Rreth 12% e popullatës së rritur përjetojnë migrenë. Shkaqet e sakta të kësaj gjendje nuk dihen ende. Ulja e niveleve të serotoninës në tru, ndryshimet në nivelet e hormoneve, stresi, lodhja fizike, dieta e dobët, janë vetëm disa nga shkaktarët e mundshëm që zbatohen për disa pacientë, por jo për të tjerët. Trajtimi gjithashtu ndryshon, ajo që funksionon për një person të caktuar, ka zero efekt te një tjetër. Për këto arsye, mjekët këshillojnë pacientët të mbajnë një ditar në mënyrë që të zbulojnë shkaqet e sakta të dhimbjes së kokës, dhe më pas të veprojnë sipas tyre. Për më tepër, lexoni ditarët e dy grave (emrat janë ndryshuar) dhe shënimet e mjekut për të mësuar se si t'i qaseni çështjes suaj.

 

70% e rasteve të migrenës janë të trashëgueshme 


Laura Sampedro, 35
Historia e sëmundjes: Dhimbjet e kokës së Laurës filluan 6 muaj më parë. Deri më tani ajo kishte 4, dhe secila prej tyre zgjati 24 orë. Nëna e saj është një rast kronik. Laura nuk kishte vizituar ende një mjek, por ajo filloi të shkruante se çfarë po ndodhte gjatë atyre ditëve të dhimbshme.
(Gjenet rrisin rrezikun e migrenës me 50%)
 
Dita: E diel
U ngrita rreth orës 6 të mëngjesit, pas 6 orësh e gjysmë gjumë të rëndë. Unë piva kafe dhe fillova të gatuaj, sepse për darkë kisha mysafirë. Me mysafirët hëngrëm një sallatë me karkaleca, pak mish pule, patate të skuqura me djathë të shkrirë, piva dy gota verë. Isha e zgjuar deri në orën 11:00, duke  rregulluar në shtëpi.
(Nuk është e qartë pse, por nganjëherë kafeina shkakton migrenë, dhe nganjëherë e kuron atë. Prandaj, pini një filxhan kafe në ditë dhe gjithmonë në të njëjtën kohë.)
(Më shumë se 20% e pacientëve janë të ndjeshëm ndaj alkoolit, zakonisht verë të kuqe ose pije të nxehta të errëta që janë të pasura me përbërës që shkaktojnë migrenë si kongenerët.)
 
Dita: E hënë
Isha shtrirë në shtrat gjithë natën, mezi fjeta për 4 orë. U ngrita rreth orës 7 me një dhimbje koke, kështu që u ktheva në shtrat për të fjetur edhe pak. Deri më tani, migrena më sulmon ditën e parë të ciklit menstrual, por tani ajo ndodhi një javë më herët. Në punë më pengonte ndriçimi, qepallat e mia ishin të rënda. Në drekë piva analgjetik, por dhimbja u bë më e fortë dhe u përqendrua prapa syrit të majtë.Me gjithë fuqinë e saj, migrena më sulmoi rreth orës 3:30 pasdite. E gjithë fytyra më dhembte, madje syzet po më shtrëngonin. Sapo shkova në shtëpi, shkova në shtrat në një dhomë të errët.
(Një rënie e estrogjenit që ndodh rreth menstruacioneve mund të shkaktojë një sulm.)
(Pini ilaçin tuaj të provuar të migrenës sa më shpejt që të fillojë dhimbja e kokës, rezultati do të jetë më pak i dhimbshëm.)
(Migrena ka tendencë të dhemb në njërën anë dhe mund të zgjasë nga 4 deri në 72 orë.)
 
Dita: E martë
U zgjova rreth orës 8 me me migrena e mbeturnga dje. Unë piva një shishe të madhe me ujë dhe dy ibuprofen dhe u ktheva të fle në një dhomë krejtësisht të errët, Unë kisha frikë se mos kishte kaluar. Më në fund u ngrita në orën 11, por prapë ndihesha e rraskapitur. U rregullova dhe shkova në punë. Kur u ktheva në shtëpi, vazhdova të pi ujë dhe shkova në shtrat. Shpresoj se nuk kam dhimbje koke shpejt, shpesh kam dhimbje koke, por migrena më viziton të paktën një herë në muaj.
(Migrenat u ngjajnë përzierjeve, ditën tjetër do të ndiheni të paaftë dhe me marramendje. Mundohuni të pushoni dhe të pini lëngje derisa të kalojë përfundimisht.)
(Frika nga migrena është krejtësisht normale, por kujdesi mund të kontribuojë në dhimbje koke shtesë, dhe ju nuk do të donit të binit në atë rreth vicioz.)
 

25% e pacientëve vuajnë nga migrena me aurë ose simptoma që ndodhin 15 deri 60 minuta para migrenës: probleme të shikimit, mpirje të trupit, probleme në të folur, ulje të ekuilibrit dhe koordinimit


HAPAT E ARDHSHËM:
Edhe dhimbjet e lehta të kokës së Laurës mund të llogariten si migrenë, dhe sipas përkufizimit ato janë kriza që zgjasin nga 4 në 27 orë dhe kanë dy nga karakteristikat e mëposhtme: vendndodhja e njëanshme, pulsimi, dhimbja mesatare deri e rëndë, përkeqësimi i aktivitetit fizik shoqëruar me përzierje dhe të vjella. Laura duhet të vizitojë një neurolog.
 
 

90% e pacientëve përjetojnë sulmin e tyre të parë para moshës 40 vjeç 


 
Xhuli Howard, 27
Historia e sëmundjes: Një vit më parë, Xhuli filloi të përjetonte çdo ditë migrena intensive - 8 nga 10 në shkallën e dhimbjes. Mjeku i saj përshkroi ilaçe kundër depresionit dhe ilaçe për shtypjen e gjakut. Ajo gjithashtu filloi të injektonte Botoxnë skalpin e kokës, qafës dhe shpatullave çdo 12 javë. 6 muaj më vonë, migrena i jep asaj më pak agoni, por gjithsesi është e shpeshtë.
(Të parët ndihmojnë në mbrojtjen nga krizat duke rritur nivelet e serotoninës; të dytat relaksojnë enët e gjakut dhe kështu zvogëlojnë dhimbjet e kokës.)
(Injeksionet e krijuara për të hequr rrudhat bllokojnë nervat që transmetojnë mesazhe të dhimbshme në tru. Ato janë veçanërisht të dobishme për pacientët që kanë migrenë 15 herë në muaj.)
 
Dita: E hënë
U ngrita në orën 6:30 dhe për kafjall hëngra drithëra me kos grek dhe mjedra. Në 7:45 dola, ishte shumë nxehtë jashtë. Koka ime filloi të dhemb, dhimbje e padurueshme, veçanërisht tëmthi i majtë. Në orën 11:00 dhimbja u qetësua vetvetiu. Deri në drekë, ndjeva një presion të lehtë në pjesën e pasme të kokës. Në orën 18:30 hëngra piza me proshutë, rrokulle dhe vaj ulliri. Në orën 22:00, si çdo natë, mora ilaçet dhe shkova në shtrat.
(Mjedrat përmbajnë tiraminë e cila shkakton dhimbje koke, është gjithashtu i pranishëm te frutat e thata dhe djathrat e pjekur. Shmangni ëmbëlsuesin artificial fenilalaninën, glutamat natriumin e pranishëm në ushqimin aziatik dhe teobrominin që gjenden në çokollatë.)
(Temperaturat dhe lagështia e ngritur mund të shkaktojnë dhimbje koke, por është e vështirë të veprosh mbi këtë dhimbje, sepse koha nuk dihet kurrë.)
(Shmangni mishin e përpunuar, ai zakonisht përmban substanca që zgjerojnë enët e gjakut.)
 
Dita: E martë
U ngrita në 6:30, koka po pulsonte nga maja deri te supet. Në 7:45 kur shkova në punë, vura re se kishte shumë dritë jashtë. Në orën 10:00 koka nuk kishte ndërmend të qetësohej, kështu që unë pivaibuprofenprej 400 mg. Në orën 14:00 dhimbja pulsuese filloi të qetësohej dhe deri në fund të ditës u zhduk plotësisht.
(Receptorët në sy janë të lidhur drejtpërdrejt me hipotalamusin, pjesën e trurit që besohet të jetë qendra e dhimbjes së migrenës. Syzet janë veçanërisht të dobishme në ndjeshmërinë e dritës.)
(Barnat OTC mund të shkaktojnë ndryshime të trurit që do të përkeqësojnë dhimbjet e kokës në të ardhmen. Mos pini më shumë se 10 në muaj.)
 
