si të merren me stresin, ankthin dhe sulmet e panikut. Sinqerisht, nuk më habit, e prisja këtë, sepse që nga fillimi i pandemisë thashë që në sfond kemi një pandemi të dytë që do të ndikojë në shëndetin mendor. Sidoqoftë, në vendin tonë shumë nga kolegët e mi u bënë aktivë me aktivitete të ndryshme, kështu që mbështetja dhe ndihma psikologjike ishte në dispozicion për të gjithë dhe ndoshta, ndryshe nga më parë, më e dukshme për shumë  individë.

Kurimi i shpirtit me psikologë bëhet përmes "fjalës" 

Dhe kur nuk keni të bëni me klientë, profesioni juaj do të thotë punë - duhet të lexoni vazhdimisht në mënyrë që të përmirësoni ekspertizën tuaj, veçanërisht në këtë kohë të shpejtë që sjell vazhdimisht disa ndryshime dhe tendenca të gabuara. Nga ana tjetër, sjellja juaj shërben si një shembull dhe duhet të mbjell besim te njerëzit. Ju jeni një aktor që jeni vazhdimisht në skenë, kështu që në ç'mënyrë pushoni nga gjithçka? A keni vend për të qenë plotësisht vetvetja dhe të thyeni ndonjë rregull? 
 
Profesioni im, si çdo profesion tjetër, kërkon lexim të vazhdueshëm dhe arsimim të mëtejshëm. Është shumë e thjeshtë, pasi zhvillohesh si profesionist, zhvillohesh edhe si person, sepse është një punë e vazhdueshme për veten tënde. Nga ana tjetër, në atë mënyrë ju mund t'u ofroni klientëve më shumë cilësi. Profesioni i psikologut mbart një përgjegjësi të madhe, sidomos kur punon me njerëz çdo ditë, por unë nuk e konsideroj veten aktor në skenë. Ajo që kam bërë ndryshe rreth 6 vjet më parë është vendimi për të vendosur një pjesë të punës sime në rrjetet sociale, dmth t'i përdor ato si një kanal për komunikim me njerëzit. Në atë kohë nuk kishte asnjë faqe në rrjetet sociale që merrej me tema të shëndetit mendor, ndryshe nga tani, kur mund të rendis të paktën njëzet faqe që e bëjnë këtë në mënyrë aktive. Në profilet e Psikologu Im në rrjetat sociale unë postoj përmbajtje nga perspektiva e një psikologu, por jo edhe për jetën time private. Sigurisht, jashtë rolit profesional jam gruaja, vajza, motra, shoqja, fqinji i dikujt ... Në të gjitha rolet ndihem plotësisht vetvetja pa ndjerë nevojën për të thyer rregulla, dhe paqja ime është në ekuilibër.
 
 
Ju jeni një shembull që teknologjitë mund të funksionojnë për mirë, si ju lindi ideja për të filluar faqen "Psikologu Im" në mediat sociale? A u përgjigjeni mesazheve të të gjithë njerëzve dhe nëse dikush ka nevojë, a realizoni takime drejtpërsëdrejti/online tani?
 
Idenë e kam marrë në kohën studentore, kur kam lexuar informacione të ndryshme nga faqe dhe portale të ndryshme, por kur kam kërkuar në maqedonisht, nuk kam gjetur asnjë. Unë ndava të gjitha mendimet e mia në profilin tim personal, kështu që miqtë e mi më inkurajuan që mbase ishte koha të bëja një blog ose faqe ku do t'i bëja të gjitha të disponueshme për njerëzit e tjerë që do të interesoheshin të lexonin. Shumë pyetje mbërrijnë çdo ditë dhe përgjigja e tyre është shumë e diskutueshme dhe e ndjeshme. Kur një person konsultohet përmes një mesazhi, ata shpesh kanë mungesë të shumë informacionit në lidhje me problemin, dhe ajo formë e komunikimit është përtej parimit dhe etikës së profesionit tim, kështu që kur pyetja është specifike unë me siguri përgjigjem, por kur mendoj se do të dhunoheshin parimet themelore të profesionit tim rekomandoj që konsultimi të jetë personal dhe i drejtpërdrejtë me mua ose me një psikolog / terapist tjetër të zgjedhur. Faqet e Psikologu Im janë vetëm një cep ku vendos disa nga punimet e mia. Unë punoj çdo ditë në qendrën time të këshillimit Psikologu Im, unë jam pjesë e disa projekteve kombëtare dhe ndërkombëtare dhe punoj si këshilltar organizativ për shëndetin mendor. Para virusit korona, pjesë e punës sime dhe jetës së përditshme ishin trajnimet dhe punëtoritë në Shkup dhe përreth vendit. Aktualisht është në listën e pritjes për një kohë më të mirë dhe më të sigurt, ku do të jemi në gjendje të mbledhim përsëri 170 persona dhe të flasim për shëndetin mendor.
 
A është e mundur të bëhet një lloj përmbledhje e problemeve që i mundojnë njerëzit në vendin tonë? Nga çfarë vuajmë më shumë? 
 
Çdo problem është i vështirë për bartësin e problemit, dhe pesha është subjektive. Kjo është arsyeja pse është mosmirënjohëse të thuash se një problem është më serioz se një tjetër. Mund të them vetëm se gjatë kësaj periudhe gjendjet e ankthit janë në rritje.
 
Si e mbron veten një psikolog nga gjithçka me të cilën përballet gjatë ditës? Edhe tu je njeri dhe si grua je më e ndjeshme, pra si arrini të mos bini nën ndikimin e historive të ndryshme stresuese me të cilat përballeni?
 
Me punë të vazhdueshme me veten, monitorimin e proceseve personale, edukim dhe mbikëqyrje të vazhdueshme të mëtejshme. Sigurisht, përvoja bën të vetën. Në fund të ditës, edhe ne jemi njerëz, jo super njerëz me fuqi të veçanta. 
 

Shumë njerëz ende nuk bëjnë dallimin midis një psikologu dhe një psikiatri dhe kur duhet të shkojnë te njëri ose tjetri - ju lutemi shpjegojuni lexuesve tanë. 
 

Mendova se nuk do ta dëgjoja kaq shpesh këtë pyetje gjatë viteve, por gabova. Duket se ekrani përmes të cilit fshiheshin këto dy profesione të lidhura por të ndryshme ishte i njëjtë, prandaj edhe nevoja për të bërë vazhdimisht dallimin midis termit psikolog dhe psikiatër. Psikologu dhe psikiatri studiojnë shëndetin mendor të një personi nga dy këndvështrime të ndryshme. Psikologu është një person i cili ka mbaruar departamentin e Psikologjisë në Fakultetin Filozofik (ose institucione të tjera të arsimit të lartë), dhe Psikiatëri është një person që ka përfunduar Mjekësinë e Përgjithshme në Fakultetin e Mjekësisë dhe më pas specializohet në Psikiatri (dhe ndryshe nga psikologët mund të Përshkruajnë farmakoterapi). Psikologët më tej vendosin se në cilin drejtim do të arsimohen dhe drejtohen më tej - psikoterapi, këshillim, burime njerëzore, psikologji klinike, etj. Trajtimi i shpirtit me psikologë bëhet përmes "fjalës".
 
 
Ku e gjen frymëzimin, sepse puna juaj është krijuese në shumë mënyra, por ne jemi më të interesuar për atë moment të luftës së pafund - ne ende kemi një problem me injorancë të madhe, me njerëz që nuk mund të pranojnë dhe nuk dinë si të sillen, për shembull, me fëmijë autikë dhe një mori shembujsh të tillë. Ndryshimet që dëshironi t'i bëni janë shumë të ngadalta, kështu që si e gjeni energjinë dhe motivimin për të ardhmen, veçanërisht kur jeni të zhgënjyer me situata që ju tregojnë se ne nuk kemi lëvizur nga pika e vdekur? 
 
Unë gjithmonë kam frymëzim dhe motivim dhe e gjej në ngjarjet e përditshme. Sigurisht, ka situata që dekurajojnë, por ka edhe situata që inkurajojnë dhe tregojnë se ne nuk ngecim në vend dhe ecim përpara në shumë fusha. Negativiteti, injoranca dhe vetëdija e ulët në nivel kolektiv nuk mund të çrrënjosen brenda ditës.


Çdo problem është i vështirë për bartësin e problemit, dhe pesha është subjektive.
 
 
Si ju pëlqen ta kaloni kohën tuaj të lirë? Ndoshta keni një hobi që e mbani për vete? 
 