Dita: E mërkurë
Në orën 07:00 po nxitoja për të kapur avionin që do të më dërgonte në një udhëtim pune .11:00 në fund u ngritëm me një vonesë prej 3 orësh. Era e çuditshmenë aeroplan ma keqësoi dhimbjen e freskët të kokës sime. Në 16:00 arrita në hotel e lodhur dhe me një dhimbje koke të fortë. Qëndroja ulur ne dhomë duke u munduar te çlodhesha. Në orën 20:00 piva 6 mg melatonindhe shkova të fle.
(Stresi dhe dehidrimi janë shkaktarët kryesorë të dhimbjes, prandaj merrni frymë thellë dhe pini shumë ujë.)
(Erërat shkaktojnë një dhimbje koke momentale, sepse receptorët në hundë janë të lidhur drejtpërdrejt me hipotalamusin.)
(Studimet tregojnë se 3 mg melatoninë 1 orë para gjumit do të zvogëlojë efektet e migrenës.)
 
 
Dita: E enjte
Në orën 7:00 jam zgjuar pas 11 orësh gjumë me dhimbje të mprehtë dhe të pareshtur. Nga ora 8:30 deri në 17:00 vrapoja vazhdimisht dhe isha nën tension. Dhimbja e kokës zgjati gjithë ditën.
(Gjumi i tepërt ose mungesa e gjumit mund të shkaktojë luhatje hormonale. Synoni për një gjumë të qëndrueshëm 7 ose 8 orë.)
 
Dita: E premte
Në 8:30 u ktheva në punë, kisha përpara një ditë tjetër pune. Në orën 15:00 pata një zënkë me partnerin tim në telefon, dhe kjo më ka sjellë stres. Koka po më copëtohej nga dhimbja. Në orën 19:00 shkova në darkë me një klient. Ngadalë por me siguri ndjesitë pulsuese u shuan.
(Stresi është shkaku më i zakonshëm i migrenës, megjithëse disa njerëz hyjnë në telashe sa të fillojnë të çlodhen si rezultat i rënies së adrenalinës.)
 
Hapat e ardhshëm: Xhuli ka të ngjarë të përjetojë një dhimbje koke të përditshme, të tensionuar dhe të vazhdueshme, fillimi i së cilës mund të përcaktohet lehtësisht, gjë që është e vështirë te migrena. Kjo lloj dhimbje koke mund të jetë një simptomë e presionit të ulët të gjakut ose lëngjeve rreth trurit. Por për shkak të hulumtimeve të kufizuara mbi këtë lloj dhimbje koke, ajo trajtohet si një migrenë.
 

Mosha nga 25 deri në 40 vjeç është mosha kur migrena sulmon zakonisht


TRAJTIMET E MUNDSHME
Secilit i ndikon një medikament i veçantë dhe derisa të zbuloni të duhurin për ju, jini të përgatitur për gabimet.
 Analgjetikët janë më efektive nëse merren në fillimin e dhimbjes. Formulat e veçanta të migrenës bazohen në kafeinë ose kalium, përbërës që zvogëlojnë acarimin nervor.


- Triptaniështë ilaçi më i përdorur kundër migrenës që ngushton enët e gjakut dhe mban nivelet e serotoninës në tru.


-Medikamentet parandalues, të tillë si ilaçet kundër depresionit dhe bllokuesit beta, zvogëlojnë ngacmueshmërinë e qendrave të dhimbjes në tru.


-Steroidetqë bllokojnë nervat dhe injektohen në lëkurën e kokës, shkurtojnë ditët e kaluara me dhimbje. 


-Terapia njohëse-sjellësedo t'ju mësojë të heqni qafe mendimet stresuese sa më shpejt që simptomat të sulmojnë; ju do të zvogëloni dhimbjen me 50%.


-Meditimi- Në një studim, pacientët që medituan për 30 minuta në ditë për 8 javë ishin në gjendje të shkurtonin episodet e migrenës me 3 orë.


-Teknikat e relaksimit- Pushimi në një vend të qetë, akulli në ballë, shtrirja e muskujve, masazhi dhe dhimbja do të zvogëlohen me 32%. 


 

3 herë më shumë gra vuajnë nga migrena sesa burrat

 
 

Ka studime që thonë se ekspozimi në diell zgjat jetën, nga ana tjetër dielli është shkaku kryesor i kancerit të lëkurës. Po tani?
 

Dielli është shkaku kryesor i kancerit të lëkurës, duke përfshirë variantin më vdekjeprurës, melanomën. Ekspertët thonë se edhe banja e sigurt në diell nuk është e mjaftueshme për të zvogëluar rrezikun e melanomës; është e nevojshme të mos bëni diell fare. Dielli i sotëm është po aq i dëmshëm sa cigaret dhe alkooli. Por ndërsa cigaret nuk i sjellin dobi njeriut, kurse dielli po! Duke studiuar efektet e tij shëndetësore në më shumë se 30,000 gra për më shumë se  20 vjet, instituti Karolinska  në Suedi arriti në përfundimin se ata që janë të ekspozuar ndaj diellit jetojnë më gjatë .Pavarësisht se janë shkaktari kryesor i melanomës, adhuruesit e diellit kanë një rrezik më të ulët nga sëmundjet e zemrës dhe sëmundjet e tjera fatale dhe jetuan dy vite më gjatë se konkurrentët e tyre. Edhe jo-duhanpirësit që shmangnin diellin kishin të njëjtën jetëgjatësi si duhanpirësit që ishin të ekspozuar rregullisht në diell. A do të thotë kjo se shmangia e diellit është po aq e dëmshme sa pirja e cigareve?PO!Jo vetëm kaq, ata që ishin më të ekspozuar ndaj diellit kishin më shumë të ngjarë të mbijetonin nga kanceri i lëkurës sesa ata që nuk kaluan shumë kohë në diell. Dielli nuk është problemi, por mënyra se si e përdorim dhe abuzojmë atë.

FAKTORI D
Vitamina D prodhohet nga vetë trupi. Mban kockat të shëndetshme, është thelbësore për thithjen e kalciumit dhe kështu mbron nga osteoporoza. Por studimet e fundit tregojnë se parandalon një sërë sëmundjesh të tjera. Dozat e përshtatshme të vitaminës D zvogëlojnë rrezikun e disa llojeve të kancerit - gjirit, zorrës së trashë dhe vezoreve. Hulumtimi i kryer nga shkolla mjekësore San Diego zbuloi se gratë me kancer të gjirit kanë më shumë të ngjarë të mbijetojnë nëse kanë mjaft vitaminë D në organizmin e tyre. Shkencëtarët ende nuk e kuptojnë plotësisht pse është kështu, por ata besojnë se kur një vitaminë lidhet me receptorët e vitaminës D në indet e gjirit, kjo mund të shkaktojë vdekjen e onkogjeneve (gjenet e lidhura me kancerin) ose të ndalojë rritjen.
Vitamina D përmirëson pjellorinë: Studimet paraprake tregojnë se vitamina D stimulon ekuilibrin hormonal dhe përmirëson rezultatin in vitro falë receptorëve të vegjël të zbuluar së fundmi në vezore dhe placentë.
Në vendin tonë, ne furnizohemi me vitaminë D natyrshëm gjatë verës, dhe ne i ruajmë rezervat në indin dhjamor për muajt e dimrit kur dielli është më i dobët. Por nëse shmangni diellin gjatë verës, nivelet e vitaminës D mund të rrezikohen seriozisht. Ushqime të caktuara, të tilla si vezët dhe skumbri, janë burime të mira të vitaminës D, por ato përmbajnë shumë pak. Një opsion tjetër janë shtesat që ndikojnë mirë, por pyetja që shkencëtarët ende përpiqen të përgjigjen është se a ndikojnë mjaftë mirë.

DIELLI I MIRË
Por dielli nuk është i mirë vetëm për shkak të vitaminës D. Një studim i fundit nga Universiteti i Edinburgut zbuloi se ekspozimi ndaj rrezeve UV ul presionin e gjakut. Vullnetarët që morën pjesë në studim u ulën nën një llambë dielli për rreth 20 minuta, por te njëri grupi rrezet UV ishin bllokuar, kështu që ata mund të ndjenin vetëm nxehtësinë nga llamba. Ata që ishin gjithashtu të ekspozuar ndaj rrezeve UV kishin presion të ulët të gjakut për një orë pas ekspozimit; në grupin tjetër nuk kishte asnjë ndryshim - kjo tregon se rrezet e diellit janë ato që bënë ndryshimin.
Dielli ndikon në nivelin e oksidit nitrik, duke lëvizur doza të vogla nga lëkura në qarkullimin e gjakut. Oksid nitrik ul presionin e gjakut duke inkurajuar enët e gjakut të zgjerohen. Vetëm për t'ju kujtuar, presioni i lartë i gjakut është një shkak kryesor i sulmit në zemër dhe goditjes në tru, dhe ekspozimi i rregullt në diell mund të jetë thelbësor për zvogëlimin e rrezikut tuaj. Një studim krejtësisht i ndryshëm tregon se ekspozimi i shpeshtë i diellit ul ndjeshëm rrezikun e goditjes në tru.
Mos harrojmë të përmendim efektin që ka dielli në shëndetin mendor. Të gjithë janë pozitivë në një ditë të ngrohtë me diell. Ka një arsye për këtë. Domethënë, rrezet e diellit shoqërohen me prodhimin e ritransmetuesve të serotoninës. Dihet prej kohësh që dielli ndikon në gjendjen shpirtërore dhe energjinë dhe gjithashtu kontrollon ciklin e gjumit (një arsye tjetër pse ndiheni letargjik në dimër kur ditët janë më të shkurtra dhe më të errëta), por hulumtimet e fundit nga Belgjika kanë treguar saktësisht se çfarë ndodh. Shkencëtarët kanë zbuluar një fotoreceptor të veçantë në sy, i cili thith dritën dhe dërgon sinjale në tru, dhe nga kjo varet nga sa energjik dhe i motivuar do të ndiheni. Kalimi i kohës në natyrë është i lidhur ngushtë me shëndetin mendor, përmirësimin e përqendrimit dhe më pak stres.
Çuditërisht, dielli gjithashtu ofron disa përfitime të lëkurës. Ajo që dihet është se UVB, një lloj rrezeje UV, lehtëson psoriazën. Psoriaza shkaktohet nga një tepricë e qelizave inflamatore në sistemin imunitar dhe studiuesit në Universitetin e Oslo kanë zbuluar se ekspozimi në diell mund të zvogëlojë nivelin e këtyre qelizave inflamatore. Hulumtimet tregojnë se dielli vret bakteret që shkaktojnë puçrra dhe njolla. Mbani në mend se hulumtimi kryhet në kushte të kontrolluara në mënyrë rigoroze, ku nuk ka rrezik djegieje. Në natyrë, dielli është më shumë një rrezik për lëkurën sesa një përfitim. Por nëse mund të bëni banjë dielli të duhur atje, atëherë do të përfitoni.

NË ANËN E NDRITSHME
A do të thotë kjo se ne mund të paketojmë bagazhet dhe të shkojmë në një vend të ngrohtë pranë ujit?Jo kaq shpejt!Ky është gabimi më i madh që ne bëjmë - duke ekspozuar lëkurën tonë të papërgatitur dhe të uritur  ndaj një morie rrezesh UV. Nëse emisionet nën diellit ishin të shkurtra, një pushim 10-ditor mbart një rrezik të lartë të melanomës, veçanërisht nëse gjenetika nuk është në anën tuaj. Rreziku i kancerit është më i lartë nëse digjeni, dhe djegiet që ndodhin tek të rinjtë rrisin rrezikun e melanomës me 80%.Megjithëse rreziku rritet me moshën, melanoma është lloji i dytë më i zakonshëm i kancerit në mesin e njerëzve të moshës 15 deri 34 vjeç.
Pra, është e nevojshme të përgatitni lëkurën përmes ekspozimit strategjik në diell para se të shkoni në pushime. Për shembull, njerëzit që punojnë jashtë dhe janë të ekspozuar ndaj diellit rregullisht nuk kanë pothuajse asnjë shans për të zhvilluar melanoma, sepse ata janë fototolerantë.
Prandaj, kur dielli është më intensiv, dilni jashtë dhe kaloni 20 minuta pa faktor SPF. Nëse keni frikë nga fotoplakja, vendosni një kapelë për të mbrojtur fytyrën dhe qafën dhe ekspozoni krahët dhe këmbët. Është shumë e rëndësishme të konkludoni se si lëkura juaj reagon ndaj diellit në mënyrë që të përshtatet siç duhet ndaj ekspozimit pa SPF. Për flokëkuqet me lëkurë të lehtë, vetëm 10 minuta janë të mjaftueshme, ato më të errëta mund të zgjasin më shumë pa SPF. Gjykojeni vetë!
Asnjëherë, absolutisht kurrë mos e lini lëkurën tuaj të digjet, kjo është një shenjë që dëmi është bërë tashmë. Pjesën tjetër të kohës dhe kur jeni me pushime, mbrohuni me një kapelë dhe rroba, SPF 20 dhe SPF 30 ose 50 në verë dhe sigurohuni që kremi i diellit gjithashtu mbron nga rrezet UVA - ato që nxisin plakjen. Pamja juaj sigurisht që do të errësohet, prandaj mos synoni ta arrini atë duke u pjekur. Që do të thotë të mbroni lëkurën tuaj nga dielli, por mos i lini në hije përfitimet.

Menopauza është një tranzicion i natyrshëm në jetën enjë gruaje që shënon fundin e ciklit të saj menstrual. Zyrtarisht ndodh 12 muaj pas periudhës së fundit menstruale, por simptomat mund të zgjasin për disa vjet. Simptomat janë të pakëndshme dhe rrisin rrezikun e sëmundjeve të caktuara, por përmes mënyrës së të ushqyerit mund ta lehtësoni periudhën.


Çfarë ndryshimesh ndodhin në menopauzë?
Ulja e niveleve të estrogjenit, e cila ndikon negativisht në metabolizëm duke rritur potencialin për shtim në peshë. Ky ndryshim ndikon si në nivelet e kolesterolit ashtu edhe në mënyrën se si trupi përpunon karbohidratet. 
Shumë gra përjetojnë simptoma të tilla si valë të nxehta dhe pagjumësi. Ndryshimet e hormoneve çojnë në uljen e dendësisë së kockave, gjë që rrit rrezikun e frakturave. 
Çfarë të hani?
PRODUKTE TË QUMËSHTIT
Sepse ato do të mbrojnë kockat e dobësuara nga frakturat. Qumështi, kosi dhe djathi përmbajnë kalcium, fosfor, kalium, magnez dhe vitamina D dhe K - të gjitha këto janë thelbësore për shëndetin e kockave. 
Në një studim, gati 750 gra në menopauzë që konsumuan doza më të larta të qumështit dhe proteinave shtazore kishin dendësi kockore dukshëm më të lartë. 
Produktet e qumështit gjithashtu përmirësojnë gjumin. Një studim zbuloi se ushqimet e pasura me aminoacid glicinë –e pranishme në qumësht dhe djathë - stimulojnë gjumë më të fortë te gratë në menopauzë.
Ka prova se produktet e qumështit ulin rrezikun e menopauzës së parakohshme, e cila ndodh para moshës 45 vjeçare. Në një studim, gratë që konsumuan më shumë vitaminë D dhe kalcium, të cilat zakonisht gjenden në djathë dhe qumësht, kishin një rrezik 17% më të ulët të menopauzës së parakohshme.
 
YNDYRËRA TË SHËNDETSHME
Acidet yndyrore Omega-3 janë shumë të dobishme për gratë në menopauzë. Një studim i 483 grave në menopauzë zbuloi se suplementet omega-3 zvogëluan frekuencën e valëve të nxehta dhe ashpërsinë e djersitjeve gjatë natës. 
Hani peshk të yndyrshëm si skumbri, salmoni dhe sardele, dhe fara të tilla si fara liri, fara çia dhe fara kërpi.

KOKËRRA TË PLOTA
Ato janë të pasura me lëndë ushqyese, fibra dhe vitamina B si tiamina, naicina, riboflavina dhe acidi pantotenik. Drithërat e plota zvogëlojnë rrezikun e sëmundjeve të zemrës, kancerit dhe vdekjes së parakohshme. 
Njerëzit që konsumojnë 3 ose më shumë racione të drithërave në ditë kanë një rrezik prej 20%- 30% më të ulët të sëmundjeve të zemrës ose diabetit, krahasuar me njerëzit që hanë kryesisht karbohidrate të rafinuara. 
Një studim i 11,000 grave në menopauzë zbuloi se konsumimi i 4.7 gramë fibra të plotë me 2000 kalori në ditë zvogëloi rrezikun e vdekjes së hershme me 17%. 
Burimet e këtij lloji të fibrave janë orizi kafe, buka me drithëra, kuinoa, elbi.
 