Më pëlqen ta kaloj kohën time të lirë me një proces krijues, kështu që zakonisht shkruaj ose pikturoj. Lexoj gjithçka që nuk mund të lexoj kur kam një orar të ngjeshur, por gjithçka varet nga motivimi dhe periudha. Tani përdor çdo moment të lirë për të qenë në natyrë dhe për të kaluar kohën me partnerin, familjen, miqtë. Onlajn ose oflajn (Online ose Offline). 
 
Sa jeni të përkushtuar për një jetë të shëndetshme - a stërviteni dhe si ushqeheni? A gatuani? A keni ndonjë regjim të veçantë të ushqimit?
 
Siç thashë në një përgjigje pak më herët - çelësi është në ekuilibër. Pasi e përvetësova atë filozofi, mirëqenia ime fizike dhe shpirtërore disi shkoi dorë për dore. Kur kam kohë merrem me sport, por aktualisht për shkak të shtatzënisë sigurohem që të jem aktive me ushtrime dhe ecje më të lehtë. Nuk kam dietë dhe nuk ndjek dieta, por i kushtoj vëmendje asaj që ha dhe sa ha. Për shembull, unë nuk e ndaloj ngrënien e një pice të mirë, por sigurohem që pica të mos jetë shumë shpesh në menu, por të paktën një herë në muaj. Më pëlqen të gatuaj, mund të them se jam një profesionist për pjatat tradicionale, por një amator total për gjithçka tjetër. Njeriu mëson sa është gjallë, prandaj nuk i bëj presion vetes në këtë drejtim. 
 
Gjatë kësaj periudhe të gjithë ne disi u lidhëm me natyrën, kështu që sa është e pranishme në jetën tuaj - a shkoni shpesh në natyrë, a konsumoni shtesa natyrore apo ndoshta përdorni produkte natyrore për kujdes? 
 
Unë dua të jem në natyrë dhe dua të kaloj çdo moment të lirë, nëse nuk mundem më shumë, të paktën në parkun më të afërt. Mundohem të marr gjithçka që trupi im ka nevojë përmes dietës sime. Kohët e fundit më dhanë një këshillë shumë të bukur - shkoni në treg dhe blini gjithçka që është sezonale dhe konsumojeni atë gjatë javës. Në dietën e rregullt, mjalti është gjithmonë i pranishëm si një ëmbëlsues natyral kur është e nevojshme, dhe sa i përket kujdesit të jashtëm të trupit, kam vërejtur se gjatë kësaj periudhe kam rrëdhqitur ka përdorimin e kozmetikës organike dhe natyrore.
 

"Në të gjitha rolet ndjehem plotësisht i pavarur pa ndjerë nevojën për të thyer rregulla, dhe paqja ime është në ekuilibër".

Pushimet e shkurtra nga teknologjia nënkuptojnë një rritje të energjisë për trurin, duke i shfrytëzuar më shumë orët e ditës dhe duke i bërë më të lehta vendimet e shëndosha.
 
 
Kush do ta kishte menduar që teknologjitë do të inkurajonin varësi në të gjithë botën?! Deri para ca kohësh, varësitë i lidhnim me një grup të vogël të njerëzve, por telefonat e mençur ua llokoçitën mendjen të gjithë gjeneratave. 
Mesatarisht, njeriu kalon 11 orë të plota i betonuar para ekranit të hirtë. Që nënkupton, në emër të aplikacioneve mund të punojmë edhe përtej orarit të punës, pavarësisht që na djegin sytë, kurse qafa na është shtangur. 
Por ajo që duhet të konsiderojmë seriozisht janë pasojat psikologjike që ndodhin me përdorimin e tepruar të mediave sociale. Kontradiktore, por ato kryesisht inkurajojnë vetminë. Duke prekur jetën e të tjerëve, shpesh harrojmë se kemi tonat, se ka njerëz të vërtetë përreth nesh që mezi presin të dëgjohen. 
Dhe po, e pranojmë, kemi biseduar për këtë temë shumë herë, por le ta fillojmë këtë vit me ndryshime reale. Ata do të na sjellin një jetë më të mirë bazuar në vendime të shëndosha. Pse e themi këtë? 
Kërkimet e fundit kanë treguar se pa marrë parasysh se sa njerëz janë të vetëdijshëm që ato që po u shërbehen në mediat sociale janë plotësisht të filtruara dhe joreale, kjo nuk e ndryshon faktin se një përmbajtje e tillë e ekzagjeruar na inkurajon të gabojmë. 
Për shembull, edhe pse nuk mund të përballoni një hua tjetër bankare, ju prapëseprapë e bëni këtë deri në fund për të shkuar (dhe shkrepni fotografi) atje ku të gjithë ishin tashmë (dhe shkrepën fotografi). Këtu është një shembull tjetër: mjekët këshillojnë nënat, ato me operacion cezarian, të mos praktikojnë aktivitet fizik për të paktën 6 muaj. Por shumë prej tyre e injorojnë këtë fakt dhe rrezikojnë, sepse nënat në Instagram janë në gjendje shumë të mirë fizike (fit) pas 5 ditësh nga dalja nga spitali. 