FRUTA DHE PERIME
E pasur me vitamina, minerale, fibra dhe antioksidantë. Gjysma e pjatës duhet të përbëhet nga fruta ose perime.
Në një studim 1-vjeçar me 17,000 gra në menopauzë, u zbulua se ato që hëngrën më shumë fruta, perime, fibra dhe soje përjetuan një ulje prej 19% të valëve të nxehtësisë.
Sidoqoftë, do të përfitoni më shumë nga lakrat e ndryshme. Një studim zbuloi se brokoli ul nivelin e llojit të estrogjenit që ka të bëj me kancerin e gjirit, ndërsa rrit nivelin e estrogjenit që mbron nga kanceri i gjirit. 
 
USHQIME ME FITOESTROGJENE
Fitoestrogjenët janë përbërës në ushqim të cilët veprojnë si estrogjene të dobëta në trup. Ushqimet që përmbajnë natyrshëm fitoestrogjene përfshijnë sojë, qiqra, kikirikë, farë liri, elb, rrush, manaferra, kumbulla, çaj jeshil dhe të zi.
Duke marrë parasysh 15 studime që zgjasnin nga 3 deri në 12 muaj, u konkludua se fitoestrogjenët përfshirë izoflavonet e sojës reduktuan valët e nxehta, pa asnjë efekt anësor midis subjekteve.
 
PROTEINË CILËSORE
Rënia e estrogjenit në menopauzë çon në uljen e masës muskulore dhe forcës së kockave. Për shkak të kësaj, gratë duhet të rrisin marrjen e proteinave. Rekomandimi për gratë mbi 50 vjeç është 0.45-0.55 g proteina për kilogram (1-1.2 g për kg) të peshës trupore në ditë ose 20-25 g proteina me cilësi të lartë në një vakt.
Në një studim më të madh që përfshin njerëz mbi moshën 50 vjeç, proteinat e qumështit ulën rrezikun e thyerjes së kofshës për 8%, ndërsa proteinat bimore ulën të njëjtin rrezik për 12%.
Ushqimet me shumë proteina përfshijnë vezët, mishin, peshkun, perimet dhe produktet e qumështit. 

Kompjuteri më vjedh gjumin - çfarë mund të bëj?
Të gjithëve na ka ndodhur, ta kalojmë ditën para një kompjuteri dhe ta kalojmë natën kot duke numëruar dele. Pagjumësia është një shoqëruese e zakonshme e lodhjes. Mundësia për të riparuar dëmin qëndron te kafjalli. Një studim i botuar në revistën Foodzbuloi se karotenoidet (të tilla si luteina) të pranishme në tëmth mund të përmirësojnë cilësinë e gjumit. Në të njëjtën kohë, ato fshijnë lodhjen e dukshme në zonën rreth syve dhe mbrojnë nga dhimbjet e kokës. Plus, pasi t'i gëlltitni, antioksidantët shndërrohen në vitaminë A - kyçe për shëndetin afatgjatë të syve. Por kushtojini vëmendje mënyrës së përgatitjes së vezëve, gjatë skuqes së tyre karotenoidet pothuaj përgjysmohen. Opsioni më i mirë është veza e zierë e butë.
 
Dijeni këtë:
78 është përqindja e pjesëmarrësve në një studim që morën djegie nga dielli sepse ata përdorën vetëm një çadër si mbrojtje nga rrezet UV. Nga ata që përdorën SPF, vetëm 25% përjetuan djegie, sipas një studimi të botuar në revistën Jama Dermatology
 
A është e mundur të kem urth për shkak të uljes jo të duhur?
Djegia në fyt, ose “urthi” siç quhet në gjuhën popullore, quhet shkencërisht Sëmundja e Refluksit Gastroesofagial (SRGE), e cila ndodh kur acidi i stomakut hyn ose kthehet në ezofag ose gojë. Alkooli, ushqimet pikante dhe kafeja janë tre shkaqet kryesore të kësaj gjendjeje. Por dietologia Helen Barret argumenton se edhe qëndrimi i trupit mund të shkaktojë këtë gjendje. "Nëse vazhdimisht jeni të ndrydhur ose të kërrusur përpara një monitori dhe shtypni stomakun tuaj, acidet do të vijnë lehtësisht në gojën tuaj. "Ky problem nuk duhet të injorohet në rast se bëhet më i shpeshtë, sepse skenari më i keq është: kanceri." 
 
 
Cili është vaji më i shëndetshëm i gatimit?
Për sa u përket kalorive, vajrat janë të ngjashëm - rreth 120 kalori në një lugë gjelle. Por secili ka veçoritë e veta, prandaj është mirë t'i rrotulloni gjatë ushqyerjes. 
Vaji i ullirit - Do të ndihmojë në uljen e kolesterolit të keq dhe presionit të gjakut dhe në uljen e inflamacionit. Vaji i ullirit ekstra i virgjër ( pastër) është i pasur me antioksidantë dhe lëndë ushqyese anti-inflamatore.
Vaj i farave të rrushit- I pasur me vitamina C dhe E, beta-karotinë, antioksidantë që mbrojnë nga radikalet e lira.
Vaj kokosi- Një lugë gjelle përmban rreth 13.6 g yndyrë, 12 g prej të cilave janë të ngopura. Por disa nga këto yndyra “të këqija” janë lloj të acidit laurik që rrit imunitetin dhe vret bakteret e këqija. Në thelb nuk është një zgjedhje e keqe, por nëse nuk e përdorni çdo ditë.
Vaji i avokados- Përmban doza të mëdha të vitaminës E dhe është një ndihmë e vërtetë për shëndetin oral: parandalim i provuar i parodontitit.
 
A është më mirë të ushtrosh vetëm ose në grup?
Një studim i ri pretendon se ushtrimet në grup jo vetëm që do t'ju sjellin rezultate më të mëdha dhe më të shpejta, por gjithashtu do të përmirësojnë psikikën tuaj. Studimi 12-javor, i kryer midis studentëve në Universitetin e Nju England (University of New England) në Shtetet e Bashkuara, zbuloi se seancat grupore të fitnesit me kohëzgjatje prej 30 minuta, vetëm për një javë, arritën të ulin stresin për 26% . Pjesëmarrja në seanca të rregullta të fitnesit në grup çon në reduktim të ndjeshëm të stresit dhe rritje të cilësisë fizike, mendore dhe emocionale të jetës në krahasim me ushtrimet vetëm ose të parregullt. 
 
Për parandalim më efikas të rrudhave rreth syve, a është e nevojshme ta përdor kremin edhe në mëngjes edhe në mbrëmje ose mjafton vetëm në mbrëmje?
Duke pasur parasysh se lëkura rreth syve është e hollë, kurse ne i shfrytëzojmë muskujt facial tërë ditën (kapsitje, qeshemi, mbyllim sytë ndaj diellit) mirë është që kremi të shtresohet në disa shtresa dhe atë në mëngjes dhe në mbrëmje. Zgjidhni produkte të cilat synojnë të përdoren për problemin tuaj konkret dhe përdoreni sipas dendësisë duke filluar nga ai më pak i dendur. Gjatë ditës ju nevojitet formulë e cila përmban vitamin C që t'ju mbrojë nga radikalet e lira dhe antioksidant si vitamina E. Për mbrëmje, domosdoshmërisht përdorni kremin 1 orë para gjumit që të ketë kohë të mjaftueshme të absorbohet, zgjidhni formulë hidratuese me bazë retinoli. 

Ka shumë shkaqe për infertilitetin, por pak e dinë që stërvitja e tepërt është një prej tyre. Përse? Sepse ai që bën ushtrime fizike automatikisht është i shëndetshëm, edhe kur nuk është! Numri i stërvitësve të tepërt po rritet nga minuta në minutë. Dëshironi prova? Një sondazh i fundit nga revista e famshme për femrat Health's Woman zbuloi se 90% e lexuesve dëshirojnë më pak celulit, ndërsa një e treta do të ishte e kënaqur me 6 kilogramë më pak. 
Si mund të bëhet problem stërvitja? 

E gjitha është për shkak të konceptit të thjeshtë por pak të njohur që quhet deficiti relativ i energjisënë sport- RED S. Femrat përjetojnë një cikël të parregullt menstrual ose humbin një cikël të plotë për shkak të mungesës së energjisë. 

"RED S është pabarazia midis marrjes së ushqimit (energjisë dhe mikroelementeve që ju konsumoni) dhe lëndëve ushqyese të nevojshme për të marrë energjinë, e cila, së pari do të mbulojë funksionet e trupit, pastaj detyrat e mbetura shtëpiake, profesionale dhe qëllimet sportive", shpjegon endokrinologu sportiv Dr. Niki Kei ( Nicky Keay). Njëlloj si me celularin e mençur me një bateri 9% të karikuar, për të mos u shkyçur, ju e vendosni baterinë në modalitetin e kursimit dhe funksionet automatike - në rastin në fjalë te femrat është cikli menstrual - shuhen.

Por çdo femër është e ndryshme, dhe bashkë me të edhe shkalla e pasojave. Regjimi i të ushqyerit dhe nivelet e yndyrës së një gruaje/femre ndoshta do t’ia dalin të mbajnë një cikël të rregullt menstrual, por te një grua ose femër tjetër ato mund të prishin të gjithë ciklin riprodhues.
"Kur jeni të përqendruar në zvogëlimin e ndjeshëm të peshës së tepërt, qoftë duke u stërvitur tepër dhe / ose duke mbajtur dietë, trupi juaj ndjen që jeni i stresuar dhe vendos që nuk është koha për t'u riprodhuar", thotë Dr. Megi Smith (Meggie Smith) e Universitetit të Kalifornisë Jugore (University of Southern California) . "Sinjalet nga truri në vezore, të njohura si boshti i hipotalamusit - hipofiza - vezore, nuk funksionojnë. "Hormoni luteinizues (i cili stimulon ovulimin) nuk tajohen, dhe vezoret as lëshojnë qelzë vezë dhe as prodhojnë estrogjen dhe progesteron."
Dhe ndërsa mbipesha dhe obesiteti e pengojnë sistemin riprodhues, sepse në atë rast trupi përballet me doza të tepruara të estrogjenit, ky është një skenar krejtësisht i kundërt që në rastin më të keq mund të përshpejtojë fillimin e menopauzës, paralajmëron Dr. Smith. 

Rruga e duhur drejt trupit të dëshiruar
Në të kaluarën, ky fenomen ishte tipik për atletët profesionistë (69% e tifozeve të kolegjit dhe 65% e maratonisteve kanë një cikël të parregullt menstrual), por sot me disponueshmërinë e programeve të stërvitjes edhe në mediat sociale, preken edhe laikët e sporteve.
Çështja nuk mbaron me ciklin menstrual, deficiti i energjisë ngadalëson metabolizmin, zvogëlon imunitetin, rrit lodhjen, ndikon në sistemin kardiovaskular dhe tretës. 
"Sipas përvojës sime, më të rrezikuara janë femrat në të 20-tat e tyre për të cilat amësia është ende larg, por figura e mirë trupore e dëshirueshme," tha Laura Kark, një dietologe dhe nutricioniste sportive. “Në këtë moshë, vajzat stërviten çdo ditë, shpeshherë dy herë në ditë. "Trajnimi intensiv është i pranueshëm, për sa kohë që mbështetet nga ushqimi që do të plotësojë nevojat për energji të të gjitha niveleve." 
Sa i përket dilemës, cila është më keq, ushtrimet/stërvitjet e tepërta ose pak ushqim, Dr. Smith thotë se kufizimi i kalorive është shumë më i rrezikshëm sesa stërvitjet me intensitet të lartë. 
Studimi "Neuroendokrinologjia e Infertilitetit Nutricional" zbuloi se mjafton vetëm 1 muaj pa energji të mjaftueshme që të kompromentohet rregullsia e ciklit menstrual. Në ndërkohë, mund të kërkoni edhe shenja shtesë për të vërtetuar nëse keni ndjekur rrugën e gabuar për të humbur peshë. Rënie e flokëve, qime të reja në trup, bark i fryrë. Në thelb, nëse e gjithë jeta juaj varet nga termi stërvitje, pyesni veten nëse ka kuptim të sforconi. Mos harroni, kur stërviteni kaq intensivisht, truri juaj duhet të përqendrohet në atë që duhet të shtroni në menu, jo në atë që duhet të marrë. 
 

Nëse konsumoni më pak se 2,000 kalori dhe praktikoni stërvitje durimi, pa dyshim që jeni në rrezik të RED-S. 
 

Mos zëvendësoni karbohidratet me proteina! 
Nëse trupit i mungon karburanti (karbohidratet), atëherë trupi do të fillojë të shndërrojë proteinat në vend që t’i përdorë ato si blloqe ndërtimi të muskujve. Në ditët e trajnimit, hani më shumë niseshte dhe sheqer - fruta dhe perime.
 

Kërcimi nga shtrati në mes të natës, djersitja nga koka e deri te këmbët nuk është aspak e këndshme, pavarësisht nga mosha. Hulumtimet e reja thonë se makthet janë një tregues i gjendjes mendore të një personi, çfarë saktësisht nënkuptojnë me këtë?
 

 
Ju ecni nëpër një rrugicë të errët. Ju jeni vetëm, nuk është askush. Është aq qetë sa mund të dëgjosh frymëmarrjen tënde. Papritmas dëgjon hapa pas teje, hapa të shpejtë dhe të zhurmshëm. Ju përpiqeni t'ia mbathni, por këmbët tuaja duken se janë përngjitur në asfalt. Zemra juaj po godet në gjoksin tuaj, hapat e huaj po afrohen. Por nuk mund të lëvizësh nga vendi. Dhe pastaj ... hapët sytë. Dhoma është e qetë dhe ju jeni të sigurt në shtrat. Ishte thjesht një ëndërr, një ëndërr shumë e vërtetë.
Kushdo që ka përjetuar këtë makth specifik mund të jetë dëshmitar i fuqisë së nënvetëdijes që shkakton terror, makth, frikë, konfuzion, turp, poshtërim. (Edhe pse realisht nuk u larguat nga shtëpia pa të brendshme, ëndrra ishte aq e vërtetë sa ndiheni sikur me të vërtetë e keni provuar.) Drita e ditës i bën edhe ëndrrat më shqetësuese të duken budallaqe. Por studimet e fundit i lidhin makthet (sidomos nëse janë të zakonshme) me mirëqenien mendore, a do të thotë kjo se ëndrrat kanë një anë të errët? 

Nga vijnë makthet?
Nuk ka asnjë të rritur që si fëmijë nuk kishte frikë të binte në gjumë për shkak të shtrigave, përbindshave dhe personazheve të tjerë të trilluar. Sot, kjo frikë tek fëmijët është edhe më e madhe, falë YouTube dhe disponueshmërisë së përmbajtjes së papërshtatshme për moshën, si dhe lojërave të gjalla të mbushura me dhunë. A është e mundur që kjo frikë që fillon në fëmijëri të mbetet e bllokuar deri në moshën e rritur? A është problemi shumë më i thellë se imagjinata hiperaktive? 
Dr. Brioni Shives (Bryony Sheaves), një psikolog klinik hulumtues në institutin Neuroshkenca e Gjumit dhe Circadiane në Universitetin e Oksfordit, drejtoi një studim që analizoi faktorët psikologjikë dhe fiziologjikë që kanë potencialin të shkaktojnë makthe. "Zakonisht, makthet na shoqërojnë me fëmijët, sepse ata natyrshëm kalojnë më shumë kohë në fazën REM (lëvizja e shpejtë e syve, faza kur shfaqet gjumi) krahasuar me të rriturit", shpjegon ajo. Por mosha nuk na mbron nga makthet, veçanërisht nëse jeni femëra. 
"Ekziston një pohim në literaturën mbi gjumin që femrat kanë më shumë makthe se sa meshkujt - interesant, por ndryshimi gjinor ndodh në adoleshencë," shton ajo. "Gjetjet fillestare sugjerojnë që femrat në përgjithësi kujtojnë ëndrrat më shumë dhe për këtë arsye ka më shumë gjasa t'i mbajnë dhe t'u kthehen atyre. "Nga ana tjetër, femrat janë të prirura për ndjenja si makthi dhe shqetësimi, dhe shqetësimi është një nga parashikuesit më të mirë të maktheve." Prandaj, ajo që ëndërrojmë lidhet drejtpërdrejt me mundimet që na mundojnë ndërsa jemi zgjuar. 
Ndërsa lidhja midis maktheve dhe stresit është konfirmuar prej kohësh, shumë studime mbështesin teorinë se makthet e shpeshta janë një simptomë e diçkaje më shumë. Makthet janë një simptomë e zakonshme e stresit post-traumatik (PTSD) - aq e zakonshme sa ato bëhen kriter për diagnostikimin. Në një nga studimet më të gjera që shqyrtojnë lidhjen midis maktheve dhe shëndetit mendor, botuar në revistën Scientific Reports, në vitin 2017, psikologët nga Universiteti i Turkut në Finlandë arritën në përfundimin se makthet duhet të kuptohet si një tregues i hershëm i çfarëdo çrregullimi mendor. 
"Grupi ynë i të anketuarve zbuloi se njerëzit që shpesh kanë makthe shqetësuese kanë më shumë të ngjarë të zhvillojnë anksiozitet, paranojë, depresion dhe halucinacione," shton Dr. Shives. Kjo nuk do të thotë që të gjithë njerëzit që vuajnë nga makthet kanë ose do të zhvillojnë vështirësi mendore, por shanset për to janë më të mëdha.