PËRFUNDIMI Veglat inteligjente krijojnë mendje të cekëta, por vetëm nëse i lejoni. 
 

PUSHONI VEGLAT E MENÇURA EDHE NË PUNË
Pa posta elektronike (e-mail) dhe një kompjuter është e pamundur të funksionosh në punë. Por nëse mbështeteni tek ata pandërprerë, ka më shumë të ngjarë të bëheni joproduktiv dhe të shpërqendruar. Plus, mos prisni ndonjë thellim të marrëdhënieve me kolegët, edhe pse ky është çelësi për ngritje në detyrë në kompani. 
Kur analizoni atë që është bërë, ose shkëmbeni ide me kolegë, ose kërkoni një zgjidhje për një problem, bëjeni zakon ta bëni atë ballë për ballë. Mund t'ju duhet kohë për të bindur kolegët që të ngrihen nga karriget e tyre të rehatshme, por provoni, nuk humbni asgjë. Përkundrazi, një shëtitje e shkurtër deri te byroja tjetër do të rifillojë trurin. Kjo është kur zgjidhja do të vijë tek ju ose do të dilni me një ide të re, thotë Xhejmi Krejn ( Jamie Crane), një profesor i psikologjisë dhe arsimit në Kolegjin e Mësuesve të Universitetit "Columbia".
Nëse, përkundër të gjitha përpjekjeve, nuk arrini të mblidhni kolegët tuaj në një grumbull, merrni telefonin dhe telefononi atyre. Të jesh në gjendje të dëgjosh zërat është e mjaftueshme për të krijuar një lidhje emocionale dhe përgjithësisht të forcosh marrëdhënien.
Nga ana tjetër, njoftimet (njoftimi se ju ka mbërritur  email, pastaj ato në telefon) padyshim që ju shpërqendrojnë nga detyrat e punës dhe ky lloj mashtrimi ndikon në produktivitet, pohon Nanci Kollier (Nancy Collier), autore e "The Power of Off" (Fuqia e Shkyçjes ). Kur duhet të përqendroheni në diçka të madhe, përdorni opsionin "silent" ose "log out". 
 