Humbja e gjumit
Kërkimet e fundit kanë ngritur një pyetje kryesore: Si mund ta dimë kur një makth është më shumë se sa vetëm një makth? Së pari, është e rëndësishme të bëhet dallimi midis maktheve dhe vështirësive të tjera të këqija. "Makthet shpesh përcaktohen si ëndrra intensive negative që ndodhin në çerekun e fundit të natës dhe shkaktojnë stres të rëndësishëm pas zgjimit", shpjegon Dr. Miçel Kar (Michelle Carr), një studiuese në laboratorin e gjumit pranë Universitetit të Swansea. "Ato ndryshojnë nga format e tjera të shqetësimit të gjumit, të tilla si tmerret e natës ose eksitimet hutuese, me atë që ju jeni zgjuar dhe të vetëdijshëm për një kohë të shkurtër dhe përjetoni simptoma të caktuara fizike si palpitimet, djersitja dhe frymëmarrja e shpejtë."
Simptoma të tilla intensive theksojnë frikën dhe janë për shkak të faktit se trupi është shumë më afër fazës së zgjimit kur ndodh makthi, gjë që nuk është rasti kur ëndërroni një ëndërr të thjeshtë. "Tensioni i muskujve është i theksuar, personi është shumë më i prirur të lëviz me këmbë dhe ritmi i zemrës është i parregullt - reagime të ngjashme do të ndodhin nëse hasni emocione negative në jetën reale", shton Dr. Kar (Carr). 

Makth me sy hapur
Ekspertët pajtohen se makthet e rastit nuk janë shqetësuese dhe se duhet të kërkoni ndihmë sa po shpeshtësia e tyre ndikon në gjumin e rregullt - sa të përjetoni pagjumësi. Studiuesit aktualisht po punojnë për një terapi në të cilën njeriu duhet të mbështetet në imagjinatën e tij dhe të shkruajë përfundime alternative pozitive të maktheve. Tani për tani, efektet janë pozitive, por duhet kohë që kjo terapi të hyjë në praktikë. 
Kur bëhet fjalë për shëndetin e përgjithshëm, mendor dhe fizik, çdo përpjekje për të kontrolluar gjendjen e humorit dhe nivelin e hormonit të stresit është e dobishme. Të gjitha taktikat e relaksimit para se të shkoni në shtrat, të tilla si meditimi, ushtrime yoga, banjë të nxehtë ose aplikacione me zhurmë të bardhë, gjithashtu ndihmojnë. Nëse makthet përsëriten, por ndodhin herë pas here, mos u frikësoni. Në fakt, makthet janë mjete të shkëlqyera për të njohur stresin që po ju sulmon në jetën reale, por që keni vendosur në mënyrë të pavetëdijshme ose me vetëdije të shtypni. Punoni për të hequr qafe neurozat, dhe makthi i çuditshëm nuk ia vlen të ju vjedh ëndrrën tuaj. 



Dekodimi i ëndrrave
Anna-Karin Bjorklund, një psikologe këshilluese dhe autore, zbulon se çfarë sinjalizojnë ato ëndrra të njohura.
BINI
"Këto ëndrra ndodhin kur gjërat nuk shkojnë siç janë planifikuar dhe ndryshimet ndodhin shumë shpejt. Nëse bini dhe rrëzoheni, mund të përfitoni nëse pranoni që gjërat nuk zhvillohen sipas planit tuaj. "Nëse zgjoheni në mes të rënies, mund të jetë një shenjë se është koha t'u jepni gjërave një kahje tjetër".
JENI LAKURIQ
"A mendoni se e keni ekspozuar veten shumë? "Ndoshta keni ndarë një sekret ose keni zbuluar diçka për veten tuaj që tani keni frikë se do të interpretohet keq?"
JU NDJEKIN
"Për shkak se ëndrrat janë një interpretim i diçkaje që flakëron ose zhvillohet tek ju, nëse ëndërroni që dikush ose diçka po ju ndjek, pyesni veten nëse ka diçka në ju nga e cila po ikni. "Ndoshta keni turp apo siklet me disa nga reagimet tuaja?"
SËRISH NË SHKOLLË
"Nëse ëndërroni të jeni përsëri student ose të merrni një provim, ka më shumë të ngjarë të përballeni me mungesë të vetëbesimit. "Kjo lloj ëndrre është një tregues se është koha të përqendroheni në jetë dhe të eksploroni se çfarë mund të zhvillojë vetëbesimin tuaj".

Mjafton të shkruash emrin e saj në Google, që Wikipedia t'ua zbulojë biografinë e pasur të Ilinës. Në periudhën 2006-2016, ajo arrin të ngjitet në 5 nga7 majat më të larta, në 5 kontinente të ndryshme. Në 2013, pas disa muaj përgatitje, Ilina Arsova u bë gruaja e parë maqedonase që u ngjit në Mont Everest. Si artiste që është ajo realizon 15 ekspozita vetjake në Maqedonidhe jashtë saj, dhe merr pjesë në ekspozita të shquara grupore dhe bienale. Në ndërkohë, ajo botoi librin e saj të parë, "Планинарење(Alpinizmi)". Ajo krijoi dhe prodhoi një serial me metrazh të shkurtër "Kjo është historia e saj" nën regjinë e Igor Hristov, ku ajo përjetësoi historitë e disa heroinave ballkanike të sporteve aventureske. Ajo krijoi një paketë kartolina me titull "Ditari i lartësive të mia" - riprodhime të punëve të saj të frymëzuara nga malet, me një shpjegim të shkurtër të origjinës së tyre. Lufta e saj për mbrojtjen e natyrës dhe vlerave morale, veçanërisht tek të rinjtë mbetet aktive edhe sot. Duket se kjo zonjë nuk ndalet dhe është vërtet e admirueshme gjithçka që ajo ka arritur kaq e re. Por, admirim edhe më i madh është shkaktuar nga modestia e saj, sinqeriteti dhe njerëzimi, të cilat ndihen gjithashtu midis fjalëve që ajo ndau me ne. 
 
Media sociale na mundësojnë të kemi qasje në jetën e grave të zakonshme. Kur një person të shikon, ka çka të sheh! A jeni në dijeni se keni ndikim pozitiv tek njerëzit? A besoni se një transparencë e tillë do të ketë fuqi të rivendos vlerat e humbura në shoqëri? 
Faleminderit për fjalët e mira dhe gëzohem që jam në gjendje të ndikoj vërtetë pozitivisht tek të tjerët. Ajo që më ka bërë të fortë dhe të vendosur gjatë jetës sime është sporti, prandaj e rekomandoj me zë të lartë për të gjithë. Me formimin e një kombi të shëndetshëm dhe sportiv siç edhe e kemi pasur dikur, padyshim që do të kemi njerëz edhe më të lumtur dhe më të plotësuar. Për atë qëllim nevojiten jo vetëm idhuj vendas, por edhe forcim i vetëbesimit tek njerëzit, veçanërisht tek gjinia më e butë. Pranimi i vetvetes dhe i mjedisit me të gjitha virtytet dhe të metat, përballimi dhe përmirësimi i situatës. Si një ndryshim pozitiv, vërej se njerëzit sërish u kthehen sfidave dhe ëndrrave të tyre (në vend të atyre të fqinjit të tyre). Në këtë mënyrë ata i lejojnë vetes të mbindërtohet dhe rritet deri në një shkallë që i plotëson dhe i bën ata të lumtur. Kur ne jemi të lumtur, e kemi më të lehtë të bëjmë ndryshime rreth nesh. Ky ndryshim padyshim që do të ndikojë edhe shoqërinë. Domethënë, njerëzit, me veprimtarinë dhe veprimin e tyre i japin formë shoqërisë. 
Thuhet se gratë janë më të prirura për "multitasking", ndryshe nga burrat që shpeshherë humben midis shumë detyrave në të njëjtën kohë. Unë praktikoj veprimtari paralele për gjëra të caktuara dhe në atë mënyrë gjej sfida të reja. Sidoqoftë, duhet të kemi kujdes që të mos shpërndahemi shumë në mënyrë që të mos mund ta përfundojmë atë që kemi filluar. 
Sigurisht që ka gjëra që nuk di t'i bëj, por gjithashtu gjej një sfidë në to. Nuk do të thoja që një ndër to është gatim, por për shembull mendoj se nuk jam e aftë në asnjë sport me top (përveç ping-pongut), dhe as nuk kam ndonjë predispozitë muzikore. 
Është interesante që në momentin që pranoni se nuk jeni i mirë për diçka ose se mund të bëni edhe më shumë, menjëherë hapni një gamë të tërë mundësish që e njëtjta të mësohet. 
 Ndërsa studioja në Fakultetin e Arteve të Bukura, profesori na mësoi se vetëm 1% është talenti, pjesa tjetër është puna. Që do të thotë se pothuajse gjithçka mund të mësohet!
Pra, ju lutem mos u bëni nga ata që mendojnë se dinë gjithçka, sepse çdo ditë humbni qindra mundësi për të mësuar diçka të re! 
Sa njerëz janë të vetëdijshëm që suksesi juaj është dyfishuar vetëm sepse vini nga Maqedonia? Se ti në të vërtetë je një heroinë sepse në asnjë moment nuk hoqe dorë nga ëndrra jote pavarësisht mungesës së mbështetjes materiale dhe morale? 
- Është e vërtetë që origjina dhe mjedisi në të cilin jetojmë mund të na motivojnë ose të na zmbrapsin nga akti ynë heroik. Thellësisht jam e bindur se është e vështirë të përparohet në Maqedoni. Sukseset e mia shpesh janë vlerësuar më shumë diku tjetër në botë. Është gjithashtu e vërtetë që në vitin 2013, kur njerëzit dhe media më përjetonin si një "heroinë kombëtare", unë shkoja me autostop në Ohër, duke mos pasur para as për një biletë autobusi. Përkundër mbështetjes së parezervë nga familja ime, unë ndieja siklet të kërkoj para në moshën 30 vjeç. Pikërisht ato gjëra mund të më kenë bërë edhe më të fortë. 
Ne duhet të pranojmë faktin se origjina nuk varet nga ne dhe ne nuk mund ta ndryshojmë atë. Ne mund të ndryshojmë mendimin, kur kemi prirje ndaj "vetë-ngushëllimit"  themi: "Duke pasur parasysh nga vij, rezultati im nuk është aspak i keq", ose kur jemi më kritikë ndaj vetvetes dhe themi: "Kjo nuk është asgjë krahasuar me botën." Nuk është e drejtë të arsyetohemi me prejardhjen tonë, pa u përpjekur vërtet të arrijmë diçka. 
Përveç ngjitjes së maleve (alpinizmit) që ndiej se janë shumë afër meje, doja të sjell praktika botërore dhe të kontribuoja në përparimin në fushat e veprimtarisë sime. Nuk është me të vërtetë e lehtë të punosh me njerëz që "dinë gjithçka" ndërsa fshehurazi duan të dëmtojnë njëri-tjetrin. Sidoqoftë, unë besoj se rezultatet do të jenë të dukshme pas disa vitesh. 
Praktika tregon se secili prej nesh, secili individ ka fuqinë për të sjellë ndryshime.
Ndërsa isha më e angazhuar në aktivizmin mjedisor, më erdhi keq për vetëdijen jashtëzakonisht të ulët të njerëzve që më thonin: "A unë dhe ti do ta shpëtojmë liqenin?" - Sigurisht që PO, e përsëritja unë, ne do ta fillojmë dhe të tjerët do të na bashkëngjiten. Çdo ndryshim duhet të fillojë nga diku. Një fqinj i pacipë një herë më tha: "O vajzë, a e di se çfarë kisha arritur në moshën tënde? U largova nga vendi!” -“Epo, unë u ktheva ", - iu përgjigja shkurt.  

Sa ju nevrikos faktin që njerëzit janë më të interesuar të zbulojnë gjithçka në lidhje me marrëdhënien tuaj me Igorin sesa për sukseset tuaja? 
Kjo pyetje ndonjëherë më shqetëson, veçanërisht nëse kthehemi në fillim të kësaj interviste ku unë pretendoj se një person mund të jetë i lumtur dhe i plotësuar vetëm kur plotëson ëndrrat dhe nevojat e tij, dhe në atë rast ne jemi shumë të zënë me vet misionin sa që nuk kemi shumë kohë për të parë jetën e të tjerëve. Nuk më shqetëson fakti që në një farë mënyre ne e argëtojmë audiencën maqedonase dhe i ushqejmë mediat me historinë tonë reale, por më shqetëson fakti që ato vlera për të cilat kemi folur në fillim, duket se janë harruar vërtet. 

A është ekuilibri forca juaj lëvizëse dhe çelësi i suksesit tuaj? 
Së pari, unë do të thoja vetë-disiplinë. Ne nuk do të kemi gjithmonë motivim dhe frymëzim, por kjo nuk është justifikim për të mos u ulur para një kanavace të zbrazët dhe të fillojmë pikturimin. Unë gjithashtu mendoj se është e rëndësishme që një person të jetë fleksibël për sa i përket ambicieve të veta dhe të dijë të kënaqet me më pak. Kështu që ai mund të jetë i lumtur dhe në një mjedis që duket i shkaktuar nga ajo që e dëshiron, të jetë në gjendje të gjejë diçka interesante në fusha të ndryshme. Për momentin këtë e bëj unë, jam e kënaqur me kompromise në disa fusha, gjë që nuk është tërësisht sportive, por është njerëzor. Falë dashurisë për natyrën në të gjitha format e saj, mund të shijoj edhe lumin dhe liqenin, njëlloj si shkëmbinjtë dhe malet, të cilat janë ende të preferuarat e mia. 

Sa ishte Covid-19 mësim për ju, çfarë të mire dhe të keqe  ju solli?
Ishte një mësim, një luftë me shqetësimin vetiak. Përqendrimi kah vetja dhe gjërat për të cilat kurrë nuk kam pasur kohë ... gjegjësisht, ne e themi atë për të gjitha gjërat që nuk janë përparësia jonë për momentin. Shpesh dëgjoj amvise me ëndrra të robëruara, sikur ata punojnë për bordin e drejtorëve të Bankës Botërore, "Unë nuk kam kohë për asgjë" - do të thonë ata. Unë nuk i justifikoj fare dhe madje i qortoj nëse mund të më kuptojnë. Gjithkush ka të paktën gjysmë ore në ditë që mund dhe duhet t'ia kushtojë vetes. Kjo është gjëja më e rëndësishme. Kujtoni kur udhëtoni me aeroplan dhe kur stjuardesa e fluturimit thotë masat paraprake të sigurisë: "Mbroni veten së pari, dhe pastaj atë pranë jush!" Kështu që për amvisat ambicioze të përkushtuara plotësisht ndaj shtëpisë, nëse ju mungon diçka, kjo do të shprehet absolutisht edhe në shtëpinë tuaj. 

Pra, ju lutem mos u bëni nga ata që mendojnë se dinë gjithçka, sepse çdo ditë humbni qindra mundësi për të mësuar diçka të re!  


Për çfarë jeni duke punuar aktualisht?
Unë shkruaj, punoj në ilustrime të librave, bëj krijimtari letrare, shpërndarjen e librit të cilin e kam botuar tashmë ... domethënë gjendem disi. Si të gjithë në këtë kohë. Si një punëtor turizmi, fusha ime ishte nga më të rrezikuarat gjatë pandemisë. Falë "multitaskingut" që përmendëm më lart, unë ia dola të ekzistojë pa shumë vështirësi. Me shumë dashuri dhe përkushtim unë i tregoj historitë e mia në fjalime motivuese dhe shpresoj në kohë më të mira për të vazhduar me aktivitete të rregullta edukative për të rinjtë siç janë organizimi i kampeve sportive dhe mësimdhënia ndërvepruese në natyrë. 