PUSHONI VEGLAT E MENÇURA EDHE NË JETËN PRIVATE
Fotografimi dhe postimi i secilës përvojë do t'ju ndalojë të shijoni atë vërtet, me të gjitha shqisat tuaja. Nga ana tjetër, monitorimi i vazhdueshëm i numrit të pulqerëve (pëlqimet ose "laijket") do t'ua shterojnë energjinë tuaj për ndërveprime të drejtpërdrejta. 
Dhe shkencëtarët kanë konfirmuar se njerëzit që dokumentojnë dhe ndajnë përvojat e tyre në mediat sociale krijojnë kujtime të paqarta - sikur gjithçka të ishte një ëndërr. Është në rregull të çimentoni momentet me ndihmën e kamerës, por menjëherë pas kësaj vendoseni përsëri telefonin në xhep. Pastaj zhytuni në aromat, tingujt, ngjyrat, ndjesitë e momentit, sepse ato detaje ndihmojnë trurin të ruajë kujtesën e pashkatërrueshme. Mos u mashtroni se e kundërta është e vërtetë, fotografia nuk do të jetë kurrë më e fuqishme se truri juaj. 
"Ne jemi bërë një komb që nuk e dëgjon bashkëbiseduesin, sepse jemi vazhdimisht të zënë me argëtimin e ofruar nga telefoni ose jemi vazhdimisht të shpërqendruar prej tij", thotë Kolier. Duket se dëgjojmë, por truri ynë nuk është i pranishëm - një terren ideal për të marrë vendime të gabuara dhe për të dhënë këshilla të gabuara. Herën tjetër kur të bëni një pyetje, përpiquni të dëgjoni përgjigjen DERI NË FUND. Dëgjimi i thellon marrëdhëniet, çon në një dialog kuptimplotë që do të rezultojë në këshilla të shëndosha dhe një vendim të justifikuar.
Ne jemi të kushtëzuar që të kërkojmë gjithnjë e më shumë - "pëlqime", njoftime, argëtime - saqë fillojmë të bindim veten se këto gjëra janë të nevojshme që ne të jemi të lumtur, pohon Kolier. Po në 
lidhje me marrëdhënien me veten, kur ka qenë hera e fundit që keni dalë për t’u shoqëruar me veten? Merrni pak kafe me vete dhe dilni për një shëtitje, VETËM. Padyshim që do të ndiheni më të përmbushur (do të ndaloje nevojën e pafund për më shumë) dhe do të keni hapësirë të shikoni brenda vetes, të mendoni, të analizoni gjërat që ju shqetësojnë dhe të bëni një plan për veprimin e ardhshëm në paqe. E gjithë bota nuk duhet të dijë se çfarë po kalon, qoftë lumturi apo trishtim, shumica i rrokullisin sytë nga njoftime të tilla. Prandaj, flisni me veten tuaj, gjykimi personal është më mizori, por realist dhe produktiv. 
 
IT-detoksifikimi 
Smartfonët nuk janë të mençur në vetvete, prandaj përdorni në dobinë tuaj. Këto tre aplikacione falas do t'ju ndihmojnë të kontrolloni përdorimin e tyre.
 
"Moment"
Vendosni një kufi - sa telefonatave do t'u përgjigjeni në ditë. Ju do të merrni një paralajmërim kur të kaloni ose para se të kaloni kufirin.
„Space“
Gjeni se çfarë lloj personi jeni, për shembull, "Boredom Battler" (ju përdorni telefonin për të plotësuar kohën kur jeni të mërzitur) për të marrë një plan të saktë që do të shkurtojë kohën para ekranit.
„FlipD“ 

 
Aplikacioni ofron mundësinë për të shkyçur telefonin, por nga vetvetja juaj. Plus, vendos një qëllim për t’u shkëputur nga të gjitha pajisjet në një kohë që ju përshtatet.
A mund të ha lulelakër çdo ditë?
Po, veçanërisht nëse e kombinoni me mjaft proteina. Zakonisht është e shpeshtë në dimër, por lulelakra meriton të jetë vazhdimisht në menu, pasi dobitë e saj ushqyese lënë në hije ato të lakrës jeshile. Më e mira nga të gjitha? Është e pamundur të mbidozoheni me lulelakër edhe në qoftë se e konsumoni çdo ditë. Përmban shumë pak kalori dhe ka një efekt anti-inflamator - duke e bërë atë një zëvendësuese të shkëlqyer të karbohidrateve. 
 
Ju nuk jeni ju, kur jeni të uritur! Mit apo fakt?
Hulumtimi i fundit thotë: FAKT! Kur jeni me stomak bosh, ka më shumë të ngjarë të interpretoni situatat si negative, sepse të njëjtat simptoma që sinjalizojnë urinë (djersitje, gjëmim i zorrëve) sinjalizojnë gjithashtu nervozizëm. Zgjidhja: Para se të shpërtheni për shkak të komentit ose sjelljes së dikujt, numëroni deri në 10 dhe pyesni veten nëse do të ishit kaq nervozë nëse do të ishit të ngopur? Nëse jeni në punë, praktikoni të hani ushqime të pasura me proteina dhe fibra çdo 3 orë. A keni humbur një vakt? I njëjti kombinim do të stabilizojë trupin, por edhe mendjen në një kohë të shkurtër. 
 