Sa është  publiku i gatshëm që artin ta shijojë, ta njohë dhe ta blejë ?
- Unë mendoj se arti, si dhe kultura e përgjithshme po shkojnë mbrapsht, madje edhe më mbrapsht do të shkojnë me dryshimin e ligjit dhe zvogëlimin e orëve të muzikës dhe artit. Ne jemi një vend që gjatë gjithë historisë kemi dëshmuar estetikë dhe art të lartë në hap me trendet botërore. Por ndërsa bota vazhdoi të ecte përpara ka trendet moderne dhe minimalizmi, ne ngecëm në kiç dhe turbo folk. Me të vërtetë e trishtë.

Çfarë stërvitjesh bëni për të ruajtur formën e nevojshme për ngjitje? 
- Në varësi të shëndetit tim fizik, unë ndryshoj intensitetin e stërvitjes, por përpiqem të qëndroj në formë. Këtë dimër kam shumë aktivitet të zvogëluar fizik, mbase sepse nuk kam ndonjë projekt të madh në dritë. Është e vështirë për mua kur shoh të gjithë miqtë e mi duke skijuar në male dhe me vetëdije distancohem për të shpëtuar gjunjët me të cilët kam pasur një problem serioz për vite me rradhë. Unë marr shtesa të ndryshme për parandalim, me shpresë për përmirësimin e gjendjeve të caktuara. Në mënyrë intensive jam marrë me ngjitje të maleve të larta, alpinizëm, ngjitje të shkëmbinjve dhe skijim në lartësi të mëdha për gati 15 vjet, kështu që jam e vetëdijshme se nëse dua të vazhdoj me këto aktivitete duhet të jem jashtëzakonisht e kujdesshme. Përndryshe, ne i paguajmë faturat me shëndetin tonë. 

A është e lehtë që një person të të bëjë të buzëqeshësh? Çfarë të bën të lumtur këto ditë?
- Të them të drejtën duke parë arkivat e mia të fotografive, unë gjithmonë buzëqesh në mal. Aty disi shpirti im qesh ... Edhe kur kam ftohtë ose kur jam e lodhur dhe e uritur. Sot qesh më pak, por prapseprap qesh në shoqëri të mirë, me një film të mirë, një shaka të mirë.

Çfarë fëmijërie keni pasur, ju mungon ndonjëherë të jesh fëmijë? 
- Assesi të rritem. Vazhdimisht mendoj për atë se ku do të jetoj dhe çfarë do të bëj kur të rritem, edhe pse jam rritur shumë kohë më parë (qesh).


Me një kombi të shëndetshëm dhe sportiv siç edhe e kemi pasur dikur, padyshim që do të kemi njerëz edhe më të lumtur dhe më të vetëplotësuar.
 

Edhe pse jam në formë të mirë fizike, mezi mund të ngjis shkallët - pse? 
Ky fenomen është i zakonshëm për shumë individë. Ngjitja e shkallëve vë në lëvizje muskuj krejtësisht të ndryshëm nga ata që aktivizohen gjatë vrapimit në shëtitore pranë lumit apo ushtrimeve në palestër. "Ngjitja e shkallëve përfshin ngarkimin e zemrës dhe mushkërive në një mënyrë që nuk jeni mësuar", shpjegon Dr. Michael Faulx, një kardiolog në Klinikën Cleveland në Shtetet e Bashkuara. Tendinat dhe muskujt e vitheve punojnë turbo për të kryer përsëritje të lëvizjeve dhe për të ekuilibruar trupin. Për të shmangur hyrjen në zyrë me gjuhën jashtë deri në tokë duke luftuar për ajër, gjatë ushtrimeve tuaja të zakonshme përfshini një vrapim të shpejtë (në intervale) dhe ngjitje në mal. 
 
A është e dëmshme të përdorësh furçën e dhëmbëve të partnerit/shokut vetëm një herë?
PO! Është më mirë të hiqni dorë nga larja e dhëmbëve sesa të përdorni furçën e dhëmbëve të dikujt tjetër. Duke ndarë furçën, partnerët në të njëjtën kohë shkëmbejnë pështymë, gjak (në rast të gjakderdhjes së mishit të dhëmbëve kur lahen) dhe një serë bakteresh që jetojnë në gojë dhe ndryshojnë nga personi në person. Kjo do të thotë që të dy partnerët janë në rrezik për një sërë sëmundjesh bakteriale dhe sëmundjesh që barten me anë të gjakut. Një alternativ më e sigurt është pastrimi i dhëmbëve me ndonjë leckë për pastrim sesa të përvëloni furçën e dikujt tjetër me ujë të nxehtë. 
 
A është banania një rostiçeri e mirë para stërvitjes?
Dhe më shumë se e mirë, banania është ideale! Jo vetëm që do t'ju japë energji të menjëhershme, por gjithashtu do të mbrojë zemrën tuaj. Shkencëtarët në Universitetin e Alabamës (University of Alabama) lidhin nivelet e ulëta të kaliumit (një përqindje e lartë e mineralit të pranishëm në banane) me arteriosklerozën, ose trashjen, forcimin dhe humbjen e elasticitetit të mureve të arterieve të shkaktuara nga depozitat e kalciumit (dhe produkteve të tjera të mbetura). Padyshim, kjo gjendje rrit rrezikun e sëmundjes së zemrës. Prandaj, sillni një banane në çantën tuaj të stërvitjes dhe merrni një sasi të kaliumit para se të djersiteni. 
 
A është e vërtetë që sharja është e mirë për shëndetin?
Po, por gjithsesi konsiderohet si sjellje jashtëzakonisht e pakulturuar që nuk duhet t’i lejoni vetes në publik. Sidoqoftë, studime të shumta kanë treguar se sharjet, në situata që e detyrojnë atë, kanë një numër përfitimesh shëndetësore - rritje të tolerancës ndaj dhimbjes, më pak stres, lidhje më të thellë me njerëzit. Përse? Kur lëshohet një shpërthim fjalësh vulgare, lirohet adrenalina e cila njëkohësisht do të ju mpijë dhe do të ketë një efekt stimulues. Ky ndikim është aq i fortë sa profesionistët që punojnë nën presion dhe të cilëve u ndalohet rreptësisht të mallkojnë ose shajnë (pilotët, kirurgët) tregojnë performancë më të dobët. 
PËR ose KUNDËR: Muzikë në zyrë? 
Ja kur ju duhet të shtypni ON dhe kur OFF: Studiuesit në Universitetin Radboud në Hollandë studiuan efektin e muzikës mbi aftësitë e stafit për të gjetur zgjidhje dhe mbi aftësitë për të gjeneruar ide të reja. Me sa duket, muzika "e hareshme" i ka ndihmuar punonjësit të dilnin me një numër konceptesh krijuese, kështu që te ata ka stimuluar sekretimin e dopaminës. Për t'u sqaruar, me muzikë "të hareshme", studiuesit nënkuptojnë muzikën klasike. Në të njëjtën kohë, shkencëtarët arritën në përfundimin se punonjësit arritën në zgjidhjen e një problemi të caktuar më shpejt dhe më lehtë, ndërsa punonin në heshtje. 
 
A ka ndonjë përfitim të flasësh me veten tënde?
Po, por vetëm nëse flisni në vetën e tretë njëjës. Një studim nga Universiteti Shtetëror i Miçiganit (Michigan State University)zbuloi se të folurit me veten në veten e tretë do t'ju ndihmojë të kontrolloni përgjigjen tuaj emocionale ndaj emocioneve negative. Pas rrjedhës së gjakut në tru, studiuesit vunë re më pak aktivitet njohës kur individi - le ta quajmë Ana - foli për emocionet e saj negative në vetën e tretë ("pse është mërzitur Ana?") në raport me mënyrën e zakonshme të vetë-reflektimit ("pse jam unë kaq i mërzitur? ”). Sipas gjetjeve të tyre, adresimi ndaj vetes në vetën e tretë ju lejon t'i qaseni problemeve nga një kënd tjetër, sikur të jepni këshilla për një mik. Pajtohem, është e çuditshme, por shkenca konfirmon se ia vlen. 
 
Dijeni këtë:
Lyejeni sallatën me vaj (1 lugë gjelle) dhe do të thithni dy herë më shumë vitamina, përkatësisht E dhe K. 
 

rreth nesh

Shëndeti nuk është vetëm mungesë e sëmundjes, shëndeti është mirëqenie e plotë psiqike, fizike dhe emcionale. Misioni ynë do të jet i tillë. Me anë të këshillave të thjeshta dhe të shkurta dhe me përmbatje të cilat me shumë kujdes janë zgjedhur, ne ju ofrojmë të dhëna praktike të zbatueshme për përmirësimin e cilësisë së jetës në përgjithësi.

Ndiqni ne në Facebook

Newsletter

Shkruani e-mailin