Nëse fsheh ëmbëlsirat dhe ushqimet e imëta, a do të jem në gjendje t'u rezistoj atyre më lehtë?
Ka shumë të ngjarë që të keni sukses në këtë "fshehje"! Një studim nga Universiteti Duke në Karolinën e Veriut zbuloi se zgjedhja e mezeve (ushqimeve të imëta) kryesisht varet nga vendi ku vendosen në kuzhinë. Pjesëmarrësit në studim, dy herë më shumë zgjodhën mundësitë e shëndetshme si banane, portokall, kokoshka kur qëndronin pranë çokolatës, biskotave dhe patate të skuqura. Është koha për një ndryshim, apo jo? 


 
A është e mundur që unë të bëhem person i mëngjesit?
Dhe ndërsa ju ende rrotulloheni në shtrat duke u përpjekur me gjithë forcat të çoheni, shoku juaj tashmë ka hëngër mëngjes, ka bërë dush dhe u nisë për në punë. Mos e fajësoni veten, nuk varet nga ju, por nga gjenet që keni trashëguar në mënyrë të pafajshme. "Çdo njeri ka një kronotip të përcaktuar gjenetikisht," shpjegon Barbara Helm, një profesoreshë në Universitetin e Groningenit në Holandë. Kjo është përgjigjja shkencore për të gjithë konceptin e njohur si "lloj njeriu i mëngjesit" që varet nga ajo që quhet ritmi cirkadian. Midis orëve 23,7 dhe 24,7, ritmi përcakton se kur temperatura e trupit do të rritet para zgjimit, dhe kjo varet nga një numër faktorësh, të tilla si mosha dhe gjinia. Kjo shpjegon pse fëmijët e vegjël janë të zgjuar në 5 të mëngjesit, ndërsa adoleshentët nuk mund të zgjohen deri në mesditë, ndërsa shoku juaj është ndonjë lloj super heroi. Është e pamundur të ndryshosh kronotipin e trashëguar, por mund ta përmirësosh. Për shembull, drita ndikon kryesisht në orën e trupit. Mos flini me grila të lëshuara për t'u zgjuar më herët. Shkoni në shtrat më herët për tu zgjuar më herët. Magnezi do t'ju ndihmojë të përmirësoni cilësinë e gjumit dhe të pushoni vërtet për më pak orë.
 


A sjell qëndrimi pozitiv një ditë pozitive?
"Mendo pozitivisht" - këshilla që ne e themi lehtë, por nuk e zbatojmë. Dhe çfarë kur e dëgjojmë? Epo, së pari preferojmë të rrokullisim sytë, në vend që të përpiqemi seriozisht t'i kthejmë mendimet tona në plus. Por a do t'i vlente? Hulumtimi i botuar në The Journals Of Gerontology: Psychological Sciences" zbuloi: nëse e vetmja gjë që pret nga një ditë është që ajo ditë të jetë stresuese, padyshim që do të jesh më pak produktiv - pa marrë parasysh se çfarë rezulton të jetë në fund. Gjatë një periudhe dy javore, të anketuarit u përgjigjën pyetjeve në lidhje me nivelet e tyre të stresit dhe kryen detyra të kujtesës gjatë gjithë ditës. Studiuesit gjetën një lidhje midis prognozave të larta të stresit të dhëna nga subjektet dhe kujtesës së tyre të pakët gjatë ditës. Dhe kjo, nuk po flasim për pamundësinë për të kujtuar atë që ndodhi në episodin e fundit të serialit televiziv që po shikoni, por për kujtesën e dobët të punës që do t'ju sjellë rrëmujë në punë. Me fjalë të tjera: mendo pozitivisht për të vepruar në mënyrë produktive!
 
Dijeni këtë:
Duhet vetëm një natë pa gjumë për të nxitur humbjen e muskujve që mezi i keni fituar. Nga ana tjetër, pushimi mendor pas punës, siç është shfletimi i një reviste ose shoqërimi me fëmijë, do t'ju ndihmojë të bëni gjumë pa ndonjë problem. 

rreth nesh

Shëndeti nuk është vetëm mungesë e sëmundjes, shëndeti është mirëqenie e plotë psiqike, fizike dhe emcionale. Misioni ynë do të jet i tillë. Me anë të këshillave të thjeshta dhe të shkurta dhe me përmbatje të cilat me shumë kujdes janë zgjedhur, ne ju ofrojmë të dhëna praktike të zbatueshme për përmirësimin e cilësisë së jetës në përgjithësi.

Ndiqni ne në Facebook

Newsletter

Shkruani e-mailin